Η υπογραφή μιας σύμβασης χρηματοδότησης για ένα κρίσιμο έργο ύδρευσης, θα έπρεπε να αποτελεί εγγύηση προόδου και ασφάλειας για μια πόλη. Στην περίπτωση όμως των δικτύων ύδρευσης της νότιας Μυτιλήνης, η νέα υπογραφή για το έργο, ύψους 4,46 εκατ. ευρώ, συνοδεύεται από ένα σοβαρό κι ανοιχτό έλλειμμα, που αφορά στην αμφισβητούμενη διοικητική και νομική επάρκεια του φορέα που καλείται να το υλοποιήσει. Ένα έργο που αφορά στην καθημερινή πρόσβαση των πολιτών στο νερό ξεκινά, για δεύτερη φορά, με τη ΔΕΥΑΛ να εξακολουθεί να μην διαθέτει την απαιτούμενη πιστοποίηση από τη ΡΑΑΕΥ. Το γεγονός αυτό μετατρέπει την υπογραφή από πράξη ανάπτυξης σε ρίσκο, μ’ ορατό το ενδεχόμενο νέας εμπλοκής κι απώλειας χρηματοδότησης.
Στη χθεσινή συνάντηση, ο περιφερειάρχης, Κώστας Μουτζούρης ζήτησε από τους δημάρχους της περιφέρειας που διαθέτουν ώριμα ή υπό ένταξη έργα ΕΣΠΑ, με στόχο, όπως ο ίδιος τόνισε, την επιτάχυνση των διαδικασιών, τη συμβασιοποίηση έργων και τη μέγιστη δυνατή απορρόφηση κονδυλίων.
Το μήνυμα του περιφερειάρχη ήταν ξεκάθαρο κι αφορούσε στο 75% του προγράμματος που παραμένει ανοικτό και οι δήμοι καλούνται να κινηθούν γρήγορα, ώστε να μην χαθούν διαθέσιμοι πόροι. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Μουτζούρης υπέγραψε νέες εντάξεις έργων, μεταξύ των οποίων και έργα ύδρευσης στη Νότια Μυτιλήνη, συνολικού προϋπολογισμού 4.459.800 ευρώ, με φορέα υλοποίησης τον δήμο Μυτιλήνης.
Ωστόσο, πίσω από τις υπογραφές και τις δηλώσεις αισιοδοξίας, αναδεικνύεται εκ νέου ένα σοβαρό κι άλυτο μέχρι σήμερα ζήτημα, που έχει να κάνει με τη θεσμική και διοικητική επάρκεια της ΔΕΥΑ Λέσβου (ΔΕΥΑΛ), η οποία, αποτελεί τον κύριο ανάδοχο του έργου. Ένα ζήτημα που δεν είναι καινούργιο, αλλά έχει ήδη οδηγήσει στο πρόσφατο παρελθόν στην απώλεια χρηματοδότησης για το ίδιο έργο, με την ανάκληση της υπογραφής από τον περιφερειάρχη.
Όπως είχε αποκαλυφθεί με δημοσίευμα των “Νέων της Λέσβου” τον Οκτώβριο του 2025, η ΔΕΥΑΛ δεν διέθετε και εξακολουθεί να μην διαθέτει, την απαραίτητη πιστοποίηση από τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ). Η πιστοποίηση αυτή αποτελεί βασική προϋπόθεση νομιμότητας, καθώς διασφαλίζει ότι ο φορέας ύδρευσης διαθέτει την απαιτούμενη τεχνική, οικονομική και διοικητική επάρκεια για να υλοποιεί μεγάλα συγχρηματοδοτούμενα έργα.
Ακριβώς λόγω αυτής της έλλειψης, η περιφέρεια Βορείου Αιγαίου είχε υποχρεωθεί το 2024 να ανακαλέσει προηγούμενη απόφαση χρηματοδότησης έργου ύδρευσης, εφαρμόζοντας το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Τότε, η ευθύνη είχε αποδοθεί ευθέως στη διοίκηση της ΔΕΥΑΛ, η οποία, παρότι γνώριζε τις απαιτήσεις, δεν είχε μεριμνήσει εγκαίρως για την πιστοποίησή της.
Χθες η Περιφέρεια προχώρησε εκ νέου στην υπογραφή σύμβασης για το ίδιο έργο, χωρίς όμως να έχει αρθεί το βασικό εμπόδιο. Σύμφωνα με αξιόπιστες πληροφορίες, παρά τους ισχυρισμούς στελεχών της ΔΕΥΑΛ ότι έχει κατατεθεί νέα αίτηση πιστοποίησης από τον Απρίλιο του 2025, η ΡΑΑΕΥ δεν έχει ακόμη εκδώσει σχετική απόφαση. Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι δεν υφίσταται, μέχρι στιγμής ο αναγκαίος μηχανισμός που θα ολοκληρώσει τις απαιτούμενες διαδικασίες.
Το πρόβλημα είναι νομικής φύσης κι ενδέχεται να έχει άμεσες συνέπειες στην τύχη του έργου. Έργα προϋπολογισμού άνω των 1,2 εκατ. ευρώ ελέγχονται προσυμβατικά από το Ελεγκτικό Συνέδριο στην Αθήνα. Εκεί, η απουσία πιστοποίησης του φορέα υλοποίησης συνιστά λόγο σοβαρής νομικής επισφάλειας και μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη της σύμβασης, όπως έχει συμβεί και στο παρελθόν.
Σε αυτό το πλαίσιο, το έργο δικτύων ύδρευσης της Νότιας Μυτιλήνης βρίσκεται ουσιαστικά «στον αέρα». Η μόνη διέξοδος για να μην χαθεί κι αυτή η χρηματοδότηση είναι να ολοκληρωθούν επιτυχώς οι διαδικασίες πιστοποίησης της ΔΕΥΑΛ έως το τέλος του 2026, που αποτελεί και τη συμβατική καταληκτική ημερομηνία, αλλά και να επικυρωθεί η σύμβαση από το Ελεγκτικό Συνέδριο, στην Αθήνα. Διαφορετικά, κινδυνεύει “να βρεθεί στον αέρα” η καθημερινή πρόσβαση των πολιτών σε επαρκές και ασφαλές νερό.
Το ερώτημα, όμως που παραμένει αναπάντητο είναι γιατί η περιφέρεια επέλεξε να προχωρήσει σε νέα υπογραφή, γνωρίζοντας ότι το θεμελιώδες πρόβλημα νομιμότητας δεν έχει λυθεί. Δεν έχει διευκρινιστεί ούτε ποια συγκεκριμένη στρατηγική υπάρχει για την υπέρβαση των εμποδίων, ούτε πώς θα διασφαλιστεί ότι το έργο δεν θα προσκρούσει ξανά στα ίδια αδιέξοδα. Σε κάθε περίπτωση, η ευθύνη πλέον βαραίνει όλους τους εμπλεκόμενους θεσμικούς φορείς. Η Νότια Μυτιλήνη δεν αντέχει άλλες χαμένες ευκαιρίες και άλλες υπογραφές χωρίς αντίκρισμα. Η ύδρευση δεν είναι πεδίο πολιτικών εντυπώσεων, αλλά ζήτημα βασικής λειτουργίας της πόλης και ποιότητας ζωής των πολιτών. Κάθε καθυστέρηση ή εμπλοκή μεταφράζεται σε επιβάρυνση των πολιτών και σε περαιτέρω απαξίωση των δημοτικών υπηρεσιών.
Την ίδια στιγμή, η επιμονή σε μια τακτική επαναλαμβανόμενων εντάξεων χωρίς προηγούμενη επίλυση των θεσμικών προϋποθέσεων γεννά εύλογα ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων. Η χρηματοδότηση δεν είναι ανεξάντλητη, ούτε δεδομένη. Κάθε αποτυχία υλοποίησης δεν πλήττει μόνο τον συγκεκριμένο δήμο, αλλά συνολικά την αξιοπιστία της περιφέρειας Βορείου Αιγαίου απέναντι στα ελεγκτικά όργανα και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Αν τελικά το έργο προσκρούσει ξανά σε νομικό τοίχο στο Ελεγκτικό Συνέδριο, οι ευθύνες δεν θα μπορούν να αποδοθούν ούτε στην «κακή γραφειοκρατία», ούτε σε εξωτερικούς παράγοντες. Θα πρόκειται για συνειδητή επιλογή να προχωρήσει μια υπογραφή χωρίς να έχουν διασφαλιστεί οι στοιχειώδεις όροι υλοποίησης. Κι αυτό θα συνιστά ένα ακόμη πλήγμα για μια πόλη που έχει πληρώσει ακριβά, τα τελευταία χρόνια, τη διοικητική ανεπάρκεια και τις θεσμικές παραλείψεις.
