Μια νέα προσπάθεια για την τουριστική και ιστορική ανάδειξη της περιοχής της Γέρας στη Λέσβο βρίσκεται σε εξέλιξη, με πρωτοβουλία της Καθηγήτριας Μαρίας Μανώλα, η οποία φέρνει στο προσκήνιο την τοπική καταγωγή του θρυλικού Οθωμανού ναυάρχου Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα.
Η κ. Μανώλα, με καταγωγή από τον Παλαιόκηπο, επιχειρεί μέσα από επιστημονικές παρεμβάσεις και συνέδρια να τεκμηριώσει και να αναδείξει τη σύνδεση του Μπαρμπαρόσα με την περιοχή. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι η δημιουργία ενός ισχυρού τουριστικού «brand» που θα συνδέει τη Γέρα με μια από τις πιο εμβληματικές μορφές της ναυτικής ιστορίας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Ο Μπαρμπαρόσα φέρεται να έχει ρίζες από την περιοχή του Παλαιοκήπου, πριν μεταφερθεί σε νεαρή ηλικία στην Οθωμανική επικράτεια, όπου και εξελίχθηκε σε κορυφαία προσωπικότητα, συμβάλλοντας καθοριστικά στη δημιουργία και ισχυροποίηση του οθωμανικού στόλου.
Παρά τη διεθνή του φήμη, η συγκεκριμένη πτυχή της καταγωγής του παραμένει σχεδόν άγνωστη στο τουρκικό κοινό. Αυτό, σύμφωνα με τοπικούς φορείς, αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους η περιοχή της Γέρας δεν συγκαταλέγεται στις βασικές επιλογές των Τούρκων επισκεπτών που φτάνουν στη Λέσβο.
Τα Νέα της Λέσβου, τα τελευταία 15 χρόνια, μέσω εκδόσεων και τουριστικών οδηγών, έχουν καταβάλει προσπάθειες ανάδειξης αυτής της ιστορικής σύνδεσης. Ωστόσο, η νέα πρωτοβουλία φιλοδοξεί να προσδώσει και επιστημονικά τεκμηριωμένη μορφή σε αυτή την αφήγηση, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για στοχευμένη τουριστική ανάπτυξη.
Η ελπίδα των εμπλεκομένων είναι ότι η αξιοποίηση της ιστορικής αυτής ταυτότητας θα λειτουργήσει ως γέφυρα προσέλκυσης επισκεπτών από την Τουρκία, δίνοντας νέα πνοή σε μια περιοχή που, παρά τη φυσική της ομορφιά και την πολιτιστική της αξία, αντιμετωπίζει διαχρονικές δυσκολίες στον τουριστικό τομέα.
Το επόμενο βήμα φαίνεται να είναι η εδραίωση της ιδέας μέσα από διεθνή επιστημονικά φόρα, αλλά και η ενσωμάτωσή της σε μια ευρύτερη στρατηγική προβολής, που θα φέρει τη Γέρα στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Πάνω σε αυτή τη βάση στη Λέσβο θα πραγματοποιηθεί επιστημονικό συνέδριο με θέμα «Ιστορία – Λαϊκή Παράδοση και Τουριστική Αξιοποίηση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς», με επίκεντρο τη μορφή του Μπαρμπαρόσα.
Οι επιστημονικές ομιλίες θα διεξαχθούν στις 18 Ιουλίου στο Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης με τη στήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού, μέσω του πολιτιστικού σωματείου Culture4All-Πολιτισμός για όλους.
Θα συμμετάσχουν Πανεπιστημιακοί και ερευνητές από διεθνή ακαδημαϊκά ιδρύματα, αναδεικνύοντας τη Λέσβο σε κόμβο επιστημονικού διαλόγου για ζητήματα πολιτιστικής κληρονομιάς και βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης.
Όπως επισημαίνουν οι διοργανωτές, στόχος της επιστημονικής συνάντησης δεν είναι η απλή προσέγγιση του ρόλου μεμονωμένων ιστορικών προσώπων, αλλά η πολυεπίπεδη ανάλυση της ιστορικής πραγματικότητας και της λαϊκής παράδοσης που διαμορφώθηκε γύρω από αυτά. Στο πλαίσιο αυτό, επιδιώκεται η ενίσχυση της προβολής και ανάδειξης μικρών χωριών που συνδέονται με τέτοιες αφηγήσεις και βρίσκονται στα όρια της ερημοποίησης.
Η μορφή του Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα, του διαβόητου κουρσάρου και μετέπειτα Καπουδάν Πασά του οθωμανικού στόλου, προσεγγίζεται μέσα από διαφορετικές επιστημονικές οπτικές, όπως η ιστορία, η λαογραφία, η εκπαίδευση και η τουριστική ανάπτυξη, αναδεικνύοντας τη σύνθετη σχέση μνήμης, ταυτότητας και τοπικής ανάπτυξης.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο ενίσχυσης της πολιτιστικής ταυτότητας του νησιού και ανάδειξης της Λέσβου και των χωριών της ως τόπου ιστορικής και πολιτιστικής αναφοράς.
Ιδρύματα που συμμετέχουν
- Yıldız Technical University, Κωνσταντινούπολη, Τουρκία
- Αιγαίου
- Δυτικής Αττικής
- Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
- Θεσσαλίας
- Χαροκόπειο
Παράλληλες δράσεις
-Έκθεση ζωγραφικής με θέμα «Τοπία της Γέρας».
Παράλληλα κατά την διάρκεια του συνεδρίου, στο φουαγιέ του Δημοτικού Θεάτρου Μυτιλήνης, θα πραγματοποιηθεί έκθεση ζωγραφικής με θέμα «Τοπία της Γέρας», με στόχο την ανάδειξη και προβολή της πολιτιστικής ταυτότητας της περιοχής.
-Έκθεση Ζωγραφικής και Χειροτεχνίας Σχολείων με θέμα: «Η Λέσβος και ο Μπαρμπαρόσα – ανάμεσα στον μύθο και την ιστορία»
Κυριακή 19 Ιουλίου
Ώρα: 09:00 – 12:00, Tελετή βράβευσης και απονομής διπλωμάτων.
Δημοτικό Σχολείο Παλαιοκήπου
Έκθεση Ζωγραφικής και Χειροτεχνίας Σχολείων με θέμα: «Η Λέσβος και ο Μπαρμπαρόσα – ανάμεσα στον μύθο και την ιστορία»
Παρουσίαση και εφαρμογή της ψηφιακής πολιτιστικής διαδρομής για τον Παλαιόκηπο σε τρεις γλώσσες (ελληνικά, αγγλικά και τουρκικά -Culture4All)
Ώρα 21:00 – Ευρειακή, Κόλπος Γέρας
Πειρατική Ρεγκάτα-Βιωματική αναβίωση της ναυτικής και εμπορικής παράδοσης της περιοχής
- Παρουσίαση της ιστορικής σημασίας του κόλπου Γέρας ως σημείου ανεφοδιασμού πλοίων
- Πολιτιστικές και θεματικές δράσεις εμπνευσμένες από την τοπική ιστορία
- Προβολή της τοπικής παραγωγής και της γαστρονομικής ταυτότητας της περιοχής
- Μουσική και ψυχαγωγικό πρόγραμμα με παραδοσιακά στοιχεία
Η Πειρατική Ρεγκάτα στην Ευρειακή, στον Κόλπο της Γέρας, αποτελεί μια δυναμική και βιωματική πολιτιστική δράση που αναδεικνύει, με σύγχρονους όρους, τη ναυτική ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής.
Η εκδήλωση εντάσσεται σε ένα τοπίο ιδιαίτερης φυσικής και ιστορικής αξίας, το οποίο ξεχωρίζει για την αισθητική του, με τους απέραντους ελαιώνες να φτάνουν έως τη θάλασσα και να συνθέτουν ένα χαρακτηριστικό «ασημοπράσινο» τοπίο. Το περιβάλλον αυτό έχει εμπνεύσει διαχρονικά την τέχνη και τη λογοτεχνία: Ο Ηλίας Βενέζης το περιγράφει ως έναν σχεδόν μυθικό χώρο, όπου «αναπαύονται οι αρχαίες θαλάσσιες θεότητες του Αιγαίου», ενώ ο λαϊκός ζωγράφος Θεόφιλος Χατζημιχαήλ αποτυπώνει τη γοητεία του στον πίνακα «Ο Κόλπος της Γέρας» (1932). Παράλληλα, ο Νομπελίστας ποιητής Οδυσσέας Ελύτης υμνεί την πνευματικότητα και την ιδιαίτερη ομορφιά του τοπίου στο έργο του Άξιον Εστί.
