Του Δρ. Γιάννη Σουβατζή*
Η πολιτική απαιτεί ρητορική δεινότητα, ετοιμότητα έκφρασης και άμεση συναρμολόγηση λογικών σκέψεων και συνειρμών για να ξεπεραστούν τα εμπόδια της δημοσιογραφικής ανάκρισης και δευτερευόντως για την εξυπηρέτηση των επεξηγηματικών αναγκών που καλείται να δώσει ο κάθε εν ενεργεία πολιτικός.
Η πολιτική απαιτεί γνώσεις, δεξιότητες, ηθική, σύνεση, μαεστρία και επικοινωνιακή ευλυγισία.
Το χάρισμα της καλής επικοινωνίας ωφελεί τον πολιτικό στην έντιμη πολιτική του καριέρα, αλλά και τον πνίγει στην δίνη της αλόγιστης και ατυχούς επικοινωνίας του με το κοινό εάν επιδείξει υπεροψία και άκρατο εγωισμό εξαιτίας της πολιτικής του ιδιότητας.
Δυστυχώς, μερικοί πολιτικοί ξεχνούν ότι χρωστούν την πολιτική τους ύπαρξη και οικονομική ευδαιμονία στον λαό που τους εξέλεξε. Η εμπειρία όμως και τα γεγονότα αποδεικνύουν ότι οι φανφαρόνοι της πολιτικής αποτελούν τους επονομαζόμενους «καλάμο-καβαλάρηδες», όπως τους αποκάλεσε προσφάτως γνωστή πολιτικός και μερικοί άλλοι συνάδελφοί τους.
Οι φανφαρόνοι και «καλάμο-καβαλάρηδες» της πολιτικής συχνά επιδίδονται σε αλόγιστες δηλώσεις και αλαζονικές τοποθετήσεις.
Τι είναι όμως η αλόγιστη πολιτική έκφραση; Η αλόγιστη πολιτική είναι η χρήση του προφορικού λόγου χωρίς σύνεση, σκέψη, μέτρο ή λογικό έλεγχο. Αναφέρεται σε δηλώσεις που εκφράζονται επιπόλαια, παρορμητικά και χωρίς να υπολογίζονται οι αρνητικές συνέπειες.
Οι φανφαρόνοι της πολιτικής
Το πρόβλημα της αλόγιστης έκφρασης του κάθε πολιτικού είναι καθαρά πρόβλημα προσωπικότητας, ατομικής πολιτικής σκέψης και αυθόρμητης απόκρισης του εμπλεκόμενου της κάθε προγραμματισμένης ή απρογραμμάτιστης επικοινωνίας με τον τύπο ή το κοινό.
Τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της επικοινωνιακής αλόγιστης έκφρασης και συμπεριφοράς είναι: Η έλλειψη φραγμών και περιορισμών που αφορούν σκέψεις που εκστομίζονται πάνω στον ενθουσιασμό, την πίεση της στιγμής, ή θυμό, δημιουργία απερίσκεπτων και αφιλτράριστων επιχειρημάτων που βασίζονται αποκλειστικά στο συναίσθημα και όχι σε λογικά δεδομένα, εσκεμμένων προκλήσεων και παρεξηγήσεων όπου ενεργοποιούνται διαμάχες που πληγώνουν πολλούς και προσβάλλουν άλλους τόσους, ή δημιουργούν γενικά λανθασμένες εντυπώσεις.
Επίσης, στην πολιτική, η αλόγιστη έκφραση αναφέρεται στην ανεύθυνη ρητορική, τον λαϊκισμό και τις δηλώσεις των πολιτικών προσώπων που γίνονται χωρίς να υπολογίζονται οι κοινωνικές ή οικονομικές συνέπειες.
Ρήτορες, λαοπλάνοι, περιστασιακοί ομιλητές, φανφαρόνοι, είρωνες και φαφλατάδες πολιτικοί υπάρχουν παντού, είτε αυτοί ευρίσκονται στην πρώτη γραμμή, είτε παραμένουν αθέατοι. Ο αρνητικός όμως αντίκτυπος και η ταραχή που δημιουργούν είναι μεγάλα όταν επιδίδονται σε αλόγιστες και προκλητικές δηλώσεις.
Οι πολιτικοί που κατανοούν την σπουδαιότητα της επικοινωνίας αλλά και της σωστής εκφοράς του λόγου, τείνουν να αποφεύγουν ατυχείς τοποθετήσεις και εκφράσεις, αφού παραμένουν σιωπηλοί και αθέατοι αναγνωρίζοντας ίσως την επικοινωνιακή τους αδυναμία, σώζοντας την πολιτική τους ταυτότητα αφού περιορίζονται στον καθαρό πολιτικό τους ρόλο.
Ο αλόγιστος πολιτικός προφορικός λόγος
Υπάρχουν όμως και οι εκ φύσεως λαλίστατοι πολιτικοί, που προσπαθούν με οποιονδήποτε τρόπο να επιδειχθούν στο πολιτικό κοινό και συνάμα να ικανοποιήσουν το «πολιτικό τους αφεντικό» με μια ιδιάζουσα επιχειρηματολογία και σειρά προκλητικών δηλώσεων για την δική τους προβολή, και επίδειξη της πολιτικής τους δύναμης.
Δυστυχώς, πρόσφατα γεγονότα και περιπτώσεις φανερώνουν ότι ο πολιτικός προφορικός λόγος προτρέχει της «διανοίας» μερικών πολιτικών, οι οποίοι λόγω κεκτημένης ταχύτητας, η διατύπωση των σκέψεών τους υπό μορφή δηλώσεων δημιουργεί προβλήματα, αρνητικά σχόλια και κοινωνικό-πολιτικά θέματα στην κοινωνία αλλά και στην ίδια την πολιτική τους παράταξη.
Οι λαλίστατοι και οι «φιλο-μιντιακοί» πολιτικοί, ουκ ολίγες φορές πέφτουν σε εκφραστικά σφάλματα που με τις ατυχείς τους δηλώσεις στιγματίζουν όχι μόνο την προσωπική τους πολιτική ταυτότητα, την ίδια την παράταξη αλλά και το πολιτικό τους αφεντικό (που είναι υπεύθυνος για την επιλογή τους).
Η εμφάνιση των περιστατικών αυτών συναντάται ιδίως σε εκλογικές περιόδους, όταν υπάρχει εσωκομματικός ανταγωνισμός, ανάγκη πολιτικής προβολής, και σε περιπτώσεις που ο πολιτικός επιδιώκει εντυπωσιασμό και επίδειξη της πολιτικής του ισχύος.
Άσχετα όμως του πολιτικού κλίματος και της περίπτωσης, πρέπει να διερευνηθούν τα αίτια αυτής της πολιτικής συμπεριφοράς του κάθε ανώριμου εκφραστή αυτής της πολιτικής πράξης και συμπεριφοράς, προς χάριν της διαφώτισης του κοινού και δη των ψηφοφόρων.
Δυστυχώς, ο πολιτικός των ατυχών δηλώσεων και εκφράσεων χαρακτηρίζεται από άμετρο εγωισμό, αίσθημα ανωτερότητας, οίηση, υπεροψία, έπαρση, κομπορρημοσύνη, ξιπασιά, πολιτική μέθη, προκλητικότητα, ξεδιαντροπιά και ασέβεια.
Η αλόγιστη πολιτική δήλωση αποτελεί, ακούσια ή εκούσια απελευθέρωση των πραγματικών χαρακτηριστικών της προσωπικότητας του εκφραζόμενου, αποκαλύπτει τον κρυμμένο πολιτικό ερασιτεχνισμό που φέρει ο πολιτικός και σε πολλές περιπτώσεις φανερώνει δίψα για εκδίκηση.
Οι μορφές της αλόγιστης πολιτικής δήλωσης
Η αλόγιστη πολιτική έκφραση συναντάται κυρίως με τρεις μορφές και εστιάζεται σε:
- Επιχειρήματα ανεκπλήρωτων υποσχέσεων & παρεχολογίας, όπου η αλόγιστη διατύπωση δεσμεύσεων (π.χ. «λεφτά υπάρχουν» ή προεκλογικά τάματα) έχει μοναδικό στόχο την υφαρπαγή της ψήφου, αγνοώντας την πραγματική κατάσταση της οικονομίας.
- Τοξικό λόγο & πολιτική πόλωση που ενεργοποιείται με την χρήση επιθετικών εκφράσεων και δηλώσεων που πυροδοτούν τον φανατισμό της κοινής γνώμης και υποβαθμίζουν το επίπεδο του δημόσιου διαλόγου.
- Προσπάθεια δικαιολόγησης διπλωματικών ατοπημάτων, όπου ο πολιτικός εκφράζεται απερίσκεπτα για ευαίσθητα εθνικά θέματα, διεθνείς σχέσεις, ενοχοποίηση πολιτικών αντιπάλων, και φθηνών δικαιολογιών προς το πλήθος.
Το αποτέλεσμα…
Στην πολιτική σκηνή, η αλόγιστη έκφραση, δήλωση και συμπεριφορά κλονίζει την αξιοπιστία των θεσμών, δημιουργεί ψεύτικες προσδοκίες, στιγματίζει πολιτικές παρατάξεις και αμαυρώνει πολιτικές παρουσίες.
Η αλόγιστη έκφραση των πολιτικών δηλώσεων πρέπει να έχει άμεση επίπτωση στο μέλλον του πολιτικού και λιγότερες αρνητικές συνέπειες στην πολιτική παράταξη που ανήκει, διότι προέρχεται κατόπιν προσωπικής γνώμης, θεώρησης και αξιολόγησης καταστάσεων που αφορούν γεγονότα και περιπτώσεις που απαιτούν την κρίση, αντίληψη και πιστεύω του πολιτικού.
Φανφαρονισμός και «καλάμο-καβαλαρία» αποτελούν αλληλοσυνδεόμενες έννοιες!
Ο τιμωρός της αλόγιστης πολιτικής δήλωσης και συμπεριφοράς πρέπει να είναι πάντα ο ψηφοφόρος.
*Δρ. Γιάννης Σουβατζής PhD
Καθηγητής / Business Executive
Brand Marketing & Corporate Identity Expert
PhD in Brand Marketing & Corporate Identity
MBA in Operations Management
MSc. in Marketing
M.A. in Management
Β. Α. Economics / Finance
