- Με μια παλιά γνωμοδοτική απόφαση χωρίς το θέμα να επανέρχεται για συζήτηση σε αυτοδιοικητικό επίπεδο, προχωρούν δεκάδες αδειοδοτήσεις για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών
- Η Λέσβος και το Βόρειο Αιγαίο στο επίκεντρο μετά τη συμφωνία για διασύνδεση της Ελλάδας με την Ιταλία
Βασισμένες σε μία παλιά γνωμοδότηση επί δημαρχίας Δημήτρη Βουνάτσου για την επένδυση της εταιρείας Ρόκας-Iberdrola για την κατασκευή αιολικών πάρκων με 153 ανεμογεννήτριες σε μέγεθος-μαμούθ για την παραγωγή συνολικά 306 MW εγκρίνονται και διεκπεραιώνονται δεκάδες επενδύσεις που παίρνουν τις περιβαλλοντικές και λοιπές αδειοδοτήσεις για εγκατάσταση ανεμογεννητριών στη Λέσβο, όμως η Λέσβος δεν ρωτήθηκε!
Με την Αυτοδιοίκηση τόσο σε πρώτο όσο και σε δεύτερο βαθμό να αποφεύγει να τοποθετηθεί μέσα από τη συζήτηση αυτών των θεμάτων στα Δημοτικά Συμβούλια και στο Περιφερειακό Συμβούλιο για το πώς θέλουμε και τι θέλουμε στον τόπο μας τα επόμενα χρόνια, η Λέσβος εμφανίζεται με το ζόρι στο επίκεντρο του εθνικού σχεδίου της Ελλάδας ως εξαγωγική δύναμη ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές! Και αυτό σχεδιάστηκε πάνω στις πλάτες του τόπου μας με την κοινωνία ούτε να φαντάζεται τι την περιμένει. Εκεί που μέχρι χθες το νησί μας πάλευε με τις πληγές του μεταναστευτικού, σήμερα ετοιμάζεται να δεχτεί ένα νέο, βαρύτερο φορτίο, να μετατραπεί σε εργοτάξιο γιγαντιαίων ανεμογεννητριών, σε ενεργειακή αποθήκη για τις ανάγκες της Ελλάδας και της Ευρώπης.
Η Λέσβος μπαίνει στο επίκεντρο με το ζόρι και σε λιγότερο από 4 χρόνια, όταν το υποβρύχιο καλώδιο τη συνδέσει με την ηπειρωτική Ελλάδα, το νησί μας θα έχει ήδη αρχίσει να αλλάζει πρόσωπο. Οι πρώτοι πύργοι από ατσάλι και μπετόν θα υψώνονται πάνω από χωριά, δάση και βοσκοτόπια, προαναγγέλλοντας μια Λέσβο φορτωμένη με ανεμογεννήτριες-γίγαντες, στο όνομα της «πράσινης» εξαγωγικής δύναμης της Ελλάδας.
Πρόκειται για ένα έργο που ξεπερνά το νησί μας και ο χρόνος δεν κυλά απλώς αλλά τρέχει, καθώς σε λιγότερο από 4 χρόνια θα έχει ολοκληρωθεί η διασύνδεση του Βορείου Αιγαίου με την ηπειρωτική Ελλάδα μέσω υποβρύχιου καλωδίου, ενώ οι επενδύσεις για την εγκατάσταση των ανεμογεννητριών θα ξεκινήσουν νωρίτερα από το 2027.
Η Ελλάδα αλλάζει στην… πλάτη μας
Η Ελλάδα αλλάζει ρόλο στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης. Από χώρα που για δεκαετίες πάλευε να καλύψει τις δικές της ανάγκες, φιλοδοξεί πλέον να μετατραπεί σε εξαγωγική δύναμη ηλεκτρικής ενέργειας και μάλιστα από ανανεώσιμες πηγές. Το κλειδί γι’ αυτή τη μετάβαση είναι οι μεγάλες διασυνδέσεις, τόσο οι διεθνείς όσο και οι εσωτερικές, με πιο χαρακτηριστική εκείνη των νησιών του Βορείου Αιγαίου με την ηπειρωτική χώρα μέσω υποβρύχιων καλωδίων.
Αποκαλυπτικές των εξελίξεων είναι οι σχετικά πρόσφατες δηλώσεις του Προέδρου και Διευθύνοντος Συμβούλου του ΑΔΜΗΕ, Μάνου Μανουσάκη, ο οποίος μιλώντας για έργα 6 δις ευρώ για τις διεθνείς και νησιωτικές διασυνδέσεις αναφέρθηκε στη διεθνή διασύνδεση με την Ιταλία και τις εγχώριες νησιωτικές διασυνδέσεις με τα Δωδεκάνησα και το Βόρειο Αιγαίο, χαρακτηρίζοντάς τα ως τα τρία μεγάλα έργα του ΑΔΜΗΕ για την προσεχή πενταετία.
Αναφορικά με τη διασύνδεση Ελλάδας-Ιταλίας, είπε ότι πρόκειται για ένα έργο που θα τριπλασιάσει την τρέχουσα μεταφορική ικανότητα μεταξύ των δύο χωρών, προσθέτοντας ότι είναι απολύτως απαραίτητο για τις εξαγωγές του πράσινου ενεργειακού πλεονάσματος που παράγεται στην Ελλάδα.
Ως αντίστοιχης αξίας για την ενεργειακή ασφάλεια των νησιών αλλά και για εθνικούς λόγους περιέγραψε και τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις στα Δωδεκάνησα και το Βόρειο Αιγαίο, επισημαίνοντας ότι η υλοποίησή τους αποφασίζεται στη βάση μελετών κόστους-οφέλους. Στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής βρίσκεται η Λέσβος, που καλείται να σηκώσει τις φαραωνικές επενδύσεις σε ανεμογεννήτριες που σχεδιάζονται για να τροφοδοτήσουν όχι μόνο την Ελλάδα, αλλά και την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας.
Η μεγάλη διασύνδεση
Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης των νησιών του Βορείου Αιγαίου με το ηπειρωτικό σύστημα είναι ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά έργα που έχουν σχεδιαστεί ποτέ στη χώρα. Περιλαμβάνει υποβρύχια καλώδια υψηλής τάσης που θα συνδέσουν νησιά, όπως η Λέσβος, η Χίος, η Λήμνος και η Σάμος με το εθνικό δίκτυο.
Ο στόχος είναι διπλός: Να σταματήσει η ενεργειακή απομόνωση των νησιών, που σήμερα βασίζονται σε ακριβές και ρυπογόνες τοπικές μονάδες και, το κυριότερο, να δημιουργηθεί η τεχνική υποδομή ώστε η ενέργεια που θα παράγεται στα νησιά – κυρίως από ΑΠΕ – να μπορεί να «φεύγει» προς το ηπειρωτικό δίκτυο και από εκεί στο εξωτερικό.
Σύμφωνα με τα επίσημα χρονοδιαγράμματα, το έργο τοποθετείται χρονικά γύρω στο 2029-2030. Δηλαδή σε λιγότερο από τέσσερα χρόνια από σήμερα. Αυτό σημαίνει ότι ο χρόνος έχει ήδη αρχίσει να μετρά αντίστροφα όχι μόνο για τα καλώδια, αλλά και για όλα όσα θα προηγηθούν.
Στον πυρήνα αυτής της πολιτικής βρίσκεται η φιλοδοξία της χώρας να μετατραπεί σε κόμβο και εξαγωγέα καθαρής ενέργειας. Οι δηλώσεις στελεχών του ΑΔΜΗΕ και η γενικότερη στρατηγική του κράτους δείχνουν καθαρά την κατεύθυνση για περισσότερες διασυνδέσεις, περισσότερες ΑΠΕ, μεγαλύτερη δυνατότητα εξαγωγών.
Ήδη τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα σε ορισμένες περιόδους εξάγει ηλεκτρική ενέργεια στα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη. Με την ολοκλήρωση των νέων διασυνδέσεων, αυτός ο ρόλος αναμένεται να ενισχυθεί σημαντικά. Τα νησιά του Αιγαίου, που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν «πρόβλημα» για το σύστημα λόγω κόστους, μετατρέπονται σε πολύτιμο κομμάτι της λύσης.
Από τα 306 σε… πόσα μεγαβάτ;
Μέχρι πριν λίγα χρόνια γινόταν λόγος για συνολική δυναμικότητα ΑΠΕ στο Βόρειο Αιγαίο της τάξης των 306 μεγαβάτ. Σήμερα, όμως, τα δεδομένα αλλάζουν. Οι αιτήσεις, οι άδειες και τα σχέδια που κατατίθενται δείχνουν ότι η δυναμικότητα αυτή μπορεί όχι μόνο να καλυφθεί, αλλά και να διπλασιαστεί, φτάνοντας ή και ξεπερνώντας τα 700 μεγαβάτ.
Η Λέσβος στο επίκεντρο
Η Λέσβος βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της έκρηξης σχεδιασμών. Μεγάλες εταιρείες, όπως η Ρόκας Iberdrola, αλλά και νέες εταιρείες που εμφανίστηκαν τα τελευταία χρόνια, καταθέτουν αιτήματα για εγκατάσταση ανεμογεννητριών. Μιλάμε για ανεμογεννήτριες που δεν έχουν καμία σχέση με όσες γνωρίζαμε μέχρι σήμερα, αλλά για ύψη που ξεπερνούν τα 150 και 180 μέτρα, γιγάντιες βάσεις, βαριά έργα οδοποιίας για να μεταφερθούν και να στηθούν.
Ένα κρίσιμο στοιχείο είναι ότι αυτές οι επενδύσεις δεν θα περιμένουν απαραίτητα να ολοκληρωθεί η υποβρύχια διασύνδεση. Οι εταιρείες θέλουν να είναι έτοιμες εγκαίρως, ώστε όταν «κουμπώσει» το καλώδιο με το ηπειρωτικό σύστημα, να μπορούν αμέσως να διοχετεύσουν την ενέργεια που θα παράγουν.
Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι από τα επόμενα χρόνια, πολύ πριν το 2030, οι κάτοικοι της Λέσβου θα αρχίσουν να βλέπουν τις πρώτες φαραωνικές ανεμογεννήτριες να στήνονται στα βουνά και στα υψώματα του νησιού. Η εικόνα του τοπίου θα αλλάξει ριζικά, σε κλίμακα που το νησί δεν έχει ξαναζήσει.
Για ποιον γίνεται όλο αυτό;
Επισήμως, η διασύνδεση παρουσιάζεται ως έργο που θα φέρει φθηνότερο και καθαρότερο ρεύμα στα νησιά και αυτό είναι εν μέρει αλήθεια. Όμως το μέγεθος των σχεδιαζόμενων επενδύσεων δείχνει κάτι πολύ μεγαλύτερο: Οι ανεμογεννήτριες που σχεδιάζονται στη Λέσβο δεν στήνονται για να καλύψουν απλώς τις ανάγκες του νησιού μας. Αντιθέτως θα παράγουν τεράστιες ποσότητες ενέργειας, που θα φεύγουν μέσω του υποβρύχιου καλωδίου προς την ηπειρωτική Ελλάδα και από εκεί σε άλλες χώρες. Η Λέσβος μετατρέπεται σε κρίκο μιας μεγάλης αλυσίδας που έχει στόχο να αυξήσει τις εξαγωγές ενέργειας της χώρας. Με απλά λόγια, το νησί μας δεν γίνεται «πράσινο» κυρίως για τον εαυτό του, αλλά για να στηρίξει τη νέα εξαγωγική στρατηγική της Ελλάδας. Μέχρι αυτή τη στιγμή η Αυτοδιοίκηση δεν έχει συζητήσει για το πόσες τελικά θα είναι οι ανεμογεννήτριες που θα εγκατασταθούν από τις επενδύσεις που βρίσκονται σε στάδιο αδειοδότησης ή άδειοδοτούνται, αν και αυτά τα στοιχεία βρίσκονται στις περιβαλλοντικές υπηρεσίες της Περιφέρειας. Και το ακόμα πιο κρίσιμο ερώτημα είναι ποια τελικά είναι η οροφή, πόσες αιτήσεις έχουν υποβληθεί για επενδύσεις και μέχρι πού φτάνει το ταβάνι. Υπάρχει κάποιο όριο όπου από κει και πέρα δεν θα δίνονται άλλες εγκρίσεις στη Λέσβο ή όποιος έρχεται θα παίρνει το εισιτήριο αντιμετωπίζοντας το νησί μας ως το eldorado παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ;
Ένα από τα πιο ανησυχητικά ερωτήματα αφορά το περιβάλλον και το μέλλον αυτών των εγκαταστάσεων. Οι ανεμογεννήτριες αυτές έχουν υπολογιζόμενη διάρκεια ζωής περίπου 25 χρόνια. Τι θα γίνει μετά; Ποιος θα πληρώσει την αποξήλωση; Πώς θα απομακρυνθούν τόνοι μπετόν, σιδήρου και σύνθετων υλικών από ένα νησί;
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει σαφής, πειστική απάντηση. Οι επενδύσεις χαρακτηρίζονται «πράσινες», αλλά το αποτύπωμά τους στο τοπίο και στη φύση είναι βαρύ και μακροχρόνιο. Οι δρόμοι που θα ανοίγονται, οι βάσεις που ρίχνονται, οι εκσκαφές και οι μεταφορές αλλάζουν για δεκαετίες την όψη του νησιού.
Ένας τόπος με διπλό βάρος
Η Λέσβος βρίσκεται ήδη σε μια δύσκολη ιστορική φάση. Σήκωσε επί χρόνια το βάρος του μεταναστευτικού, με κοινωνικές, οικονομικές και ψυχολογικές συνέπειες. Τώρα καλείται να σηκώσει και ένα δεύτερο, διαφορετικό αλλά εξίσου βαρύ φορτίο, να μετατραπεί σε ενεργειακή «μπαταρία» της χώρας.
Για την Ελλάδα, αυτό παρουσιάζεται ως εθνική επιτυχία, περισσότερη καθαρή ενέργεια, περισσότερες εξαγωγές, μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία. Για τη Λέσβο, όμως, το ερώτημα παραμένει ποιο θα είναι το πραγματικό αντάλλαγμα για έναν τόπο που θα γεμίσει ανεμογεννήτριες-γίγαντες;
Το 2030 ακούγεται μακρινό, αλλά στην πραγματικότητα είναι αύριο. Σε λιγότερο από τέσσερα χρόνια, αν όλα πάνε σύμφωνα με τα σχέδια, η Λέσβος θα είναι συνδεδεμένη με υποβρύχιο καλώδιο με την ηπειρωτική Ελλάδα. Και πολύ πριν από αυτό, οι πρώτες τεράστιες ανεμογεννήτριες θα έχουν ήδη αρχίσει να στήνονται.
Η χώρα τρέχει για να γίνει εξαγωγική δύναμη ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Και για να το πετύχει, «φορτώνει» τα νησιά και κυρίως τη Λέσβο– με το βάρος αυτής της μετάβασης. Το αν αυτό θα αποδειχθεί τελικά ευλογία ή κατάρα για τον τόπο, είναι ένα ερώτημα που δεν θα αργήσει να απαντηθεί.
