- Ο αφθώδης πυρετός διχάζει, οι σφαγές μπλοκάρουν και η κτηνοτροφία οδηγείται σε αδιέξοδο
- Απειλούν τους επαγγελματίες των σφαγών οι κτηνοτρόφοι, την ώρα που το Υπουργείο δεν φαίνεται να παίρνει ξεκάθαρη θέση
Σε τεντωμένο σχοινί βαδίζει η Λέσβος, με τον αφθώδη πυρετό να απειλεί όχι μόνο τα κοπάδια αλλά και το σύνολο της τοπικής οικονομίας. Το νησί μας βρίσκεται αντιμέτωπο με μια κρίση που θυμίζει άλλες σκοτεινές περιόδους ζωονόσων στην Ευρώπη, μόνο που αυτή τη φορά το πρόβλημα δεν είναι απλά υγειονομικό, αλλά βαθιά κοινωνικό και πολιτικό. Όπως φάνηκε και από την επίσκεψη του Υπουργού, Κώστα Τσιάρα, την Παρασκευή, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης δεν έχει ξεκάθαρη θέση για το τι θέλει αυτή τη στιγμή. Εξασφαλίζοντας αποζημιώσεις για τη διάθεση του γάλακτος θεωρεί ότι έκλεισε την πόρτα του προβλήματος και ότι όλα τα άλλα θα τα αντιμετωπίσει η Περιφέρεια διά της Κτηνιατρικής, η οποία δεν έχει ενισχυθεί επαρκώς μέχρι τώρα.
Ασύντακτα κοπάδια
Οι κτηνοτρόφοι εμφανίζονται διχασμένοι, με ένα σημαντικό μέρος να αρνείται την εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων που επιβάλλουν τη θανάτωση ολόκληρων κοπαδιών όταν εντοπίζεται κρούσμα. Το αποτέλεσμα είναι ένα πρωτοφανές αδιέξοδο καθώς ακόμη και προγραμματισμένες σφαγές μπλοκάρονται, ενώ επαγγελματίες που αναλαμβάνουν τη διαδικασία φέρονται να δέχονται απειλές. Η κατάσταση έχει φτάσει σε σημείο όπου η κτηνιατρική υπηρεσία αδυνατεί να βρει επαγγελματίες (σφάχτες) για να προχωρήσουν στις σφαγές.
Το ρεπορτάζ μας αποκαλύπτει σκηνές που ξεπερνούν τα όρια της λογικής. Σε ορισμένες περιπτώσεις, κτηνοτρόφοι φέρονται να δηλώνουν ότι τα ζώα τους είναι διασκορπισμένα στην ύπαιθρο, καλώντας ουσιαστικά τις αρχές να τα εντοπίσουν και να τα συγκεντρώσουν. Ένα ιδιότυπο «παιχνίδι γάτας και ποντικιού» βρίσκεται σε εξέλιξη, με τη νόσο όμως να μην αφήνει περιθώρια για καθυστερήσεις.
Τα παραπάνω ενώ η επιστημονική κοινότητα είναι σαφής. Ο αφθώδης πυρετός είναι εξαιρετικά μεταδοτικός και η θανάτωση ολόκληρου του κοπαδιού θεωρείται αναγκαία, ακόμη κι αν εμφανίζονται συμπτώματα μόνο σε λίγα ζώα. Ο λόγος είναι ότι ο ιός διασπείρεται ταχύτατα και μπορεί να υπάρχει σε ζώα χωρίς εμφανή σημάδια. Η καθυστέρηση στη λήψη μέτρων μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη εξάπλωση, με ανυπολόγιστες συνέπειες.
Παρά ταύτα, δεν είναι λίγοι εκείνοι που ζητούν εμβολιασμό αντί για σφαγές. Ωστόσο, η πρακτική αυτή δεν αποτελεί επιλογή πρώτης γραμμής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο εμβολιασμός παρέχει περιορισμένη χρονικά προστασία, ενώ ταυτόχρονα «στιγματίζει» εμπορικά μια περιοχή, καθώς τα προϊόντα της θεωρούνται λιγότερο ασφαλή στις διεθνείς αγορές. Για τον λόγο αυτό, η στρατηγική που εφαρμόζεται είναι η άμεση εξάλειψη των εστιών της νόσου.
Στο μεταξύ, η Τοπική Αυτοδιοίκηση εμφανίζεται και αυτή διχασμένη. Ορισμένοι αιρετοί τάσσονται δημόσια κατά των σφαγών, ενισχύοντας το κλίμα αμφισβήτησης, την ώρα που η κρίση απαιτεί ενιαία στάση. Πίσω από αυτές τις τοποθετήσεις, δεν λείπουν οι αιχμές για πολιτικό κόστος και επιδίωξη εύνοιας των κτηνοτρόφων.
Στην Πελόπη
Την ώρα που τα θετικά κρούσματα έχουν καταγραφεί στα διοικητικά όρια της Κάπης, η πρόεδρος της κοινότητας Πελόπης, Μαρία Κιαχαγιά, επισημαίνει ότι σε μικρή απόσταση από το χωριό της έχουν ταφεί εκατοντάδες ζώα. Όπως τονίζει, το ζήτημα δεν είναι η μετάδοση του αφθώδους πυρετού στους ανθρώπους, κάτι που δεν συμβαίνει, αλλά οι πιθανές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και το περιβάλλον. Η μαζική ταφή, λέει, ενδέχεται να επηρεάσει τον υδροφόρο ορίζοντα και να δημιουργήσει εστίες μόλυνσης, ζητήματα που απαιτούν άμεσες απαντήσεις από τις αρμόδιες αρχές. «Στα ερωτήματα που θέτουμε δεν έχουμε λάβει απαντήσεις και δυστυχώς υπάρχουν και πιο πρακτικά ζητήματα στα οποία στεκόμαστε, όπως είναι η μη χορήγηση βεβαίωσης σφαγής στους κτηνοτρόφους που σφαγιάστηκαν τα κοπάδια τους. Γιατί να μην τους δίνουν χαρτί και να καλλιεργούν την ανασφάλεια, με συνέπεια κάποιοι κτηνοτρόφοι να είναι αρνητικοί με μια τέτοια αντιμετώπιση στις σφαγές;», αναφέρει η πρόεδρος.
Την ίδια ώρα, νέα κρούσματα συνεχίζουν να καταγράφονται, ενώ οι έλεγχοι προχωρούν με αργούς ρυθμούς λόγω έλλειψης προσωπικού. Παρά την ενίσχυση με λίγους κτηνιάτρους από άλλες περιοχές, οι ανάγκες παραμένουν μεγάλες και η διαχείριση της κρίσης αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη.
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης εμφανίζεται να παρακολουθεί στενά την κατάσταση, με διαδοχικές επισκέψεις κυβερνητικών στελεχών και συσκέψεις. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν τοπικοί παράγοντες, τα προβλήματα παραμένουν άλυτα στην πράξη. Η ευθύνη φαίνεται να μετακυλίεται μεταξύ υπουργείου, Περιφέρειας και κτηνιατρικών υπηρεσιών, χωρίς να υπάρχει σαφής συντονισμός.
Και ενώ το Πάσχα πλησιάζει, μια περίοδος αιχμής για την κατανάλωση αμνοεριφίων, τα σφαγεία κινδυνεύουν να παραμείνουν κλειστά. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν θα πλήξει μόνο την τοπική παραγωγή, αλλά ενδέχεται να ανοίξει τον δρόμο για παράνομες σφαγές και ανεξέλεγκτη διακίνηση ζώων και προϊόντων, επιδεινώνοντας περαιτέρω την υγειονομική κατάσταση.
Το διακύβευμα είναι τεράστιο. Η κτηνοτροφία αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας της Λέσβου και η κατάρρευσή της θα έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρη την κοινωνία. Αν δεν υπάρξει άμεσα συντονισμένη δράση και συμμόρφωση με τα μέτρα, το νησί μας κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπο με μια κρίση δίχως προηγούμενο.
