- Έτοιμοι να σταματήσουν τις παραλαβές γάλακτος οι τυροκόμοι, παγώνουν οι εξαγωγές τυριών και κρεάτων
- Σύσκεψη υπό τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και καθολική καραντίνα χθες για την Λέσβο, ενώ σήμερα μεταβαίνει εσπευσμένα ο Υφυπουργός Χρήστος Κέλλας
Στο μάτι ενός πρωτοφανούς για τα τελευταία 30 και πλέον χρόνια κυκλώνα βρίσκεται η Λέσβος, μετά την επιβεβαίωση των πρώτων κρουσμάτων αφθώδους πυρετού σε εκτροφή βοοειδών στην περιοχή της Πελόπης. Η επανεμφάνιση της εξαιρετικά μεταδοτικής ζωονόσου στην Ελλάδα, για πρώτη φορά μετά το 1994, έχει προκαλέσει συναγερμό σε όλη τη χώρα και έχει θέσει σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης το νησί μας, το οποίο καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα μια υγειονομική κρίση και μια επερχόμενη οικονομική κατάρρευση.
Η επιβεβαίωση των κρουσμάτων ενεργοποίησε άμεσα τα ευρωπαϊκά πρωτόκολλα και οδήγησε σε δραστικές αποφάσεις το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, το οποίο, μετά από έκτακτη σύσκεψη χθες στην Αθήνα υπό τον υπουργό Κώστα Τσιάρα, έθεσε ολόκληρη τη Λέσβο σε καθεστώς απαγορευμένης ζώνης. Τα μέτρα που επιβλήθηκαν είναι από τα αυστηρότερα που προβλέπονται: Πλήρης απαγόρευση μετακίνησης ζώντων ζώων ευαίσθητων ειδών, διακοπή διακίνησης ζωικών προϊόντων και ζωοτροφών εντός και εκτός νησιού, απαγόρευση σφαγών, καθώς και υποχρεωτική θανάτωση όλων των ζώων στη μολυσμένη εκμετάλλευση με ταυτόχρονη καταστροφή των προϊόντων. Απαγορεύεται ακόμη και η μεταφορά τροφίμων ζωικής προέλευσης από πολίτες εκτός νησιού, υπογραμμίζοντας τη σοβαρότητα της απειλής.
Η κτηνοτροφική οικονομία
Οι επιπτώσεις αυτών των μέτρων είναι άμεσες και καταλυτικές για την οικονομική ζωή καθώς η Λέσβος, με έντονη εξάρτηση από την κτηνοτροφία και τη γαλακτοκομία, βλέπει τον βασικό της παραγωγικό ιστό να παραλύει. Οι τυροκόμοι δηλώνουν ότι βρίσκονται ένα βήμα πριν από την αναστολή παραλαβής γάλακτος, καθώς η απαγόρευση εξαγωγών καθιστά αδύνατη τη διάθεση των προϊόντων τους στις αγορές του εξωτερικού και της ηπειρωτικής Ελλάδας. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα ντόμινο επιπτώσεων καθώς οι κτηνοτρόφοι μένουν χωρίς δυνατότητα διάθεσης του γάλακτος, των αμνοεριφίων και του βοείου κρέατος, περιορίζοντας την παραγωγή αποκλειστικά στην τοπική κατανάλωση, η οποία δεν επαρκεί για να απορροφήσει τις ποσότητες.
Ταυτόχρονα, οι τυροκομικές επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με τον κίνδυνο παραβίασης συμβολαίων και επιβολής ρητρών, καθώς αδυνατούν να ανταποκριθούν στις συμφωνημένες παραδόσεις. Η απώλεια αξιοπιστίας στις αγορές, σε συνδυασμό με την οικονομική πίεση, δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα που απειλεί τη βιωσιμότητα δεκάδων μονάδων. Η κρίση δεν περιορίζεται μόνο στους άμεσα εμπλεκόμενους, αλλά επεκτείνεται σε ολόκληρη την αλυσίδα: Μεταφορείς, εργαζόμενοι, έμποροι ζωοτροφών και άλλοι επαγγελματίες που εξαρτώνται από την κτηνοτροφική δραστηριότητα βλέπουν το εισόδημά τους να εξαφανίζεται.
Τρέχουν να προλάβουν
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η πολιτική ηγεσία επιχειρεί να διαχειριστεί την κρίση με συσκέψεις και επισκέψεις στο πεδίο. Στη Λέσβο μεταβαίνει σήμερα ο Υφυπουργός Χρήστος Κέλλας, αρμόδιος για την κτηνοτροφία, προκειμένου να συμμετάσχει σε ευρεία σύσκεψη στην Περιφέρεια, παρουσία του Περιφερειάρχη Κώστα Μουτζούρη, των δημάρχων Παναγιώτη Χριστόφα και Ταξιάρχη Βέρρου, Αντιπεριφερειαρχών και εκπροσώπων φορέων και υπηρεσιακών στελεχών. Τον κ. Κέλλα αναμένεται να συνοδεύει ο βουλευτής Χαράλαμπος Αθανασίου, ενώ εξετάζεται και περιοδεία στις πληγείσες περιοχές της βόρειας Λέσβου, όπου εντοπίζεται η εστία του προβλήματος.
Ωστόσο, πέρα από τη διαχείριση της κρίσης, αναδεικνύονται σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο αυτή θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί ή τουλάχιστον περιοριστεί. Η γεωγραφική θέση της Λέσβου, σε μικρή απόσταση από τα τουρκικά παράλια, όπου είχαν καταγραφεί κρούσματα αφθώδους πυρετού τους προηγούμενους μήνες, καθιστούσε την απειλή ορατή και προβλέψιμη. Ήδη από το καλοκαίρι, το ίδιο το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης είχε καλέσει σε αυξημένη επιφυλακή, ωστόσο τα απαραίτητα μέτρα δεν ελήφθησαν στον βαθμό που απαιτούνταν, ούτε η Κτηνιατρική ενισχύθηκε με προσωπικό.
Και οι ψεκασμοί στο περίπου
Ενδεικτικό της καθυστέρησης είναι το γεγονός ότι οι εντατικοί ψεκασμοί απολύμανσης στα λιμάνια ξεκίνησαν σε σοβαρή βάση μόλις μετά την επιβεβαίωση των κρουσμάτων ευλογιάς, ενώ θα έπρεπε να είχαν εφαρμοστεί με αυστηρή εποπτεία. Παράλληλα, η ευθύνη της εφαρμογής βασικών μέτρων είχε μετακυλιστεί από την Αθήνα σε τοπικούς φορείς, όπως τα λιμενικά ταμεία, τα οποία δεν διαθέτουν την εξειδίκευση και τους πόρους για τη διαχείριση τέτοιων κινδύνων. Η υποστελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών επιτείνει το πρόβλημα, με τους λιγοστούς κτηνιάτρους να καλούνται να διαχειριστούν μια εξαιρετικά απαιτητική κατάσταση.
Σκληρή είναι και η κριτική που ασκείται από την Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Λέσβου, η οποία κάνει λόγο για διαχρονική αδράνεια και ελλείψεις στα μέτρα βιοασφάλειας. Η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι το νησί μας στάθηκε «τυχερό» τα προηγούμενα χρόνια που δεν επλήγη από ζωονόσους, παρά το γεγονός ότι οι γειτονικές περιοχές «έβραζαν» από επιδημίες. Καταγγέλλει ότι τα μέτρα που παρουσιάζονταν κατά καιρούς ήταν επιφανειακά και επικοινωνιακού χαρακτήρα, χωρίς ουσιαστική θωράκιση απέναντι στον κίνδυνο.
Πόλεμος ευθυνών
Παράλληλα, θέτει ευθέως ζήτημα ευθυνών, κατηγορώντας τόσο την Περιφέρεια όσο και τις αρμόδιες υπηρεσίες για έλλειψη ουσιαστικών ελέγχων και πρόληψης. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην υποστελέχωση της κτηνιατρικής υπηρεσίας, καθώς και στη μετακύλιση της ευθύνης στους ίδιους τους κτηνοτρόφους, οι οποίοι καλούνται να εφαρμόσουν μέτρα βιοασφάλειας με δικά τους μέσα και κόστος. Η Ομοσπονδία ζητά άμεση αποζημίωση για τους πληγέντες, πλήρη αναπλήρωση εισοδήματος σε περίπτωση καραντίνας, πρόσβαση σε εμβόλια και δωρεάν διάθεση απολυμαντικών και εξοπλισμού.
Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο, οι κτηνοτρόφοι της Λέσβου βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν πραγματικό «Γολγοθά». Από τη μία πλευρά καλούνται να προστατεύσουν το ζωικό τους κεφάλαιο από μια εξαιρετικά επικίνδυνη νόσο και από την άλλη να επιβιώσουν οικονομικά χωρίς τη δυνατότητα διάθεσης των προϊόντων τους. Η αβεβαιότητα για τη διάρκεια των μέτρων και την εξέλιξη της επιδημίας εντείνει την αγωνία, ενώ το ενδεχόμενο επέκτασης της νόσου σε άλλες περιοχές της χώρας παραμένει ανοιχτό. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης μετά την πανωλεθρία από τη διαχείριση της ευλογιάς, αυτή τη στιγμή βρίσκεται αντιμέτωπο με μία ακόμα πιο σοβαρή κατάσταση και κανείς αυτή την ώρα δεν θέλει να συμβεί και στη χώρα μας αυτό που συνέβη στην Κύπρο.
Κρίσιμο σταυροδρόμι
Όλα αυτά ενώ η Λέσβος πρωταγωνιστεί στην αρνητική αυτή κατάσταση ευρισκόμενη σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η αποτελεσματικότητα των μέτρων, η ταχύτητα αντίδρασης των αρχών και η στήριξη των παραγωγών θα καθορίσουν όχι μόνο την έκβαση της υγειονομικής κρίσης, αλλά και το μέλλον της κτηνοτροφίας στο νησί. Σε κάθε περίπτωση, η επανεμφάνιση του αφθώδους πυρετού λειτουργεί ως ηχηρή υπενθύμιση ότι η πρόληψη και η επαγρύπνηση δεν μπορούν να είναι περιστασιακές, αλλά πρέπει να αποτελούν σταθερή προτεραιότητα, ιδιαίτερα για περιοχές που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή γεωγραφικών και επιδημιολογικών κίνδυνων.
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης όφειλε να είχε ενισχύσει τα νησιά του Βορείου Αιγαίου, τουλάχιστον από το καλοκαίρι του 2025, όταν επίσημα αναφερόταν σε ευρωπαϊκό επίπεδο οι νέες εστίες του αφθώδους πυρετού στα παράλια της Τουρκίας. Αντί γι’ αυτό όμως, η Περιφέρεια κλήθηκε με υποστελεχωμένη την κτηνιατρική να διαχειριστεί μία περίοδο ζωονόσων και υποχρεώσεων των κτηνιάτρων στα σφαγεία, ενώ η Αθήνα δεν φρόντισε να διασφαλίσει ούτε τη σωστή απολύμανση των αυτοκινήτων που μπαίνουν και βγαίνουν κυρίως από την Τουρκία προς τα νησιά μας, η οποία αφέθηκε στην ευθύνη του Λιμενικού Ταμείου αντί να έχει την ευθύνη το ίδιο το Υπουργείο. Αυτό που σε κάθε περίπτωση αναδεικνύεται μέσα από όλη αυτή την ιστορία είναι ότι έπρεπε να είχε εφαρμοστεί εδώ και χρόνια ένα ειδικό καθεστώς αυξημένης προστασίας στα νησιά με υπηρεσιακό προσωπικό, επάρκεια φαρμάκων και σωστές διαδικασίες απολύμανσης.
