Με ευρεία συμμετοχή πολιτικών, αυτοδιοικητικών και ακαδημαϊκών στελεχών πραγματοποιήθηκε το Σάββατο η ημερίδα με θέμα «Νησιωτικότητα και Εθνική Αναπτυξιακή Στρατηγική», αναδεικνύοντας την ανάγκη για έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό που θα ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες συνθήκες και προκλήσεις των νησιών της χώρας. Για πρώτη φορά, τέσσερα ινστιτούτα – το Ινστιτούτο «Νίκος Πουλαντζάς», το ENA institute for Alternative Policies, το Ινστιτούτο Ερευνών και Πολιτικής Στρατηγικής-ΙΝΕΡΠΟΣΤ και το Εργαστήριο Τοπικής και Νησιωτικής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Αιγαίου – έφεραν στο ίδιο τραπέζι αρχηγούς κομμάτων και προσωπικότητες του προοδευτικού χώρου, σε μια προσπάθεια διαλόγου και αναζήτησης συγκλίσεων.
Κοινή συνισταμένη όλων όσων κατατέθηκαν στην ημερίδα είναι το βαρύ τίμημα και οι μόνιμες αντιξοότητες για την νησιωτική Ελλάδα. Έννοιες που έχουν ειπωθεί και ξαναειπωθεί και έχουν αναδειχθεί. Το ερώτημα λοιπόν που παραμένει και μετά από την εκδήλωση, αυτή του Σαββάτου, είναι γιατί μέχρι τώρα δεν αλλάζουν οι στρατηγικές ώστε να έρθουν τα νησιά στο προσκήνιο και η ζωή στη νισιωτική Ελλάδα από μειονέκτημα να αναδειχθεί σε πλεονέκτημα.
Στην εκδήλωση συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Σωκράτης Φάμελλος, ο πρόεδρος της Νέας Αριστεράς Αλέξης Χαρίτσης, η πρώην υπουργός Λούκα Κατσέλη, ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας και οι ευρωβουλευτές Πέτρος Κόκκαλης και Κώστας Αρβανίτης, μαζί με εκπροσώπους της αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας και κινημάτων πολιτών. Σε τοπικό επίπεδο μεταξύ άλλων συμμετείχαν ο βουλευτής Παναγιώτης Παρασκευαΐδης, ο Δήμαρχος Μυτιλήνης, Παναγιώτης Χριστόφας, ο Αντιπεριφερειάρχης Κώστας Αστυρακάκης, η Αντιδήμαρχος Δυτικής Λέσβου, Αφροδίτη Βατή και πρόεδροι φορέων, όπως ο Παναγιώτης Μπαρούτης από το Οικονομικό Επιμελητήριο, ο Στρατής Μανωλακέλλης από το ΤΕΕ κ.ά.. Η ημερίδα ήταν χωρισμένη σε πέντε θεματικούς κύκλους και αποτέλεσε σημείο συνάντησης των προοδευτικών δυνάμεων, με κοινό παρονομαστή την ανάγκη διαμόρφωσης μιας εθνικής στρατηγικής για τη νησιωτικότητα.
Η Λούκα Κατσέλη υπογράμμισε ότι η Ελλάδα, ως κατεξοχήν νησιωτική χώρα, οφείλει να προστατεύσει και να αναδείξει το μοναδικό κεφάλαιο των νησιών της. Κάθε νησί, όπως τόνισε, διαθέτει ξεχωριστά χαρακτηριστικά και αναπτυξιακές δυνατότητες, που απαιτούν στοχευμένες πολιτικές και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Η απουσία συνεκτικής στρατηγικής, όπως είπε, στερεί από τη χώρα τη δυνατότητα να αξιοποιήσει πλήρως τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα.
Από την πλευρά της ακαδημαϊκής κοινότητας, ο καθηγητής Γιάννης Σπιλάνης επεσήμανε ότι στόχος της πρωτοβουλίας είναι η έναρξη μιας μόνιμης και θεσμοθετημένης συζήτησης για τη νησιωτικότητα. Όπως ανέφερε, σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχει ήδη ξεκινήσει διαδικασία διαμόρφωσης ευρωπαϊκής νησιωτικής στρατηγικής, την ώρα που η Ελλάδα δεν έχει ακόμη εκπονήσει ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο. Το κενό αυτό, όπως σημείωσε, επιχειρούν να καλύψουν τα ινστιτούτα και το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, θέτοντας τις βάσεις για έναν συγκροτημένο διάλογο.
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο Σωκράτης Φάμελλος, ο οποίος χαρακτήρισε τη νησιωτική πολιτική αναπόσπαστο τμήμα της εθνικής αναπτυξιακής στρατηγικής και ζήτημα που άπτεται των εθνικών συμφερόντων. Υποστήριξε ότι σήμερα η χώρα βιώνει αναπτυξιακή, κοινωνική και πολιτική κρίση, ενώ η νησιωτική πολιτική «απουσιάζει». Τα νησιά, όπως ανέφερε, «πληρώνουν ακριβό τίμημα» από τις κυβερνητικές επιλογές, με αυξημένο κόστος ζωής, ελλείψεις σε υποδομές και υπηρεσίες. Υπογράμμισε την ανάγκη ενιαίας προοδευτικής απάντησης στις επόμενες εκλογές, τονίζοντας ότι μόνο μέσα από τη σύγκλιση των προοδευτικών δυνάμεων μπορεί να προκύψει κυβερνητική προοπτική.
Στο ίδιο πνεύμα, ο Αλέξης Χαρίτσης σημείωσε ότι, παρότι η νησιωτικότητα είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη, συχνά παραμένει σε θεωρητικό επίπεδο. Τα νησιά, όπως είπε, δεν έχουν απλώς ιδιαιτερότητες αλλά βιώνουν μόνιμους περιορισμούς, από την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης έως το κόστος μεταφορών και ενέργειας. Πρότεινε τη δημιουργία ενός κεντρικού μηχανισμού συντονισμού, ο οποίος θα χαράσσει, θα παρακολουθεί και θα αξιολογεί την εφαρμογή της νησιωτικής στρατηγικής, διασφαλίζοντας συνέπεια και αποτελεσματικότητα.
Ο Χάρης Δούκας αναφέρθηκε στη σημασία της συνεργασίας στην τοπική αυτοδιοίκηση και στη στήριξη των νησιωτικών δήμων. Τόνισε ότι ζητήματα, όπως η νησιωτικότητα, αποτελούν προνομιακό πεδίο για συγκλίσεις, καθώς αφορούν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών και την κοινωνική συνοχή. Αντίστοιχα, ο Πέτρος Κόκκαλης μίλησε για το «δικαίωμα να παραμείνεις στον τόπο σου», όπως αυτό αναγνωρίζεται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επισημαίνοντας ότι η στήριξη της νησιωτικής πραγματικότητας συνιστά συνταγματική και δημοκρατική υποχρέωση της Πολιτείας.
Χαιρετισμούς απηύθυναν εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, ενώ η συζήτηση εμπλουτίστηκε με παρεμβάσεις επιστημόνων και ερωτήσεις πολιτών, σε μια διαδικασία που διήρκεσε μέχρι αργά το απόγευμα και ανέδειξε το έντονο ενδιαφέρον της κοινωνίας.
Η ημερίδα κατέδειξε ότι η νησιωτικότητα δεν αποτελεί περιφερειακό ζήτημα, αλλά κεντρικό πυλώνα μιας εθνικής αναπτυξιακής στρατηγικής με κοινωνικό και γεωπολιτικό βάθος. Το αίτημα για σύγκλιση των προοδευτικών δυνάμεων και για διαμόρφωση ενός συνεκτικού σχεδίου πολιτικής φαίνεται να αποκτά δυναμική, με τα νησιά στο επίκεντρο ενός διαλόγου που φιλοδοξεί να συνεχιστεί και να μετουσιωθεί σε πράξη.
