Με την απειλή παρακρατήσεων που μπορεί να φτάσουν ακόμη και στο 50% των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, οι Δήμοι της χώρας οδηγούνται πλέον σε μια νέα και ιδιαίτερα πιεστική πραγματικότητα: Να διεκδικήσουν επιτακτικά κάθε οφειλή από δημότες και τρίτους, προκειμένου να μην βρεθούν αντιμέτωποι με ασφυκτική οικονομική πίεση από το ίδιο το κράτος. Το νέο πλαίσιο που εισάγει ο υπό διαβούλευση Κώδικας της Αυτοδιοίκησης αλλάζει ριζικά τον τρόπο οικονομικής διαχείρισης των ΟΤΑ, μετατρέποντας ουσιαστικά τους δήμους σε μηχανισμούς αυστηρής είσπραξης.
Στη Λέσβο, αν και μέχρι στιγμής δεν έχει διευκρινιστεί ποιο είναι το συνολικό ύψος των οφειλών δημοτών προς τους δύο δήμους, όλα δείχνουν ότι από τις αρχές του νέου έτους αναμένεται να ξεκινήσει ένα εκτεταμένο «εισπρακτικό σαφάρι», καθώς οι δημοτικές αρχές δεν θα έχουν πλέον μεγάλα περιθώρια ανοχής ή καθυστερήσεων.
Ο αντιδήμαρχος Οικονομικών του δήμου Μυτιλήνης, Παναγιώτης Καρέκος, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, περιγράφοντας με σαφήνεια τις επιπτώσεις που μπορεί να προκαλέσει το νέο νομοθετικό πλαίσιο στους δήμους και τις περιφέρειες.
Όπως ανέφερε, «σύμφωνα με το νομοσχέδιο του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης, οι ΟΤΑ που δεν εξυπηρετούν εγκαίρως τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις τους ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με παρακρατήσεις που αγγίζουν το 30% της μηνιαίας κρατικής επιχορήγησης. Στόχος του μηχανισμού, είναι να αποτραπεί η συσσώρευση χρεών προς τρίτους».
Ο κ. Καρέκος στάθηκε ιδιαίτερα στη δημιουργία ειδικού άτοκου και ακατάσχετου λογαριασμού, μέσω του οποίου θα διασφαλίζεται η εξόφληση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων. Όπως τόνισε χαρακτηριστικά ο αντιδήμαρχος Οικονομικών του δήμου Μυτιλήνης «οι δήμοι θα υποχρεώνονται ανά τρίμηνο να καταθέτουν αναλυτικές καταστάσεις με όλα τα χρέη τους, συνοδευόμενες από τα σχετικά παραστατικά, ενώ παράλληλα θα πρέπει να διαθέτουν τα απαιτούμενα ποσά στον ειδικό λογαριασμό». Στην περίπτωση που ο έλεγχος του υπουργείου Εσωτερικών δείξει αρνητικό ισοζύγιο, θα ενεργοποιείται αυτόματα η διαδικασία παρακράτησης μέρους των ΚΑΠ ώστε να καλύπτονται οι απαιτήσεις των δικαιούχων.
Παράλληλα ο κ. Καρέκος εκτιμά ότι «η εφαρμογή της ρύθμισης θα επιφέρει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των οικονομικών υπηρεσιών των δήμων», εκφράζοντας παράλληλα ανησυχία για το ύψος των παρακρατήσεων, το οποίο, όπως σημείωσε, θα πρέπει να επανεξεταστεί.
Σκληρό πλαίσιο και δημόσια έκθεση
Το νέο σύστημα δεν περιορίζεται μόνο στις οικονομικές κυρώσεις. Το άρθρο 540 προβλέπει επίσης δημόσια ανάρτηση στοιχείων για τους δήμους που εμφανίζουν ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις. Ανά τρίμηνο, το Υπουργείο Εσωτερικών θα δημοσιοποιεί στοιχεία για τα διαθέσιμα, τα απλήρωτα και τα ληξιπρόθεσμα χρέη κάθε δήμου και περιφέρειας, καθώς και τα ποσά που έχουν παρακρατηθεί.
Να σημειωθεί ότι οι δήμοι που δεν θα μπορούν να ανταποκριθούν στις οικονομικές τους υποχρεώσεις θα βρίσκονται δημόσια εκτεθειμένοι, μαζί με τις διοικήσεις τους, σε μια διαδικασία που ήδη προκαλεί έντονες αντιδράσεις στην αυτοδιοικητική κοινότητα. Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί και η πρόβλεψη για ακόμη αυστηρότερες κυρώσεις σε περίπτωση που κάποιος ΟΤΑ δεν υποβάλει εγκαίρως τα στοιχεία των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεών του. Σ΄ αυτή την περίπτωση, το ποσοστό παρακράτησης από τους ΚΑΠ μπορεί να φτάσει μέχρι και το 50% της μηνιαίας επιχορήγησης, δημιουργώντας συνθήκες οικονομικής ασφυξίας.
Οι δημότες στο επίκεντρο των πιέσεων
Το νέο πλαίσιο αναμένεται να μεταφέρει αναπόφευκτα την πίεση και στους δημότες. Οι οικονομικές υπηρεσίες των δήμων καλούνται πλέον να κινηθούν πολύ πιο επιθετικά στην είσπραξη τελών, προστίμων, λογαριασμών και κάθε είδους οφειλής, προκειμένου να διασφαλιστεί η ρευστότητα και ν΄ αποφευχθούν κρατικές παρακρατήσεις. Για τους δύο δήμους της Λέσβου, το συνολικό ύψος των ανεξόφλητων οφειλών δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί δημόσια. Ωστόσο, στελέχη της αυτοδιοίκησης εκτιμούν ότι από τις αρχές του 2027 θα ξεκινήσει μια συστηματική προσπάθεια είσπραξης, με ειδοποιήσεις, ρυθμίσεις, αλλά και αυξημένες πιέσεις προς οφειλέτες.
Η νέα πραγματικότητα δημιουργεί εύλογους προβληματισμούς, καθώς οι δήμοι καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην κοινωνική πολιτική και στην ανάγκη δημοσιονομικής επιβίωσης. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι αυστηρές απαιτήσεις του κράτους και από την άλλη οι πολίτες που αδυνατούν να ανταποκριθούν στις οικονομικές τους υποχρεώσεις μέσα σε ένα περιβάλλον ακρίβειας και διαρκούς οικονομικής πίεσης. Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης αλλάζει δραστικά τους κανόνες του παιχνιδιού και φέρνει μια περίοδο αυστηρής οικονομικής επιτήρησης για τους ΟΤΑ, με τους δήμους να καλούνται πλέον να λειτουργήσουν όχι μόνο ως φορείς διοίκησης και κοινωνικής πολιτικής, αλλά και ως μηχανισμοί άμεσης εισπρακτικής διαχείρισης.
