Γράφει ο Ιωάννης Ευσταθίου
- Καινούργιοι κανόνες για τις ΑΠΕ, παλιές άδειες στη Λέσβο
- Ομόφωνα ψηφίστηκε η αρνητική εισήγηση του Τμήματος Περιβάλλοντος από την Περιφερειακή Επιτροπή Βορείου Αιγαίου
Αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο εκτεταμένης ανάπτυξης έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας εξακολουθεί να βρίσκεται η Λέσβος, παρά τις νέες αυστηρότερες ρυθμίσεις που εισάγει το υπό διαβούλευση νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ. Οι νέοι περιορισμοί δεν έχουν αναδρομική εφαρμογή καθώς το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο ΑΠΕ (ΕΧΠ-ΑΠΕ) διατηρεί την αρχή της ασφάλειας δικαίου, προστατεύοντας τις επενδύσεις που έχουν ήδη προχωρήσει σε αδειοδοτικό επίπεδο. Έτσι, τα έργα που λειτουργούν ήδη, έχοντας λάβει τις απαιτούμενες εγκρίσεις, ή έχοντας φτάσει σε προχωρημένο στάδιο περιβαλλοντικής αδειοδότησης, εξακολουθούν να διέπονται από το προηγούμενο χωροταξικό καθεστώς.
Συγκεκριμένα, η πρόβλεψη αφορά έργα που πριν από τη δημόσια διαβούλευση του νέου πλαισίου είχαν ήδη λάβει άδεια ή είχαν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Με τον τρόπο αυτό το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επιδιώκει να αποφύγει αιφνίδιες αλλαγές κανόνων που θα ανέτρεπαν επενδύσεις, οι οποίες βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να θέσει για πρώτη φορά σαφείς κανόνες χωροθέτησης για αιολικά πάρκα και φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, με στόχο να περιοριστούν οι επιπτώσεις σε περιοχές υψηλής περιβαλλοντικής, πολιτιστικής και τουριστικής αξίας. Προβλέπει συγκεκριμένες ζώνες αποκλεισμού για νέες εγκαταστάσεις ΑΠΕ σε περιοχές Natura 2000, δάση, δασικές εκτάσεις, υγροτόπους, αρχαιολογικούς χώρους και άλλες ευαίσθητες περιοχές.
Η Λέσβος συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερα νησιά της χώρας και παραμένει μεταξύ των περιοχών όπου μπορεί να επιτραπεί η ανάπτυξη νέων αιολικών εγκαταστάσεων, υπό τους όρους και τους περιορισμούς που εισάγει το νέο πλαίσιο. Το νέο χωροταξικό προβλέπει ότι δεν θα επιτρέπεται η εγκατάσταση νέων αιολικών πάρκων σε νησιά μικρότερα των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Από τη ρύθμιση αυτή εξαιρούνται ουσιαστικά μόνο τα μεγαλύτερα νησιά της χώρας, μεταξύ των οποίων: Κρήτη, Εύβοια, Λέσβος, Χίος, Λήμνος, Σάμος, Κέρκυρα, Κεφαλονιά, Ζάκυνθος, Λευκάδα, Θάσος, Κάρπαθος, Ρόδος, Άνδρος και Νάξος.
Περιορισμοί στα φωτοβολταϊκά – πλαφόν στην κάλυψη γης
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων.
Το νέο πλαίσιο θεσπίζει ανώτατα όρια κάλυψης γης ανά περιφερειακή ενότητα, προκειμένου να αποφευχθεί η υπερσυγκέντρωση μεγάλων φωτοβολταϊκών πάρκων και να προστατευθούν οι παραγωγικές εκτάσεις και το φυσικό τοπίο. Οι περιορισμοί αυτοί αφορούν αποκλειστικά νέες εγκαταστάσεις που δεν έχουν ήδη λάβει περιβαλλοντική αδειοδότηση.
Πού απαγορεύεται πλέον η εγκατάσταση νέων φωτοβολταϊκών
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο προβλέπει οριζόντιες απαγορεύσεις για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε περιοχές ιδιαίτερης περιβαλλοντικής και πολιτιστικής αξίας. Μεταξύ άλλων εξαιρούνται:
- Όλες οι περιοχές Natura 2000,
- δάση και δασικές εκτάσεις,
- υγρότοποι Ramsar και μικροί νησιωτικοί υγρότοποι,
- εθνικοί δρυμοί,
- αισθητικά δάση και προστατευόμενα τοπία,
- μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς,
- αρχαιολογικές ζώνες αυξημένης προστασίας,
- τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους,
- πυρήνες εθνικών δρυμών,
- περιοχές με προστατευόμενες ή εγκαταλελειμμένες αναβαθμίδες,
- περιοχές χωρίς οδικό δίκτυο που θα καθοριστούν από το ΥΠΕΝ,
- ακτές κολύμβησης.
Το νέο πλαίσιο αφορά όλες τις τεχνολογίες ΑΠΕ
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο δεν αφορά μόνο στα αιολικά και τα φωτοβολταϊκά, αλλά στο σύνολο των βασικών τεχνολογιών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, καθώς περιλαμβάνει φωτοβολταϊκούς σταθμούς, αιολικά πάρκα, μικρά υδροηλεκτρικά έργα, μονάδες βιομάζας, βιοαερίου και βιορρευστών, γεωθερμικές εγκαταστάσεις, συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, όπως μπαταρίες.
Εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής έργα που ήδη λειτουργούν ή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης, μικρές εγκαταστάσεις ΑΠΕ που δεν απαιτούν πλήρη αδειοδοτική διαδικασία, μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα και έργα αντλησιοταμίευσης, φωτοβολταϊκά σε στέγες κτιρίων.
Αρνητική εισήγηση από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου
Σε σχετική ερώτηση των Νέων της Λέσβου, ο προϊστάμενος του Τμήματος Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, Γιώργος Λεμονός, ανέφερε ότι πριν από περίπου 10 ημέρες κατατέθηκε στην Περιφερειακή Επιτροπή αρνητική εισήγηση επί του σχεδίου. Η εισήγηση εγκρίθηκε ομόφωνα από την Επιτροπή.
Παρά τη θέσπιση νέων κανόνων, το ζήτημα της ανάπτυξης έργων ΑΠΕ στη Λέσβο και στα υπόλοιπα νησιά του Βορείου Αιγαίου αναμένεται να συνεχίσει να προκαλεί αντιδράσεις και δημόσιο διάλογο. Οι πολλές αιτήσεις εταιρειών για εγκατάσταση ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών διατηρούν στο επίκεντρο το ερώτημα για το πώς μπορεί να επιτευχθεί η ενεργειακή μετάβαση χωρίς να αλλοιωθεί το φυσικό, πολιτιστικό και παραγωγικό τοπίο των νησιών. Το νέο χωροταξικό επιχειρεί να θέσει αυστηρότερους κανόνες για το μέλλον, όμως οι υφιστάμενες άδειες και οι επενδύσεις που έχουν ήδη προχωρήσει παραμένουν σε ισχύ.
Στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας το υπουργείο αναγνωρίζει για πρώτη φορά με σαφή τρόπο ότι ο τουρισμός, το τοπίο και η ιδιαίτερη φυσιογνωμία πολλών περιοχών της χώρας αποτελούν εθνικό αναπτυξιακό κεφάλαιο που πρέπει να προστατεύεται. Γι’ αυτό προβλέπονται αυστηροί περιορισμοί στην ανάπτυξη έργων ΑΠΕ σε περιοχές υψηλής τουριστικής ανάπτυξης, όπως αυτές καθορίζονται από το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.
Σύμφωνα με το αρμόδιο υπουργείο Περιβάλλοντος η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αποτελεί στρατηγική επιλογή για την ενεργειακή ασφάλεια, την ενεργειακή αυτονομία και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα της χώρας.
Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών και ενεργειακών προκλήσεων, όπως σημειώνεται, οι ΑΠΕ μειώνουν την εξάρτηση της χώρας από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, ενισχύουν τη σταθερότητα του ενεργειακού συστήματος και συμβάλλουν στη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Παράλληλα, η ανάπτυξή τους αποτελεί βασικό πυλώνα του εθνικού και ευρωπαϊκού σχεδιασμού για την κλιματική ουδετερότητα, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη δημιουργία νέων επενδύσεων και υποδομών σε ολόκληρη τη χώρα.
