Αν κάποιος περίμενε ότι η αλλαγή ηγεσίας στο Επιμελητήριο Λέσβου θα σηματοδοτούσε μια πιο δυναμική στάση απέναντι στο χρόνιο σκάνδαλο των καθυστερήσεων των πληρωμών του Μεταφορικού Ισοδυνάμου, η πραγματικότητα τον διαψεύδει.
Ο σημερινός πρόεδρος του Επιμελητηρίου, Παναγιώτης Τατάκης, ο οποίος ως Οικονομικός Επόπτης και Αντιπρόεδρος των προηγούμενων διοικήσεων (μαζί με τον Νίκο Αθανάση) ήταν από τους ελάχιστους που ύψωναν δημόσια τους τόνους για τις καθυστερήσεις στις πληρωμές, εμφανίζεται πλέον να ακολουθεί μια σαφώς πιο ήπια γραμμή από τη θέση του επικεφαλής του κορυφαίου επιχειρηματικού φορέα της Λέσβου.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στο δελτίο Τύπου που εξέδωσε την Παρασκευή το Επιμελητήριο, μετά τη συνάντηση με τον νέο Γενικό Γραμματέα Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, Φώτη Μάγγο. Μια συνάντηση εθιμοτυπικού χαρακτήρα, με πρωτοβουλία του ίδιου του Γενικού Γραμματέα, εξελίχθηκε επικοινωνιακά, χωρίς καμία ουσιαστική πίεση προς την κυβέρνηση για το μεγαλύτερο ίσως οικονομικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι νησιωτικές επιχειρήσεις.
Τα είπαν όλα σε πέντε γραμμές
Είναι ενδεικτικό ότι σε ολόκληρη την ανακοίνωση μόλις πέντε γραμμές αφιερώνονται στο Μεταφορικό Ισοδύναμο. Πέντε γραμμές για ένα ζήτημα που έχει αφήσει τις επιχειρήσεις της Λέσβου απλήρωτες επί 3,5 χρόνια.
Αντί συγκεκριμένων απαιτήσεων, χρονοδιαγραμμάτων και ευθυνών, το Επιμελητήριο περιορίζεται σε γενικόλογες διατυπώσεις, επαναλαμβάνοντας ότι το Μεταφορικό Ισοδύναμο αποτελεί «βασικό εργαλείο άμβλυνσης του αυξημένου κόστους της νησιωτικότητας» και ότι χρειάζεται μεγαλύτερη «ευελιξία, προβλεψιμότητα και αποτελεσματικότητα». Λέξεις προσεκτικά επιλεγμένες, χωρίς αιχμές, χωρίς καταλογισμό ευθυνών, χωρίς την παραμικρή δημόσια πίεση προς τη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Ναυτιλίας.
Μόνο στο τέλος της ανακοίνωσης γίνεται αναφορά στην ανάγκη ομαλοποίησης των πληρωμών και αύξησης των διαθέσιμων πόρων. Μια αναφορά σχεδόν υποχρεωτική, καθώς πλέον θα ήταν αδύνατον να αγνοηθεί ένα πρόβλημα που έχει λάβει εκρηκτικές διαστάσεις.
Και όμως, η πραγματικότητα είναι αμείλικτη. Το Ελληνικό Δημόσιο εξακολουθεί να οφείλει στους νησιώτες επιχειρηματίες επιδοτήσεις 3,5 ετών. Μια πρωτοφανής κατάσταση, που αποτυπώνει την πλήρη αδυναμία ή απροθυμία της Πολιτείας να τηρήσει τις ίδιες τις δεσμεύσεις της, την ώρα που απαιτεί από τις επιχειρήσεις απόλυτη συνέπεια στις φορολογικές και ασφαλιστικές τους υποχρεώσεις.
Σαν να μην έφτανε αυτό, η ηλεκτρονική πλατφόρμα για την υποβολή των δικαιολογητικών του 2023, η οποία είχε προαναγγελθεί ότι θα ανοίξει στις αρχές Ιουνίου, καθυστέρησε ακόμη έναν μήνα και αναμένεται πλέον να τεθεί σε λειτουργία από αύριο Τρίτη.
Ακόμη όμως κι αν ανοίξει άμεσα η διαδικασία υποβολής, οι διοικητικοί έλεγχοι και οι εγκρίσεις σημαίνουν ότι οι πρώτες πληρωμές στην καλύτερη περίπτωση θα πραγματοποιηθούν στα τέλη του 2026. Δηλαδή, όταν το Δημόσιο θα εξακολουθεί να οφείλει ουσιαστικά τρία ολόκληρα χρόνια επιδοτήσεων, μαζί με τα ποσά του 2024, του 2025 και του τρέχοντος έτους.
Με αυτά τα δεδομένα, το Μεταφορικό Ισοδύναμο παύει να λειτουργεί ως αναπτυξιακό εργαλείο και μετατρέπεται σε μια θεωρητική κρατική υπόσχεση χωρίς πρακτικό αντίκρισμα. Καμία επιχείρηση δεν μπορεί να σχεδιάσει όταν αγνοεί αν και πότε θα λάβει χρήματα που της οφείλονται εδώ και χρόνια.
Ακόμη σοβαρότερη είναι η αλλοίωση της ίδιας της φιλοσοφίας του μέτρου. Όταν θεσπίστηκε το 2018, στόχος ήταν να μειώνεται το πραγματικό μεταφορικό κόστος των νησιωτικών επιχειρήσεων, ώστε το όφελος να περνά τελικά στον καταναλωτή μέσω χαμηλότερων τιμών. Για τον λόγο αυτό είχε προβλεφθεί ακόμη και η δημιουργία Παρατηρητηρίου που θα παρακολουθούσε την εφαρμογή του μέτρου.
Στην πράξη συνέβη το αντίθετο. Μετά το 2019 το Μεταφορικό Ισοδύναμο μπήκε σε μια διαρκή πορεία υποβάθμισης. Η επέκτασή του στην Κρήτη από τον τότε Γενικό Γραμματέα, Μανώλη Κουτουλάκη δημιούργησε νέα προβλήματα: Εμφανίστηκαν περιπτώσεις αμφισβητούμενων επιδοτήσεων, ακολούθησαν εκτεταμένοι έλεγχοι και το σύστημα άρχισε να μπλοκάρει. Παρά τις εξαγγελίες για μεταρρυθμίσεις και αναμόρφωση του μέτρου, η ουσία δεν άλλαξε ποτέ. Οι καθυστερήσεις διογκώθηκαν, οι υποχρεώσεις του κράτους συσσωρεύτηκαν και οι επιχειρήσεις έμειναν να χρηματοδοτούν από την τσέπη τους το κόστος της νησιωτικότητας.
Το αποτέλεσμα είναι πλέον ορατό. Ένα μέτρο που σχεδιάστηκε για να στηρίξει τις νησιωτικές οικονομίες κινδυνεύει να απαξιωθεί πλήρως, ανοίγοντας ακόμη και τη συζήτηση για την οριστική κατάργησή του.
Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, η στάση του Επιμελητηρίου προκαλεί εύλογα ερωτήματα. Αντί να μετατρέψει το ζήτημα σε κορυφαία διεκδίκηση απέναντι στην κυβέρνηση, επιλέγει μια χαμηλών τόνων τακτική, που παραπέμπει περισσότερο σε διαχείριση δημόσιων σχέσεων με τη Γενική Γραμματεία Αιγαίου παρά σε δυναμική εκπροσώπηση των επιχειρήσεων.
Κι όμως, ο κ. Τατάκης γνωρίζει όσο λίγοι την αγορά. Γνωρίζει τι σημαίνει να λείπει η ρευστότητα από μια μικρή νησιωτική επιχείρηση. Γνωρίζει τις επιπτώσεις που προκαλεί μια καθυστέρηση 3,5 ετών στον οικονομικό προγραμματισμό. Γνωρίζει ότι σε μια περίοδο μειωμένης αγοραστικής δύναμης και αυξημένου κόστους λειτουργίας, κάθε ευρώ που παραμένει στα κρατικά ταμεία αφαιρείται από την πραγματική οικονομία της Λέσβου.
Ακριβώς γι’ αυτό, πολλοί περίμεναν ότι το Μεταφορικό Ισοδύναμο θα αποτελούσε την πρώτη και αδιαπραγμάτευτη μάχη της νέας διοίκησης.
Μέχρι στιγμής, όμως, οι τόνοι παραμένουν χαμηλοί. Και οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να περιμένουν…
Η ανακοίνωση του Επιμελητηρίου Λέσβου
«Με πρωτοβουλία του νέου Γενικού Γραμματέα Νησιωτικής Πολιτικής, Φώτη Μάγγου, πραγματοποιήθηκε συνάντηση εργασίας με τη Διοικητική Επιτροπή του Επιμελητηρίου Λέσβου, σηματοδοτώντας την έναρξη ενός ουσιαστικού διαλόγου για τις προκλήσεις και τις αναπτυξιακές προοπτικές της νησιωτικής επιχειρηματικότητας.
Στη συνάντηση συμμετείχαν ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Λέσβου, Παναγιώτης Τατάκης, ο Α’ Αντιπρόεδρος, Κωνσταντίνος Σωτηράκης, ο Γενικός Γραμματέας, Γεώργιος Εγγλέζος και ο Οικονομικός Επόπτης, Πρόδρομος-Συμεών Πατερέλλης.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε το Μεταφορικό Ισοδύναμο, με το Επιμελητήριο να υπογραμμίζει ότι αποτελεί βασικό εργαλείο άμβλυνσης του αυξημένου κόστους που συνεπάγεται η νησιωτικότητα. Ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου, κ. Τατάκης, επεσήμανε την ανάγκη ουσιαστικής αναμόρφωσης του μέτρου, ώστε να λειτουργεί με μεγαλύτερη ευελιξία, προβλεψιμότητα και αποτελεσματικότητα, ανταποκρινόμενο στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς. Παράλληλα, έθεσε ως άμεση προτεραιότητα την ομαλοποίηση των πληρωμών προς τους δικαιούχους και την αύξηση των διαθέσιμων πόρων, ώστε το μέτρο να μπορεί να επιτελέσει τον αναπτυξιακό του ρόλο.
Ο Γενικός Γραμματέας κ. Μάγγος ευχαρίστησε τα μέλη της Διοικητικής Επιτροπής για την τεκμηριωμένη παρουσίαση της συζήτησης και τόνισε ότι η συνεργασία με τους παραγωγικούς φορείς αποτελεί βασική προϋπόθεση για τον σχεδιασμό πολιτικών που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των νησιών. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι η Γενική Γραμματεία Νησιωτικής Πολιτικής θα διατηρήσει ανοικτό και διαρκή δίαυλο επικοινωνίας με το Επιμελητήριο Λέσβου.
Το Επιμελητήριο Λέσβου θεωρεί ότι πρέπει συνεχώς να δίνεται έμφαση στη νησιωτική πολιτική, στην πράξη και με στόχο μετρήσιμα αποτελέσματα. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση των διαχρονικών μειονεκτημάτων της νησιωτικότητας προϋποθέτει συνεχή συνεργασία της Πολιτείας με τους παραγωγικούς φορείς και την υιοθέτηση πολιτικών που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη της νησιωτικής οικονομίας».
