- Το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΤΠΣ) του δήμου Μυτιλήνης αποτελεί το σημαντικότερο αναπτυξιακό εργαλείο που θα καθορίσει τη φυσιογνωμία, τις χρήσεις γης, τα όρια ανάπτυξης και τις προοπτικές του τόπου
- Ο πολεοδομικός σχεδιασμός προχωρά χωρίς τη συμμετοχή των προέδρων των κοινοτήτων, ενώ ο χρόνος μέχρι την ολοκλήρωση του ΤΠΣ εξαντλείται
Η εκπόνηση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, ενός θεσμικού εργαλείου που θα δεσμεύσει τον χωρικό κι αναπτυξιακό σχεδιασμό για τις επόμενες δεκαετίες, εξελίσσεται στον δήμο Μυτιλήνης με ένα σοβαρό και ουσιαστικό έλλειμμα, που αφορά στην απουσία των προέδρων των τοπικών κοινοτήτων από το στάδιο της προετοιμασίας και της αρχικής διαμόρφωσης των προτάσεων.
Παρότι πρόκειται για τους θεσμικά εκλεγμένους εκπροσώπους των τοπικών κοινωνιών, οι οποίοι γνωρίζουν σε βάθος τις ιδιαιτερότητες, τις ανάγκες και τις αναπτυξιακές δυνατότητες κάθε περιοχής, μέχρι σήμερα δεν έχουν κληθεί από το μελετητικό γραφείο να καταθέσουν απόψεις, προτάσεις ή επισημάνσεις πριν τη διαμόρφωση των βασικών σεναρίων του σχεδιασμού. Το γεγονός αυτό γεννά εύλογα ερωτήματα για τη μεθοδολογία που ακολουθείται, αλλά και για το κατά πόσο ο νέος πολεοδομικός σχεδιασμός μπορεί να ανταποκριθεί στις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, όταν αυτές παραμένουν εκτός της διαδικασίας από το πρώτο και καθοριστικό στάδιο.
Έργο υψηλής θεσμικής βαρύτητας
Το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΤΠΣ) του δήμου Μυτιλήνης αποτελεί, χωρίς υπερβολή, το σημαντικότερο αναπτυξιακό εργαλείο που θα καθορίσει τη φυσιογνωμία, τις χρήσεις γης, τα όρια ανάπτυξης και τις προοπτικές του τόπου για τις επόμενες τουλάχιστον τρεις δεκαετίες. Πρόκειται για ένα έργο υψηλής θεσμικής βαρύτητας, ενταγμένο στο Πρόγραμμα Πολεοδομικών Μεταρρυθμίσεων «Κωνσταντίνος Δοξιάδης» του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και χρηματοδοτούμενο από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα και αυστηρές δεσμεύσεις.
Ωστόσο, όσο πλησιάζει ο Μάρτιος του 2026, οπότε και προβλέπεται η ολοκλήρωση της μελέτης, τόσο εντείνεται η ανησυχία στις τοπικές κοινωνίες ότι ο σχεδιασμός προχωρά χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή εκείνων που γνωρίζουν καλύτερα από κάθε άλλον τις ανάγκες, τις ιδιαιτερότητες και τα προβλήματα κάθε περιοχής.
Παρά την ενημερωτική εκδήλωση που διοργάνωσε ο δήμος Μυτιλήνης τον Μάρτιο του 2025, με παρουσίαση των εναλλακτικών σεναρίων χωρικής ανάπτυξης του Α’ σταδίου της μελέτης, το βασικό έλλειμμα παραμένει. Οι πρόεδροι των κοινοτήτων δηλώνουν, σχεδόν καθολικά, άγνοια για τη διαδικασία, αλλά και πλήρη απουσία οποιασδήποτε θεσμικής ή άτυπης επαφής με το μελετητικό γραφείο, προκειμένου να καταθέσουν έγκαιρα τις αρχικές τους προτάσεις. Αξίζει να σημειωθεί, σύμφωνα με την έρευνα των Νέων της Λέσβου και τις διατυπωθείσες απόψεις επιστημόνων που γνωρίζουν καλά τα όσα αφορούν στη σύνταξη Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων ότι «ελλοχεύει ο κίνδυνος η Μυτιλήνη να πάθει ό,τι έπαθαν ορισμένες περιοχές της Κρήτης, οι οποίες έμειναν χωρίς Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο, μ’ αποτέλεσμα το έργο να κινδυνεύει ν’ απενταχθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης».
Βασίλης Μαμώλης: «Δεν θα δεχθούμε τετελεσμένα γεγονότα»
Το τι ισχύει σήμερα, όσον αφορά στη διαδικασία για τη σύνταξη του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου, περιέγραψε με σαφήνεια ο πρόεδρος του Δικτύου Κοινοτήτων Λέσβου, Βασίλης Μαμώλης, ο οποίος μιλώντας στα «Νέα της Λέσβου» έθεσε το ζήτημα στις σωστές του διαστάσεις. «Πρωτεύει η ενημέρωσή μας και η κατάθεση των απόψεών μας στους μελετητές, οι οποίοι, μέχρι σήμερα δεν έχουν έρθει σε επικοινωνία μαζί μας και δεν μας έχουν αναφέρει το παραμικρό». Όπως υπογράμμισε, κάθε περιοχή έχει τις δικές της αναπτυξιακές ανάγκες και ιδιαιτερότητες, που δεν μπορούν να αποτυπωθούν σε χάρτες και διαγράμματα χωρίς τη συμβολή των τοπικών κοινωνιών.
Το παράδειγμα που ανέφερε είναι ενδεικτικό των κινδύνων: «Αν οι μελετητές ορίσουν ότι στην Αμαλή θα μπουν ανεμογεννήτριες κι εμείς δεν έχουμε ιδέα, θα περιμένουμε τη διαβούλευση για να αναπτύξουμε τις θέσεις μας; Δεν θα δεχθούμε τετελεσμένα γεγονότα». Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο. Η διαβούλευση των 25 ημερών που προβλέπεται να ξεκινήσει τον Απρίλιο του 2026 δεν μπορεί να λειτουργήσει ως άλλοθι για την απουσία ουσιαστικής προεργασίας και διαλόγου.
Ακόμη πιο οξυμμένη είναι η κατάσταση στη δημοτική Κοινότητα Παμφίλων, στα διοικητικά όρια της οποίας βρίσκονται δύο από τις πλέον οχλούσες δραστηριότητες του δήμου Μυτιλήνης. Οι δεξαμενές υγρών καυσίμων και οι δεξαμενές φυσικού αερίου. Ο πρόεδρος της κοινότητας, Αντώνης Αντωνέλλος, τονίζει ότι «μέχρι σήμερα δεν έχει ζητηθεί η άποψη της κοινότητας, παρά το γεγονός ότι τα προβλήματα από τη λειτουργία των εγκαταστάσεων αυτών είναι γνωστά εδώ και χρόνια και επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα ζωής και τις αναπτυξιακές προοπτικές της περιοχής».
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρόεδρος της Δημοτικής Κοινότητας Παναγιούδας, Βαγγέλης Διόλατζης, ο οποίος επεσήμανε ότι «κανείς από το μελετητικό γραφείο δεν επικοινώνησε μαζί μου για να ζητήσει τη γνώμη μου, παρά το γεγονός ότι η κοινότητά μας αντιμετωπίζει συγκεκριμένα χωρικά και αναπτυξιακά ζητήματα που θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη ήδη από το πρώτο στάδιο».
Το κρίσιμο ερώτημα που ανακύπτει δεν αφορά μόνο στην ενημέρωση, αλλά τη φιλοσοφία του ίδιου του σχεδιασμού. Παρά τις προτροπές ανθρώπων που γνωρίζουν τη διαδικασία για τη δημιουργία ενός μόνιμου γραφείου εντός του δήμου, όπου θα εξετάζονταν όλες οι εκδοχές του τοπικού πολεοδομικού σχεδιασμού σε συνεργασία με τις κοινότητες, κάτι τέτοιο δεν υλοποιήθηκε. Έτσι, ο χρόνος κυλά εις βάρος της ουσιαστικής συμμετοχής, ενώ το έργο πλησιάζει σε ένα κρίσιμο σημείο χωρίς να έχει οικοδομηθεί κοινωνική και θεσμική συναίνεση.
Συνάντηση Χριστόφα με τα τρία μέλη της αρμόδιας επιτροπής
Σήμερα, σύμφωνα με πληροφορίες, θα πραγματοποιηθεί συνάντηση του δημάρχου Μυτιλήνης, Παναγιώτη Χριστόφα και του αντιδημάρχου Πολεοδομίας, με τα τρία μέλη της αρμόδιας επιτροπής, προκειμένου να εξεταστεί η πορεία της μελέτης. Η συνάντηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτελεί ίσως την τελευταία ευκαιρία για διορθωτικές κινήσεις πριν ο σχεδιασμός παγιωθεί. Το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο είναι το αποτύπωμα του πώς αντιλαμβάνεται ο δήμος Μυτιλήνης το μέλλον του. Και σ΄ αυτό το μέλλον, οι κοινότητες δεν μπορεί να είναι απλοί παρατηρητές, αλλά πρωταγωνιστές με λόγο, άποψη και ευθύνη. Αν αυτό δεν διασφαλιστεί έγκαιρα, ο κίνδυνος, το πιο κρίσιμο αναπτυξιακό εργαλείο του τόπου να εφαρμοστεί ερήμην των τοπικών κοινωνιών, παραμένει απολύτως υπαρκτός.
