Φρένο στις βραχυχρόνιες μισθώσεις διαμερισμάτων πολυκατοικιών βάζουν οι πρόσφατες αποφάσεις του Πρωτοδικείου Αθηνών, που επιβεβαιώνουν ότι οι κανονισμοί των πολυκατοικιών, όπου υπάρχουν, δεσμεύουν όλους τους συνιδιοκτήτες και μπορούν υπό προϋποθέσεις να αποκλείσουν τη λειτουργία διαμερισμάτων ως καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης. Η νομολογία αυτή αναδεικνύει ότι η προστασία της ιδιοκτησίας δεν αφορά μόνο το δικαίωμα εκμετάλλευσης ενός ακινήτου, αλλά και το δικαίωμα των υπόλοιπων συνιδιοκτητών να απολαμβάνουν την κατοικία τους σύμφωνα με τους όρους που έχουν συμφωνηθεί.
Η ανάπτυξη των πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης, όπως η Airbnb, δημιούργησε νέες οικονομικές δυνατότητες για πολλούς ιδιοκτήτες ακινήτων. Ωστόσο, η ανεξέλεγκτη μετατροπή κατοικιών σε τουριστικά καταλύματα έχει αναδείξει σοβαρά προβλήματα τόσο στις πολυκατοικίες όσο και στην συνολική αγορά κατοικίας, ιδιαίτερα σε περιοχές, όπως η Μυτιλήνη, όπου η διαθεσιμότητα κατοικιών είναι ήδη περιορισμένη.
Η ιδιοκτησία ενός διαμερίσματος δεν παρέχει απεριόριστη ελευθερία ως προς τη χρήση του. Σε μια πολυκατοικία συνυπάρχουν διαφορετικά δικαιώματα και συμφέροντα, τα οποία προστατεύονται από τον κανονισμό της πολυκατοικίας και από τις διατάξεις της νομοθεσίας περί οριζόντιας ιδιοκτησίας. Όταν ο κανονισμός προβλέπει αποκλειστική χρήση κατοικίας ή αποκλείει δραστηριότητες με επαγγελματικό ή τουριστικό χαρακτήρα, η λειτουργία ενός διαμερίσματος ως καταλύματος βραχυχρόνιας μίσθωσης μπορεί να έρχεται σε αντίθεση με τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει όλοι οι συνιδιοκτήτες.
Η προστασία των συνιδιοκτητών δεν αποτελεί τυπική ή γραφειοκρατική διαδικασία. Αποσκοπεί στη διασφάλιση της ήρεμης διαβίωσης, της ασφάλειας των κατοίκων και της εύρυθμης λειτουργίας του κτιρίου. Η συνεχής εναλλαγή επισκεπτών, η άγνοια των κανόνων της πολυκατοικίας, η αυξημένη χρήση των κοινόχρηστων χώρων και η δυσκολία ελέγχου της συμπεριφοράς των φιλοξενούμενων, δημιουργούν συχνά εντάσεις και διαταράσσουν την καθημερινότητα των ενοίκων/ιδιοκτητών.
Στη Μυτιλήνη
Παράλληλα η ανεξέλεγκτη εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων επηρεάζει άμεσα και τη στεγαστική αγορά της Μυτιλήνης. Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότερα διαμερίσματα αποσύρονται από την μακροχρόνια μίσθωση και διατίθενται αποκλειστικά σε τουρίστες ή επισκέπτες μικρής διάρκειας. Η εξέλιξη αυτή – η οποία είχε ξεκινήσει με το μεταναστευτικό λόγω των ΜΚΟ, που είχαν κατακλύσει τη Λέσβο και χρειάζονταν άμεσα στέγη δίνοντας όσα χρήματα και να τους ζητούσαν οι ιδιοκτήτες, αλλά και μετέπειτα η αύξηση των Τούρκων τουριστών που έρχονται πλέον στη Λέσβο όλο το χρόνο – περιορίζει την προσφορά κατοικιών για μόνιμη διαμονή, γεγονός που οδηγεί σε αύξηση των ενοικίων και δυσκολεύει σημαντικά την εύρεση κατοικίας.
Για να έχουμε μια πιο σαφή εικόνα για το τι συμβαίνει με τις βραχυχρόνιες μισθώσεις στη Λέσβο απευθυνθήκαμε σε αυτούς που γνωρίζουν καλύτερα από τον καθένα την αγορά ακινήτων και συγκεκριμένα στον μεσίτη Γιώργο Μουτζούρη. Ο κος Μουτζούρης μας είπε ότι και στη Λέσβο παρατηρείται να ενοικιάζονται διαμερίσματα σε πολυκατοικίες ως βραχυχρόνιας μίσθωσης αλλά και γενικά, όπως μας εξήγησε, δεν υπάρχουν καταλύματα για μακροχρόνια ενοικίαση. «Αντιμετωπίζουμε μεγάλα προβλήματα με τη ζήτηση ενοικίασης από ανθρώπους που έρχονται στο νησί, είτε φοιτητές, είτε στρατιωτικοί και δημόσιοι υπάλληλοι και δεν μπορούμε να τους βρούμε σπίτι. Δεν υπάρχει δυστυχώς τίποτα διαθέσιμο. Παλαιότερα μπορεί να είχαμε και 50 ακίνητα διαθέσιμα και τώρα δεν έχουμε ούτε ένα να δείξουμε στον πελάτη. Η αλήθεια είναι ότι το επάγγελμά μας δεν έχει καμία προστασία από το κράτος. Σήμερα όποιος είναι ασφαλισμένος στο ΤΕΒΕ και θέλει να προσθέσει έναν ΚΑΔ για μεσίτης, με ένα τηλέφωνο μπορεί να ξεκινήσει να δραστηριοποιείται. Με τον τρόπο αυτό όμως το επάγγελμά μας έχει γίνει ανεξέλεγκτο και επίσης όλα τα υπόγεια και όλα τα διαμερίσματα έγιναν rbnb. Η κατάσταση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στη Μυτιλήνη, όπου η στεγαστική πίεση είναι ήδη έντονη εξαιτίας της παρουσίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, των αναγκών των δημόσιων υπηρεσιών, της περιορισμένης οικοδομικής δραστηριότητας και τη μετατροπή μεγάλου αριθμού κατοικιών σε τουριστικά καταλύματα και μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, με άμεσες επιπτώσεις στην τοπική κοινωνία και στην οικονομική δυνατότητα των κατοίκων να εξασφαλίσουν αξιοπρεπή στέγη».
Και εδώ είναι που καθίσταται αναγκαία η αποτελεσματική εποπτεία της Πολιτείας. Ο έλεγχος της νομιμότητας των βραχυχρόνιων μισθώσεων, η διασφάλιση της συμμόρφωσης προς τους κανονισμούς των πολυκατοικιών και η πρόβλεψη μηχανισμών προστασίας των συνιδιοκτητών αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ισορροπημένη ανάπτυξη του θεσμού. Η οικονομική αξιοποίηση της ιδιωτικής περιουσίας είναι αναμφίβολα θεμιτή, δεν μπορεί όμως να ασκείται εις βάρος των δικαιωμάτων των υπόλοιπων κατοίκων, ούτε να επιδεινώνει το ήδη οξύ στεγαστικό πρόβλημα.
Η εξεύρεση ισορροπίας μεταξύ της οικονομικής αξιοποίησης των ακινήτων και της προστασίας της κατοικίας αποτελεί σήμερα μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τις τοπικές κοινωνίες. Στη Μυτιλήνη όπου η στεγαστική επάρκεια επηρεάζει άμεσα την κοινωνική συνοχή και την ανάπτυξη του νησιού, η εφαρμογή σαφών κανόνων και ουσιαστικών ελέγχων δεν αποτελεί εμπόδιο στην επιχειρηματικότητα, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για τη διατήρηση μιας υγιούς αγοράς κατοικίας και της ποιότητας ζωής των πολιτών. Πριν λοιπόν αποφασίσει κάποιος ιδιοκτήτης να αξιοποιήσει την περιουσία του ως βραχυχρόνια μίσθωση, εφόσον αυτή βρίσκεται σε πολυκατοικία, καλό θα είναι να κάνει έναν έλεγχο στον κανονισμό του κτιρίου (έγγραφο που συντάσσεται από όλους τους ιδιοκτήτες κατά την κατασκευή του), ώστε να μην μπει σε άσκοπα έξοδα ή χρονοβόρες διαδικασίες χωρίς αποτέλεσμα.
Θα.Β.
