του Αριστείδη Καλάργαλη
Ένα γλυκό συναίσθημα απλώνεται, σε γεμίζει όταν κυκλοφορούν βιβλία κοντινών ανθρώπων. Φίλων, γνωστών, συμπασχόντων, ανησυχούντων, ατόμων που φροντίζουν να κάνουν κάτι παραπάνω στο πέρασμα του χρόνου και της ζωής. Άνθρωποι οι οποίοι είναι κάτοχοι ενός πλούτου ζωής· της τέχνης του λόγου και της γραφής.
Για χρόνια παρακινούσα τον φίλο, συγγραφέα Βασίλη Αναγνώστου να επανεκδώσει το βιβλίο του “Ακόμα κι ένα λάθος κάν’ το σωστά. Το βιβλίο κυκλοφόρησε το μακρινό 1997, αλλά δεν υπήρχαν αντίτυπά του από χρόνια. Ήταν και είναι ένα βιβλίο με διαφορετικό γράψιμο από το σύνηθες των συγγραφέων του νησιού μας, ειδικά των παλαιότερων, όπου επικρατούσε η ηθογραφία κι οι αφλουγές. Όσο κι αν ακούγεται παράξενο το γράψιμο ταιριάζει στους πρωταγωνιστές του βιβλίου. Εκείνοι γράφουν την ιστορία, κι ο Βασίλης ταξινομεί τις ενότητες.
Το βιβλίο, τόσο η παλιά όσο και η τροποποιημένη έκδοση, είναι ένα μυθιστόρημα χωρισμένο σε δύο μέρη και σε πολλές μικρές ενότητες, οι οποίες διευκολύνουν το διάβασμα. Αν και σου προκαλεί τη διάθεση να το διαβάσεις απνευστί.
Πρόκειται για μια ιστορία στη δεκαετία του ’80. Η αφήγηση ξεκινά στην Αθήνα αλλά το μεγαλύτερο μέρος διαδραματίζεται σ’ ένα νησί του Αιγαίου. Εύκολα αναγνωρίζεις το νησί μας, τη Λέσβο. Αλλά και τοποθεσίες, μαγαζιά – έστω κι αν δεν γράφονται ονόματα – στέκια, κοινωνικά γεγονότα παραλλαγμένα ή αυτούσια.
Ίσως η ιστορία του Νάσου, που αφήνει πίσω του την Αθήνα για ένα νησί, να τη συναντάμε κι αλλού, αλλά η γραφή κι αφήγηση του Βασίλη δεν είναι προβλεπόμενη. Κρατάμε την ουσία του βιβλίου, είναι ο έρωτας, με αγωνίες και αντίζηλους, οι κοινωνικές σχέσεις των ανθρώπων στις μικρές κοινωνίες, ο ερωτικός χωρισμός, ο πόνος κι η χαρά που φέρνει μαζί του ο έρωτας, αλλά κι όταν φεύγει. Τότε που όλα γίνονται σκέψεις, αναμνήσεις, καταμέτρηση σωστών και λαθεμένων κινήσεων. Αλλά όπως λέει κι ο συγγραφέας, η αφήγηση μας δίνει “την ευκαιρία να δούμε και την εξέλιξη των ηρώων μιας ακόμη ιστορίας χωρίς “χάπι εντ””.
Παρακολουθούμε τον ήρωα, τον Νάσο, πιανίστας σε μουσικά μαγαζιά στην Αθήνα, υπεύθυνος πολιτιστικών εκδηλώσεων ενός δήμου και γύρω οι κοινωνικές παρουσίες κι οι υπόλοιποι. Οι πρόεδροι κι οι γραμματείς, οι τοπικοί παράγοντες, η μετριότητα κι η ηλιθιότητα, τα μικρά όρια της επαρχίας, με τις εξάρσεις και το τέλμα της. Όλα είναι μικρά ή μεγάλα αν τέτοιο είναι το μπόι σου. Αυτό καταλαβαίνεις, αντιλαμβάνεσαι από την πορεία του μυθιστορήματος. Ο συγγραφέας, Βασίλης Αναγνώστου, αφήνει να εννοηθεί ότι τα μικρά ή τα μεγάλα τα πραγματοποιεί ο άνθρωπος, όταν το θελήσει. Έτσι στην όλη ιστορία του της δίνει τον πολύ πρωτότυπο τίτλο “Ακόμα κι ένα λάθος κάν’ το σωστά”.
Στην αφήγηση, στην πλοκή του βιβλίου δεν παρακολουθούμε μόνο την ιστορία, αλλά και ποιητικό γράψιμο, γιατί ο Βασίλης είναι και ποιητής: “Το Αιγαίο δεν επέτρεπε ούτε καν στην προπέλα να διασαλεύσει την τάξη του για πολύ. Το λειψό φεγγάρι ελάχιστες φιλοδοξίες είχε να λύσει τα ερωτηματικά της νύχτας. Κι εγώ ήμουν στη μέση γης κι ουρανού, στη μέση της ζωής μου, στη μέση του κόσμου. Κι εγώ ήμουν στη μέση της ποίησης, κι ας μην το ήξερα ακόμα”.
Γράφει μικρές, κοφτές, προτάσεις, με περιεχόμενο, με ουσία. Σε κάνει να γυρίζεις πίσω, να ξαναδιαβάσεις, για να εντοπίσεις το κρυμμένο ή το μεστό περιεχόμενο. Συναντάμε περιγραφές, φράσεις, γεγονότα από τη ζωή. Της πόλης, του χωριού, διάφορων καταστάσεων. Αληθινές. Δεν είναι ηθικοπλαστικές ιστορίες, αλλά φάσεις ζωής, διάφορων ατόμων και ομάδων. Ίσως κάπου αναγνωρίσουμε τον εαυτό μας, ή κάτι που θέλαμε να ζήσουμε, να πούμε εμείς ή να γράψουμε.
Ενώ περιγράφει γεγονότα και ζωή μιας δεκαετίας, στα τέλη του περασμένου αιώνα, παρακολουθούμε την πρακτική του σήμερα: “Τι είμαι να σου πουλήσω αισιοδοξία, βουλευτής; Και τη δικιά μου την ψυχούλα ποιος θα τη νοτίσει; Από πού θα μπει φως να φτουρήσει το κάτι της; Εσύ τι κάνεις δηλαδή για να σε χαρώ;” και αφήνει τον καθένα μας να αποφασίσει. Σε μια εποχή ρευστότητας, το 1997, που πρωτοκυκλοφόρησε το μυθιστόρημα, δυστυχώς και σήμερα γράφει ζωντανά, με μια γραφή που πείθει, μετρημένη, σαφή.
