Μερικές ώρες έντονης βροχής αρκούν για να μετατραπεί ένας δρόμος σε ποτάμι, ένα σπίτι σε παγίδα και μια ολόκληρη περιοχή σε ζώνη κινδύνου. Για τους κατοίκους της Καλλονής και της Σκάλας Καλλονής αυτό δεν αποτελεί θεωρητικό σενάριο. Το έζησαν στις 11 Νοεμβρίου 2025, όταν η υπερχείλιση του Τσικνιά κι ο μεγάλος όγκος νερού πλημμύρισαν δρόμους, σπίτια και επιχειρήσεις, προκαλώντας σοβαρές ζημιές σε υποδομές και περιουσίες.
Οι μηχανικοί που έκαναν τις πρώτες αυτοψίες κατέγραψαν ζημιές σε περίπου 50 σπίτια και 10 επιχειρήσεις, ενώ οι έλεγχοι συνεχίστηκαν τις επόμενες ημέρες. Η πλημμύρα της Καλλονής υπενθύμισε με ξεκάθαρο τρόπο ότι ο πλημμυρικός κίνδυνος δεν αφορά μόνο στις φυσικές καταστροφές. Αφορά στην περιουσία, την καθημερινότητα, την ασφάλεια και την ίδια τη ζωή των πολιτών.
Σχεδόν έναν χρόνο αργότερα, το ερώτημα αφορά στο τι έχει αλλάξει και πόσο έτοιμοι είναι οι αρμόδιοι φορείς πριν από την επόμενη μεγάλη βροχή. Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, με κατεπείγον έγγραφό της, ζητά από τους δήμους και την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου να κινηθούν χωρίς καθυστέρηση ενόψει της χειμερινής περιόδου 2026-2027. Το σχέδιο «ΔΑΡΔΑΝΟΣ 2» παραμένει σε ισχύ, όμως αυτή τη φορά οι οδηγίες συνοδεύονται από συγκεκριμένες υποχρεώσεις και αυστηρά χρονοδιαγράμματα.
Στους δήμους ζητείται έλεγχος και συντήρηση των δικτύων όμβριων, των αντιπλημμυρικών έργων, των φρεατίων και των εσχαρών, αλλά και προγραμματισμός νέων έργων όπου υπάρχουν κενά. Η Πολιτική Προστασία ξεκαθαρίζει μάλιστα ότι ο καθαρισμός δεν μπορεί να γίνεται μία φορά πριν από τον χειμώνα, αλλά πρέπει να επαναλαμβάνεται μετά από σημαντικά επεισόδια βροχής.
Παράλληλα και σύμφωνα με το κατεπείγον έγγραφο οι δήμοι της Λέσβου πρέπει να έχουν επικαιροποιημένα σχέδια οργανωμένης απομάκρυνσης πολιτών, καταλόγους διαθέσιμων μηχανημάτων και προσωπικού, μητρώα εργοληπτών, αλλά και σαφώς προσδιορισμένους χώρους προσωρινής καταφυγής. Παράλληλα, έως το πρώτο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου πρέπει να έχουν χαρτογραφηθεί τα σημεία αυξημένης πλημμυρικής επικινδυνότητας, με ιδιαίτερη προσοχή στις διαβάσεις υδατορεμάτων και στις λεγόμενες «ιρλανδικές διαβάσεις».
Ο Σεπτέμβριος θα δείξει
Το χρονοδιάγραμμα είναι ασφυκτικό. Τ.Ε.Σ.Ο.Π.Π. και Π.Ε.Σ.Ο.Π.Π. πρέπει να συνεδριάσουν έως το πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου, η χαρτογράφηση των επικίνδυνων σημείων να ολοκληρωθεί μέσα στο πρώτο δεκαπενθήμερο και μέσα στον ίδιο μήνα να πραγματοποιηθεί άσκηση Πολιτικής Προστασίας για πλημμύρα, με σενάριο οργανωμένης απομάκρυνσης πολιτών.
Στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, σύμφωνα με τον αρμόδιο αντιπεριφερειάρχη Πολιτικής Προστασίας Κώστα Αρώνη, έχουν ήδη δρομολογηθεί οι προπαρασκευαστικές δράσεις. Όπως ανέφερε στα Νέα της Λέσβου «η Αυτοτελής Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας επικαιροποιεί το σχέδιο οργανωμένης απομάκρυνσης, τα μητρώα εργοληπτών και μηχανημάτων, ενώ προγραμματίζεται η σύγκληση του ΠΕΣΟΠΠ μεταξύ 5 και 10 Σεπτεμβρίου. Παράλληλα, οι τεχνικές υπηρεσίες αναλαμβάνουν καθαρισμούς ρεμάτων, συντήρηση έργων και δικτύων ομβρίων, χαρτογράφηση επικίνδυνων σημείων και σήμανση των επικίνδυνων διαβάσεων».
Ο αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας του δήμου Μυτιλήνης, Νίκος Καρασάββας, υποστήριξε ότι «ο δήμος Μυτιλήνης έχει επικυρώσει το πλήρες σχέδιο Πολιτικής Προστασίας για την αντιμετώπιση πλημμυρικών φαινομένων». Όπως ανέφερε στην εφημερίδα μας «έχουμε προβεί στις απαραίτητες ενέργειες, ώστε οι υπηρεσίες μας να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στο μέγιστο δυνατό. Βρισκόμαστε σε διαρκή συνεννόηση με τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας και τις συναρμόδιες αρχές». Σ΄ ό,τι αφορά τη συνεδρίαση του Τ.Ε.Σ.Ο.Π.Π. ο κ. Καρασάββας διευκρίνισε ότι «θα συνεδριάσει μέσα στον Σεπτέμβριο», ενώ για το ζήτημα της έλλειψης εποχικού προσωπικού σημείωσε ότι «θα ζητήσουμε από το αρμόδιο υπουργείο να μας χρηματοδοτήσει για να προσλάβουμε έκτακτο προσωπικό».
Στον δήμο Δυτικής Λέσβου, ο αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας, Ανδρέας Αξής δηλώνει ότι το «ΔΑΡΔΑΝΟΣ 2» έχει επικαιροποιηθεί και ότι τα διαθέσιμα μηχανήματα επαρκούν. Εντοπίζει όμως ένα σοβαρό επιχειρησιακό κενό που αφορά στην έλλειψη προσωπικού. Όπως επισημαίνει, «ο δήμος δεν έχει τη δυνατότητα να προσλάβει το απαιτούμενο έκτακτο προσωπικό χωρίς κρατική χρηματοδότηση». Για τα φρεάτια, παράλληλα, διευκρινίζει ότι η αρμοδιότητα ανήκει στη ΔΕΥΑΛ.
Εδώ βρίσκεται και η ουσία του ζητήματος. Οι οδηγίες υπάρχουν. Τα σχέδια υπάρχουν. Οι προθεσμίες υπάρχουν. Η πλήρης εφαρμογή, όμως, δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί δεδομένη. Κάποιες δράσεις έχουν ήδη ξεκινήσει, όπως υποστηρίζουν οι αρμόδιοι. Άλλες όμως είναι προγραμματισμένες για τις επόμενες εβδομάδες και θα πρέπει να αποδειχθούν στην πράξη. Το ίδιο ισχύει για τις ασκήσεις ετοιμότητας, τη χαρτογράφηση των επικίνδυνων σημείων, τον καθαρισμό των ρεμάτων και την επιχειρησιακή επάρκεια σε προσωπικό και εξοπλισμό.
Το παράδειγμα της Καλλονής καθιστά ακόμη πιο επιτακτικό τον έλεγχο. Μετά την πλημμύρα του 2025 εγκρίθηκε, μεταξύ άλλων, έργο 340.000 ευρώ για επείγουσες εργασίες καθαρισμού και προσωρινής επισκευής του αναχώματος του Τσικνιά και για την αντιπλημμυρική προστασία των περιοχών της Καλλονής. Η πραγματική δοκιμασία, επομένως, δεν θα είναι η ανακοίνωση ενός ακόμη σχεδίου. Θα είναι το αν, όταν έρθει η επόμενη ισχυρή καταιγίδα, τα φρεάτια θα είναι καθαρά, τα ρέματα προσβάσιμα, τα επικίνδυνα σημεία γνωστά, τα μηχανήματα διαθέσιμα, οι υπηρεσίες συντονισμένες και οι πολίτες ενημερωμένοι.
Στην αντιπλημμυρική προστασία η απόσταση ανάμεσα στην πρόληψη και την καταστροφή μπορεί να είναι μερικές ώρες βροχής. Και η Καλλονή έχει ήδη πληρώσει το τίμημα για να το γνωρίζει αυτό καλύτερα από όλους.
