- Ενάμιση χρόνο μετά το έργο αποχέτευσης της Καλλονής παραμένει ουσιαστικά παγωμένο
- Το έργο των Χαλίκων Μυτιλήνης βρίσκεται κάτω από το όριο των 2.000 κατοίκων, στοιχείο που επηρεάζει την επιλεξιμότητα και τις χρηματοδοτικές δυνατότητες, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές
Σοβαρά ερωτήματα για τη λειτουργική και διοικητική επάρκεια της ΔΕΥΑΛ προκαλεί η αδυναμία της επιχείρησης να εξασφαλίσει μέχρι σήμερα τη διαχειριστική επάρκεια που απαιτείται από το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, προκειμένου να μπορεί να υλοποιεί και να διαχειρίζεται συγχρηματοδοτούμενα έργα μέσω ΕΣΠΑ. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα μετά τις πρόσφατες ανακοινώσεις για τη χρηματοδότηση δύο σημαντικών παρεμβάσεων, συνολικού ύψους 4,4 εκατομμυρίων ευρώ, οι οποίες παρουσιάστηκαν ως ώριμες και με ολοκληρωμένες μελέτες, χωρίς ωστόσο να έχει διασφαλιστεί η βασική προϋπόθεση για την ένταξη και υλοποίησή τους.
Τα δύο έργα που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου της περασμένης Δευτέρας αφορούν αφενός την ενεργειακή αναβάθμιση δύο αντλιοστασίων στις περιοχές Υδάτων και Πηγών, προϋπολογισμού 1,9 εκατομμυρίων ευρώ κι αφετέρου στην κατασκευή του αγωγού ακαθάρτων στον οικισμό των Χαλίκων Μυτιλήνης. Σύμφωνα με όσα τονίστηκαν, οι μελέτες θεωρούνται οριστικές και ώριμες για χρηματοδότηση.
Η ΔΕΥΑΛ δεν διαθέτει ακόμη διαχειριστική επάρκεια
Ωστόσο, πίσω από τις ανακοινώσεις και την εικόνα ετοιμότητας, παραμένει ένα κρίσιμο διοικητικό κενό. Η ΔΕΥΑΛ δεν διαθέτει ακόμη τη διαχειριστική επάρκεια που απαιτείται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία για φορείς που υλοποιούν έργα μέσω συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων. Με απλά λόγια, η Επιχείρηση εμφανίζεται να έχει έργα και μελέτες, αλλά όχι το θεσμικό “διαβατήριο” που θα της επιτρέψει να εισπράξει και να διαχειριστεί τα ευρωπαϊκά κονδύλια.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί εύλογους προβληματισμούς, καθώς πρόκειται για ένα ζήτημα που δεν προέκυψε αιφνιδιαστικά. Η διαχειριστική επάρκεια αποτελεί βασική κι αυτονόητη προϋπόθεση για κάθε φορέα που διεκδικεί έργα ΕΣΠΑ και ειδικά για έναν οργανισμό όπως η ΔΕΥΑΛ, ο οποίος καλείται να διαχειριστεί κρίσιμες υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης για ολόκληρη τη Λέσβο. Να σημειωθεί ότι τα Νέα της Λέσβου είχαν αναδείξει το θέμα της διαχειριστικής ανεπάρκειας της ΔΕΥΑΛ πριν πολλούς μήνες.
Το χρόνιο πρόβλημα των Χαλίκων
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η περίπτωση των Χαλίκων, μιας περιοχής που εδώ και χρόνια βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρά προβλήματα αποχέτευσης. Ο οικισμός των Άνω – Μεσαίου και Κάτω Χάλικα δεν διαθέτει ολοκληρωμένο αποχετευτικό δίκτυο, με αποτέλεσμα τα λύματα να καταλήγουν σε στεγανούς ή απορροφητικούς βόθρους, ενώ σ΄ αρκετές περιπτώσεις εκτιμάται ότι διοχετεύονται ακόμη και στο δίκτυο ομβρίων.
Οι συνέπειες ήταν γνωστές στους κατοίκους αλλά και στις αρμόδιες υπηρεσίες. Σε περιόδους αυξημένης επιβάρυνσης παρατηρούνταν υπερχειλίσεις, εστίες δυσοσμίας και περιβαλλοντική επιβάρυνση που έφτανε μέχρι τη θαλάσσια περιοχή του λιμανιού και της μαρίνας της Μυτιλήνης. Το πρόβλημα μόνο καινούργιο δεν είναι. Πριν περίπου μία δεκαετία, όταν η έντονη δυσοσμία στην περιοχή της μαρίνας είχε προκαλέσει σοβαρές αντιδράσεις, η τότε τεχνική ηγεσία της ΔΕΥΑΛ είχε προχωρήσει σε μια περιορισμένη, αλλά άμεση διευθέτηση του ζητήματος, προκειμένου να περιοριστούν οι επιπτώσεις στην πόλη. Εκείνη η παρέμβαση, ωστόσο, δεν αποτέλεσε οριστική λύση, αλλά περισσότερο μια προσωρινή διαχείριση ενός προβλήματος που εξακολουθεί να παραμένει ανοικτό.
Και σαν να μην έφτανε η απουσία διαχειριστικής επάρκειας, υπάρχουν και πρόσθετα εμπόδια για το έργο των Χαλίκων. Ένα από αυτά αφορά στον πληθυσμό του οικισμού, ο οποίος βρίσκεται κάτω από το όριο των 2.000 κατοίκων, στοιχείο που επηρεάζει την επιλεξιμότητα και τις χρηματοδοτικές δυνατότητες σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές.
Παράλληλα, απαιτείται επικαιροποίηση παλαιότερων μελετών, αναθεώρηση τεχνικών στοιχείων και κυρίως διευθέτηση ζητημάτων που σχετίζονται με την απόκτηση γης ή τις συνεννοήσεις με ιδιοκτήτες ιδιωτικών εκτάσεων από όπου θα πρέπει να διέλθει ο αγωγός. Πρόκειται για διαδικασίες που συνήθως απαιτούν χρόνο και διοικητική ετοιμότητα, στοιχεία που μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να έχουν εξασφαλιστεί.
Βαλτωμένο από το 2024 το αποχετευτικό της Καλλονής
Ανάλογη εικόνα καθυστερήσεων κι αβεβαιότητας καταγράφεται και στην περίπτωση του μεγάλου έργου ολοκλήρωσης του αποχετευτικού δικτύου της Καλλονής, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 6,3 εκατομμυρίων ευρώ.
Το έργο είχε ενταχθεί επίσημα στο πρόγραμμα «Βόρειο Αιγαίο 2021-2027» τον Δεκέμβριο του 2024, παρουσία της πολιτικής ηγεσίας της περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, της δημοτικής αρχής Δυτικής Λέσβου και της διοίκησης της ΔΕΥΑΛ. Είχε παρουσιαστεί τότε ως μια κομβική παρέμβαση που θα ολοκλήρωνε το ημιτελές αποχετευτικό δίκτυο της Καλλονής, δίνοντας οριστική λύση σε ένα χρόνιο πρόβλημα της περιοχής. Ωστόσο, παρά τις πανηγυρικές ανακοινώσεις, ενάμιση χρόνο μετά το έργο παραμένει ουσιαστικά παγωμένο.
Κατά την έρευνα των Νέων της Λέσβου προέκυψε ότι μόλις πριν μία εβδομάδα συζητήθηκε στο Εφετείο Πειραιά η προσφυγή της πρώτης αναδόχου εταιρείας, η οποία, είχε κερδίσει τον διαγωνισμό δίνοντας έκπτωση 38%. Η διαδικασία οδηγήθηκε σ΄ εμπλοκή όταν, μετά από προσφυγή ανταγωνιστή στην Ενιαία Αρχή Δημόσιων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ), ακυρώθηκε ο διαγωνισμός. Αξίζει να σημειωθεί ότι η διαφορά που χωρίζει τη μία εταιρεία που αρχικά ανέλαβε το έργο, με την άλλη εταιρεία που προσέφυγε στην ΕΑΔΥΣΗ, είναι της τάξης περίπου των 950.000 ευρώ, ποσό που θα επιβαρύνει στην ουσία τη ΔΕΥΑΛ.
Όμως η αρχική ανάδοχος εταιρεία προσέφυγε στη συνέχεια στη Δικαιοσύνη και πλέον η απόφαση του Εφετείου αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες, προς το τέλος του έτους. Το στοιχείο αυτό επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το ήδη το ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα, καθώς με βάση την προκήρυξη το έργο πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως την 1η Αυγούστου 2028.
Το χρονικό περιθώριο που απομένει θεωρείται πλέον εξαιρετικά περιορισμένο για ένα έργο τέτοιου μεγέθους, που περιλαμβάνει κατασκευή νέων δικτύων αποχέτευσης μήκους 7,5 χιλιομέτρων, αντικατάσταση αγωγών μεταφοράς λυμάτων και προμήθεια ειδικού εξοπλισμού. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ΔΕΥΑΛ βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα διπλό πρόβλημα: Από τη μία η διοικητική ανεπάρκεια που δημιουργεί εμπόδια στην απορρόφηση ευρωπαϊκών πόρων κι από την άλλη οι δικαστικές και τεχνικές εκκρεμότητες που απειλούν να οδηγήσουν ένα κρίσιμο έργο σε νέες καθυστερήσεις.
Το μεγαλύτερο τίμημα, ωστόσο, δεν το πληρώνουν οι υπηρεσίες και οι διοικήσεις, αλλά οι ίδιοι οι κάτοικοι. Στους Χάλικες Μυτιλήνης και στην Καλλονή, δύο περιοχές που εδώ και χρόνια περιμένουν βασικές υποδομές αποχέτευσης, η καθημερινότητα συνεχίζει να σκοντάφτει στις ίδιες παθογένειες των καθυστερήσεων, της γραφειοκρατίας, των αλληλοεπικαλύψεων αρμοδιοτήτων και των έργων που ανακοινώνονται πολύ πιο εύκολα απ’ ό,τι υλοποιούνται.
