- Μετά την καταστροφή στις εγκαταστάσεις των Χυτηρίων Λέσβου «ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΑΙΓΑΙΟΥ», μόνο το χαρτί ανακυκλώνεται, ενώ εκατοντάδες τόνοι πλαστικών, μετάλλων και γυαλιού καταλήγουν προσωρινά στον ΧΥΤΑ
- Το πρόβλημα πρέπει άμεσα να αντιμετωπιστεί με συντονισμένες κινήσεις κράτους, αυτοδιοίκησης και ιδιωτικού τομέα
Τρεις μήνες μετά τη μεγάλη πυρκαγιά που κατέστρεψε μεγάλο μέρος των εγκαταστάσεων της εταιρείας «Ανακύκλωση Αιγαίου», η Λέσβος βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτόγνωρη κρίση στη διαχείριση των ανακυκλώσιμων υλικών. Οι μπλε κάδοι γεμίζουν καθημερινά, τα δρομολόγια των απορριμματοφόρων διπλασιάζονται, ενώ η δυνατότητα επεξεργασίας περιορίζεται αποκλειστικά στο χαρτί, αφήνοντας πλαστικά, μέταλλα και γυαλί χωρίς… προορισμό.
Οι δύο δήμοι, Μυτιλήνης και Δυτικής Λέσβου, αντίστοιχα, δίνουν καθημερινή μάχη για να αποτρέψουν την πλήρη κατάρρευση του συστήματος, ωστόσο η έλλειψη υποδομών και η αδυναμία της εταιρείας να επαναλειτουργήσει κανονικά έχουν ήδη δημιουργήσει αλυσιδωτές συνέπειες σε επιχειρησιακό και οικονομικό επίπεδο.
Διπλά δρομολόγια, διπλό κόστος
Ο αντιδήμαρχος Καθαριότητας Δυτικής Λέσβου, Ανδρέας Αξής, περιγράφει μια εικόνα έντονης πίεσης, υποστηρίζοντας ότι «αντιμετωπίζουμε σοβαρά προβλήματα, καθώς είμαστε υποχρεωμένοι να κάνουμε διπλά δρομολόγια και να διαχωρίζουμε χειροκίνητα τα ανακυκλώσιμα. Από την εταιρεία μάς ενημέρωσαν ότι προς το παρόν μπορούν να παραλαμβάνουν μόνο το χαρτί. Όλα τα άλλα υλικά είμαστε υποχρεωμένοι να τα μεταφέρουμε στον ΧΥΤΑ, ώσπου να εξομαλυνθεί η κατάσταση».
Η προσωρινή εναπόθεση των ανακυκλώσιμων στον ΧΥΤΑ αποτελεί, όπως σημειώνει ο ίδιος, μια λύση ανάγκης που όμως αναιρεί όλο το οικολογικό και οικονομικό όφελος της ανακύκλωσης. Η συσσώρευση μεγάλων ποσοτήτων πλαστικού και μετάλλου όχι μόνο αυξάνει τον όγκο των απορριμμάτων, αλλά επιβαρύνει και τα κόστη μεταφοράς κι αποθήκευσης, ενώ καθιστά δυσκολότερη τη μελλοντική επεξεργασία.
Ανακυκλώσιμα που… στοιβάζονται
Η απώλεια εσόδων για την τοπική αυτοδιοίκηση είναι ήδη μετρήσιμη. Κάθε τόνος ανακυκλώσιμου υλικού που δεν επεξεργάζεται μεταφράζεται σε χαμένα χρήματα για τους δήμους, καθώς δεν αποδίδονται τα ανταποδοτικά τέλη που προβλέπονται από το σύστημα της Ελληνικής Εταιρείας Αξιοποίησης Ανακύκλωσης.
Συνέπεια αυτού είναι οι δύο δήμοι ν’ αναγκάζονται να επιβαρύνουν τους δικούς τους προϋπολογισμούς, χρηματοδοτώντας έκτακτες δαπάνες καυσίμων, προσωπικού και συντήρησης οχημάτων. «Έχουμε υποβάλει αίτημα για νέο όχημα ανακύκλωσης και επιπλέον κάδους», αναφέρει ο κ. Αξής. Και συμπληρώνει: «Μόνο τα τελευταία χρόνια προμηθευτήκαμε 75 κάδους το 2022, 25 το 2023 και άλλους 50 φέτος, παρότι δεν είμαστε υποχρεωμένοι, αυτή είναι ευθύνη της Ανακύκλωσης Αιγαίου. Το ίδιο ισχύει και για τη συντήρηση των οχημάτων, που επίσης αναλαμβάνουμε με ίδιους πόρους».
Ο δήμος Δυτικής Λέσβου επιχειρεί να καλύψει το κενό με τρία απορριμματοφόρα, όπως εξηγεί ο αντιδήμαρχος. «Το ένα όχημα εξυπηρετεί την περιοχή της Ερεσού και τα γύρω χωριά, το δεύτερο το δρομολόγιο Καλλονή-Πέτρα-Μόλυβος-Μανταμάδος, και το τρίτο τον Πολιχνίτο. Το καλοκαίρι μάλιστα χρησιμοποιήσαμε και αυτοκίνητο που δεν είναι αμιγώς για ανακύκλωση, απλώς για να αντεπεξέλθουμε στις ανάγκες».
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Δήμος Δυτικής Λέσβου κατέγραψε αύξηση στην ποσότητα των ανακυκλώσιμων. Από 930 τόνους το 2023 σε 1.250 το 2024, δηλαδή 300 επιπλέον τόνους. Η επίδοση αυτή αποδεικνύει την ευαισθητοποίηση των κατοίκων, αλλά και το πείσμα της δημοτικής υπηρεσίας να κρατήσει «ζωντανό» τον θεσμό της ανακύκλωσης, ακόμη και σε συνθήκες κρίσης.
Κάλεσμα για υπομονή
Στον δήμο Μυτιλήνης, τα στοιχεία δείχνουν την αντίθετη τάση, καθώς το 2024 συγκεντρώθηκαν 2.000 τόνοι ανακυκλώσιμων, έναντι 2.500 τόνων το 2023, καταγράφοντας μείωση κατά 500 τόνους. Ο αντιδήμαρχος Καθημερινότητας του δήμου Μυτιλήνης Γιώργος Κατζανός, αναφορικά με την επικρατούσα κατάσταση σημειώνει ότι «κατανοούμε την απογοήτευση των πολιτών, όμως καλούμε τους κατοίκους να συνεχίσουν να ρίχνουν τα ανακυκλώσιμα υλικά στους κάδους. Η κατάσταση θα εξομαλυνθεί και η διαδικασία θα επανέλθει σταδιακά στο φυσιολογικό ρυθμό».
Η μείωση των ποσοτήτων στη Μυτιλήνη αποδίδεται κυρίως στη διστακτικότητα των πολιτών, οι οποίοι, βλέποντας τα προβλήματα συλλογής, θεωρούν ότι η ανακύκλωση έχει σταματήσει. Στην πραγματικότητα, όμως, το χαρτί εξακολουθεί να συγκεντρώνεται και να αποστέλλεται για επεξεργασία, ενώ τα υπόλοιπα υλικά φυλάσσονται προσωρινά σε χώρους του ΧΥΤΑ.
Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες επικοινωνίας, οι υπεύθυνοι της εταιρείας δεν στάθηκαν διαθέσιμοι να απαντήσουν σχετικά με την πορεία αποκατάστασης των εγκαταστάσεων. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι ζημιές από τη φωτιά ήταν εκτεταμένες, πλήττοντας μηχανήματα διαχωρισμού και γραμμές παραγωγής, γεγονός που καθιστά την πλήρη επαναλειτουργία ιδιαίτερα δαπανηρή και χρονοβόρα. Μέχρι να βρεθεί λύση, οι δύο δήμοι καλούνται να διαχειριστούν μια «ενδιάμεση κατάσταση» που απορροφά πόρους και ανθρώπινο δυναμικό, ενώ η ανακύκλωση, ως θεσμός και ως συνείδηση, κινδυνεύει με πισωγύρισμα.
Περιβαλλοντικός και οικονομικός αντίκτυπος
Η προσωρινή απόθεση των ανακυκλώσιμων στον ΧΥΤΑ έχει πολλαπλές συνέπειες, καθώς αυξάνει τον συνολικό όγκο απορριμμάτων, μειώνοντας τον χρόνο ζωής του χώρου. Επιβαρύνει το περιβάλλον, καθώς υλικά, όπως το πλαστικό και το αλουμίνιο, χρειάζονται δεκαετίες για να διασπαστούν. Στερεί από τους δήμους τα ανταποδοτικά έσοδα που θα προέκυπταν από την επεξεργασία και πώληση των ανακυκλώσιμων.
Με δεδομένο ότι η ανακύκλωση αποτελεί υποχρέωση της χώρας απέναντι στην Ε.Ε., η παρατεταμένη αδυναμία λειτουργίας του συστήματος, δημιουργεί σοβαρό θεσμικό και περιβαλλοντικό πρόβλημα, το οποίο θα πρέπει άμεσα να αντιμετωπιστεί με συντονισμένες κινήσεις κράτους, αυτοδιοίκησης και ιδιωτικού τομέα.
Η Λέσβος, που τα τελευταία χρόνια σημείωνε σημαντικά βήματα στον τομέα της ανακύκλωσης, βρίσκεται σήμερα σε καθεστώς αναμονής. Οι δήμοι προσπαθούν να κρατήσουν όρθιο το σύστημα, αλλά χωρίς τις εγκαταστάσεις των Χυτηρίων Αιγαίου, η διαδικασία είναι κοστοβόρα, αργή και περιβαλλοντικά επιβαρυντική. Και το στοίχημα για τη Λέσβο είναι να μην χαθεί η κουλτούρα της ανακύκλωσης.
