Την ώρα που η Μυτιλήνη ασφυκτιά καθημερινά από το κυκλοφοριακό, το πάρκινγκ, την κατάληψη του δημόσιου χώρου και την ολοένα μεγαλύτερη εξάρτηση από το ΙΧ, ο Δήμος Μυτιλήνης επιλέγει να απουσιάζει από την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας. Όχι από μια ακόμη εθιμοτυπική ευρωπαϊκή διοργάνωση, αλλά από ένα θεσμό που βρίσκεται ακριβώς στον πυρήνα των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η πόλη: Πώς θα μετακινούνται με ασφάλεια οι πολίτες, πώς θα περιοριστεί η κυριαρχία του αυτοκινήτου, πώς θα ενισχυθούν το περπάτημα, το ποδήλατο και οι εναλλακτικές μορφές μετακίνησης και, τελικά, πώς θα ξανακερδίσει ο δημόσιος χώρος τη θέση που του ανήκει.
Είκοσι ελληνικές πόλεις και δήμοι βρίσκουν φέτος τον δρόμο προς την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας 2026. Η Μυτιλήνη όχι. Από την Αλεξανδρούπολη και τα Χανιά μέχρι την Κοζάνη, τα Τρίκαλα, τη Θεσσαλονίκη, το Ρέθυμνο και τη Ρόδο, δήμοι με διαφορετικά μεγέθη, διαφορετικές δυνατότητες και διαφορετικά προβλήματα επιχειρούν ν΄ ανοίξουν τη συζήτηση για μια πόλη λιγότερο εξαρτημένη από το αυτοκίνητο και περισσότερο φιλική στον πεζό, τον ποδηλάτη, τον ηλικιωμένο, το παιδί και το άτομο με αναπηρία.
Από σήμερα Τετάρτη, 16 Σεπτεμβρίου, έως την Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου, 1.643 πόλεις και δήμοι από 40 χώρες συμμετέχουν στην Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας 2026, με κεντρικό μήνυμα «Mobility for Everyone – Κινητικότητα για όλους» και έμφαση φέτος στη διαγενεακή δικαιοσύνη.
Ωστόσο, αξίζει να τονιστεί ότι ο δήμος Μυτιλήνης δεν είναι αδρανής συνολικά στο ζήτημα. Το 2024 συμμετείχε στην Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας με τον Ποδηλατικό Σύλλογο Λέσβου, ενώ ο δήμαρχος Παναγιώτης Χριστόφας είχε μιλήσει τότε για την ανάγκη να ενθαρρυνθεί η χρήση του ποδηλάτου ως εναλλακτικού μέσου και να υλοποιηθούν οι απαραίτητες υποδομές ώστε να περιοριστεί η χρήση του αυτοκινήτου.
Το 2025 ο δήμος Μυτιλήνης έκανε ένα ακόμη βήμα, καθώς τέθηκε σε λειτουργία το σύστημα κοινόχρηστων ηλεκτρικών ποδηλάτων, ενώ απέκτησε και την πιστοποίηση «Bike Friendly Destination». Ο ίδιος ο κ. Χριστόφας υποστήριξε ότι πρόκειται για προσπάθεια ενίσχυσης της μικροκινητικότητας και μιας πιο πράσινης και βιώσιμης πόλης. Στις πρώτες 40 ημέρες λειτουργίας των ηλεκτρικών ποδηλάτων, σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε ο Δήμος, καταγράφηκαν περισσότερες από 2.000 εγγραφές χρηστών και πάνω από 5.500 μισθώσεις. Έγιναν κάποια αρχικά βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση. Υπάρχουν όμως και σοβαρά ερωτήματα για την ταχύτητα με την οποία μετατρέπονται οι εξαγγελίες σε υποδομές.
Ήδη από το 2021 είχε προκηρυχθεί Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας, με στόχο να αντιμετωπιστεί η κινητικότητα ως ζήτημα που συνδέει κυκλοφοριακό, πολεοδομικό, περιβαλλοντικό, οικονομικό και κοινωνικό σχεδιασμό. Προεκλογικά ο σημερινός δήμαρχος, είχε δεσμευθεί για κυκλοφοριακή μελέτη με προτεραιότητα στους πεζούς, στα άτομα με αναπηρία και στους ποδηλάτες, καθώς και για δημιουργία πεζόδρομων και ποδηλατόδρομων που θα συνέδεαν υφιστάμενες διαδρομές.
Το 2025 ο δήμαρχος επανέλαβε ότι το κυκλοφοριακό βρίσκεται «πολύ ψηλά στην ατζέντα», ανακοινώνοντας μετρήσεις κυκλοφοριακού φόρτου και καταγραφή της κίνησης στους κεντρικούς δρόμους. Το 2026 παρουσιάστηκαν τα πρώτα συμπεράσματα της νέας κυκλοφοριακής μελέτης, έπειτα από μετρήσεις σε κομβικά σημεία του κέντρου. Αυτό είναι πρόοδος, αλλά όχι ακόμη η αλλαγή που βιώνει ο πολίτης στο δρόμο. Γιατί η παρουσία ενός συστήματος ηλεκτρικών ποδηλάτων δεν αρκεί όταν οι ασφαλείς και συνεκτικές ποδηλατικές διαδρομές παραμένουν περιορισμένες. Μια μελέτη δεν λύνει από μόνη της το κυκλοφοριακό. Και μια πιστοποίηση «Bike Friendly» αποκτά πραγματικό περιεχόμενο μόνο όταν συνοδεύεται από υποδομές που επιτρέπουν στον κάτοικο ν΄ αφήσει πραγματικά το αυτοκίνητο και να μετακινηθεί με ασφάλεια.
Αυτό ακριβώς είναι που κάνουν φέτος οι άλλες 20 ελληνικές πόλεις. Δηλαδή, χρησιμοποιούν την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας όχι μόνο ως βιτρίνα δράσεων, αλλά ως ευκαιρία για να δοκιμάσουν, να σχεδιάσουν, να μετρήσουν και σ΄ αρκετές περιπτώσεις, να δηλώσουν μόνιμες παρεμβάσεις. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι απλώς γιατί η Μυτιλήνη δεν μπήκε φέτος στη λίστα των 20 ελληνικών πόλεων. Είναι το γιατί, ενώ το πρόβλημα είναι γνωστό, οι ανάγκες έχουν καταγραφεί και οι λύσεις έχουν περιγραφεί εδώ και χρόνια, η πόλη εξακολουθεί να περιμένει την εφαρμογή τους. Η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας τελειώνει στις 22 Σεπτεμβρίου. Η ανάγκη για ασφαλή, δίκαιη και εναλλακτική μετακίνηση, όμως, δεν τελειώνει τότε. Κι εκεί ακριβώς θα κριθεί αν η φετινή απουσία του Δήμου Μυτιλήνης είναι μια συγκυριακή επιλογή ή το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα μιας ευρύτερης… ακινησίας.
