Την άμεση παρέμβαση του Επιμελητηρίου Λέσβου προκάλεσε το αποκαλυπτικό πρωτοσέλιδο ρεπορτάζ των Νέων της Λέσβου την περασμένη Παρασκευή, σχετικά με την αλλαγή του καθεστώτος στις προμήθειες των Στρατιωτικών Πρατηρίων, η οποία προκαλεί έντονο προβληματισμό για το μέλλον των μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων της περιφέρειας.
Σύμφωνα με τον νέο σχεδιασμό, περιορίζεται η δυνατότητα των επιμέρους Στρατιωτικών Πρατηρίων να πραγματοποιούν τοπικά τις προμήθειές τους, με τη διαδικασία να οδηγείται σε κεντρικοποίηση στο Ειδικό Κέντρο Εφοδιασμού Μονάδων Στρατού (ΕΚΕΜΣ) στην Αθήνα. Από εκεί θα οργανώνονται οι προμήθειες και θα γίνεται η τροφοδοσία των στρατιωτικών μονάδων σε ολόκληρη τη χώρα.
Η κεντρικοποίηση οδηγεί εκ των πραγμάτων στη διενέργεια μεγάλων ενιαίων διαγωνισμών, με υψηλότερες απαιτήσεις σε ποσότητες, δυνατότητες εφοδιασμού και μεταφοράς. Αυτό δημιουργεί ένα σοβαρό εμπόδιο για τις μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τους παραγωγούς και τους συνεταιρισμούς της επαρχιακής Ελλάδας, οι οποίοι κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός μιας αγοράς στην οποία μέχρι σήμερα μπορούσαν να συμμετέχουν μέσω των τοπικών Στρατιωτικών Πρατηρίων.
Το ζήτημα που ανέδειξαν τα Νέα της Λέσβου δεν αφορά μόνο τη Λέσβο. Αφορά το σύνολο της περιφερειακής Ελλάδας, και ιδιαίτερα τις νησιωτικές και παραμεθόριες περιοχές, όπου η τοπική επιχειρηματικότητα στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη δυνατότητα συμμετοχής σε δημόσιες προμήθειες.
Η απώλεια αυτής της δυνατότητας θα μπορούσε να σημαίνει ότι προϊόντα που παράγονται στην περιφέρεια θα ταξιδεύουν στην Αθήνα για να συμμετάσχουν σε έναν κεντρικό διαγωνισμό, ενώ στη συνέχεια θα επιστρέφουν στα νησιά και στις στρατιωτικές μονάδες μέσω ενός κεντρικού συστήματος εφοδιασμού.
Με άλλα λόγια, μια διαδικασία που επιχειρεί να επιτύχει οικονομίες κλίμακας κινδυνεύει να δημιουργήσει ένα διαφορετικό κόστος, τον αποκλεισμό των μικρών τοπικών επιχειρήσεων από τις στρατιωτικές προμήθειες και την περαιτέρω συγκέντρωση της αγοράς στα χέρια μεγαλύτερων προμηθευτών.
Το Επιμελητήριο Λέσβου
Μετά το δημοσίευμα των Νέων της Λέσβου, το Επιμελητήριο Λέσβου παρενέβη άμεσα, αποστέλλοντας επιστολή προς τα αρμόδια Υπουργεία και εκφράζοντας την έντονη ανησυχία του για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η νέα διαδικασία στις επιχειρήσεις, στους παραγωγούς και στους συνεταιρισμούς της Λέσβου και της Λήμνου.
Το Επιμελητήριο δεν αμφισβητεί την ανάγκη εκσυγχρονισμού της διαδικασίας, ούτε την ανάγκη εξοικονόμησης πόρων. Επισημαίνει, όμως, ότι η κεντρικοποίηση των προμηθειών δεν μπορεί να γίνει με τρόπο που θα αποκλείσει στην πράξη τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις της νησιωτικής και περιφερειακής Ελλάδας.
Ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Λέσβου, Παναγιώτης Τατάκης, τονίζει ότι «η ανάγκη εκσυγχρονισμού και εξοικονόμησης πόρων είναι αναγκαία. Δεν πρέπει, όμως, η κεντρικοποίηση των προμηθειών να οδηγήσει στον αποκλεισμό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των παραγωγών των νησιών μας».
Τρία αιτήματα
Στην επιστολή του, το Επιμελητήριο Λέσβου ζητά να διασφαλιστεί η ουσιαστική και όχι μόνο θεωρητική δυνατότητα συμμετοχής των τοπικών επιχειρήσεων, παραγωγών και συνεταιρισμών στους σχετικούς διαγωνισμούς.
Για τον λόγο αυτό προτείνει κατάτμηση των διαγωνισμών σε γεωγραφικά Τμήματα (Lots), ώστε να μπορούν να συμμετέχουν επιχειρήσεις μικρότερης δυναμικότητας και από διαφορετικές περιοχές.
-Ειδική πρόβλεψη για τις νησιωτικές και παραμεθόριες περιοχές, όπου το αυξημένο μεταφορικό και λειτουργικό κόστος δημιουργεί αντικειμενικά μειονεκτήματα έναντι των επιχειρήσεων της ηπειρωτικής Ελλάδας.
-Διασφάλιση της συμμετοχής τοπικών και πιστοποιημένων προϊόντων, ώστε η κεντρικοποίηση να μην οδηγήσει στην απαξίωση της τοπικής παραγωγής.
Το Επιμελητήριο ζητά ουσιαστικά να εφαρμοστεί στην πράξη η αρχή της νησιωτικότητας, έτσι ώστε η αλλαγή του μοντέλου προμηθειών να μην μετατραπεί σε μηχανισμό αποκλεισμού των επιχειρήσεων των νησιών.
Το κρίσιμο ερώτημα
Το θέμα πλέον αποκτά ευρύτερες διαστάσεις. Η επιλογή της κεντρικοποίησης μπορεί πράγματι να υπηρετεί στόχους όπως ο καλύτερος έλεγχος, η εξοικονόμηση και η ομογενοποίηση των διαδικασιών. Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, είναι αν μπορεί να γίνει αυτό χωρίς να εξαφανιστεί η τοπική επιχειρηματικότητα από τους διαγωνισμούς.
Για τη Λέσβο, τη Λήμνο και τα άλλα νησιά, το διακύβευμα είναι ακόμη μεγαλύτερο. Οι στρατιωτικές μονάδες αποτελούν σταθερό κομμάτι της τοπικής οικονομίας και η δυνατότητα των τοπικών επιχειρήσεων να τις προμηθεύουν δεν αφορά μόνο έναν ακόμη πελάτη. Αφορά τη διατήρηση οικονομικής δραστηριότητας, τη στήριξη της παραγωγής και τη διασύνδεση των Ενόπλων Δυνάμεων με την τοπική αγορά.
Το ρεπορτάζ των Νέων της Λέσβου ανέδειξε πρώτα το ζήτημα. Η άμεση αντίδραση του Επιμελητηρίου Λέσβου δείχνει πλέον ότι η αλλαγή δεν αντιμετωπίζεται ως μια απλή τεχνική αναδιοργάνωση των στρατιωτικών προμηθειών.
Το ζητούμενο είναι να ανατραπεί ο αποκλεισμός των επαρχιακών επιχειρήσεων και αυτό είναι ένα θέμα που πλέον αφορά και τους τοπικούς πολιτικούς φορείς και την αυτοδιοίκηση, εκτός από το Επιμελητήριο, που εκπροσωπεί τις επιχειρήσεις και αποτελεί και τον κορυφαίο επιχειρηματικό φορέα του τόπου.
