Τολμώντας να σχολιάσουμε την περασμένη εβδομάδα και συγκεκριμένα στο φύλλο της Πέμπτης, 4 Ιουνίου, τις παρεμβάσεις του Βουλευτή Παναγιώτη Δουδωνή, στον οποίο ασκήσαμε κριτική για την επιμονή του στους εμβολιασμούς, δεχτήκαμε το Σάββατο επιστολή από τον Σύμβουλο του Δημάρχου Δυτικής Λέσβου, κτηνίατρο, Γιάννη Τσακίρη. Ο κ. Τσακίρης απαντά στα όσα εμείς σχολιάζουμε για τον κ. Δουδωνή, καθώς κάναμε αναφορά και στο πρόσωπό του με μια γραμμή, διερωτώμενοι γιατί ο βουλευτής επικρατείας του ΠΑΣΟΚ δεν ρώτησε τον κ. Τσακύρη που τον συνοδεύει στις περιοδείες του.
Παραθέτουμε ολόκληρη την επιστολή του κ. Τσακύρη, η οποία απευθύνεται σε πρώτο ενικό στον υπογράφοντα συντάκτη και στη συνέχεια θα ακολουθήσουμε με τα δικά μας επιχειρήματα.
Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΤΣΑΚΙΡΗ
«Αγαπητέ φίλε Στρατή, δεν θα έκανα τον κόπο να απαντήσω στο άρθρο σου αλλά μια και αναφέρθηκες στο πρόσωπό μου οφείλω να το σχολιάσω.
Κατ’ αρχάς χαίρομαι που μπήκες στον κόπο να «συμβουλέψεις» βουλευτή του Ελληνικού κοινοβουλίου συνταγματολόγο, καθηγητή του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης για την επικοινωνιακή τακτική που πρέπει να ακολουθήσει σε ό,τι αφορά την υγειονομική, περιβαλλοντική, οικονομική και κοινωνική κρίση που αντιμετωπίζουν οι κτηνοτρόφοι και όλη η κοινωνία της Λέσβου.
Δεν θα προσπαθήσω να σου εξηγήσω, δεν οφείλεις να το ξέρεις άλλωστε, ποια είναι η διάρκεια της νόσου στα πρόβατα, ποια η διάρκεια φορείας, στα πρόβατα και ποια στα βοοειδή, ποια πρέπει να είναι η αντιμετώπιση της νόσου όταν υπάρχουν πλειοψηφικοί πληθυσμοί προβάτων και ποια όταν υπάρχουν πλειοψηφικοί πληθυσμοί βοοειδών, τι σημαίνει οροθετικά θετικό ζώο και τι μοριακά θετικό, ποιον εμβολιασμό προτείνουν διαπρεπείς καθηγητές της Κτηνιατρικής Σχολής, ποιες παρακλήσεις μπορούν να διεκδικηθούν με επιχείρημα τον πολύτιμο γενετικό πόρο της Λεσβιακής φυλής, άποψη που υποστηρίζουν καθηγητές του Γεωπονικού Πανεπιστημίου, ούτε τα περιβαλλοντικά προβλήματα από τις ανεξέλεγκτες ταφές που δυνητικά απειλούν τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα του νησιού μας, όπως επισημαίνουν καθηγητές του τμήματος περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου, και φυσικά δεν θα σου παραθέσω άρθρα και δημοσιεύσεις ξένων πανεπιστημιακών, σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά, όπως Dekkeretal., 2020 – quantitative transmission + vaccination effect Dekker A., van Roermund H.J.W., Hagenaars T.J., Eblé P.L., de Jong M.C.M. Colenuttetal., 2020 – environmental + indirect transmission Colenutt C., Brown E., Nelson N., Paton D.J., Eblé P., Dekker A., Gubbins S Transmission of FMD viacontaminated environment κλπ.
Ο Βουλευτής προφανώς έκανε το «σφάλμα» να ενημερωθεί για τα παραπάνω – με προσωπικές επισκέψεις και επαφές – από όλους αυτούς και παρέλειψε να ρωτήσει τον φίλο μας τον Αλέκο Γιαζιτζόγλου ο «οποίος μπορεί να τα έκανε ρόιδο με την Ένωση, αλλά από κτηνοτροφία… ξέρει!».
Τέλος σε ό,τι αφορά την επιδημιολογική εικόνα που ακόμα δεν την έχουμε αφού δεν έχει ολοκληρωθεί η ιχνηλάτηση, είναι άδικο να ρίχνεις την ευθύνη στους κτηνοτρόφους για πλημμελή λήψη μέτρων βιοασφάλειας όταν όλοι γνωρίζουν ότι με ευθύνη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης χάθηκε τουλάχιστον ένας μήνας από την εμφάνιση της νόσου, με το αριθμητικά ανεπαρκές προσωπικό της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας να προσπαθεί με αυταπάρνηση να ιχνηλατήσει και να οριοθετήσει την νόσο και την πολιτεία να ανταποκρίνεται πολύ αργότερα με τους στρατιωτικούς Κτηνιάτρους, τους ιδιώτες εθελοντές και τους συναδέλφους του ΕΛΟΓΑΚ.
Η πρακτική των σφαγών στην οποία επιμένει το Υπουργείο είναι ο εύκολος δρόμος, αλλά αφήνει πίσω κατεστραμμένες οικογένειες κτηνοτρόφων, προβλήματα στην τοπική οικονομία και εύχομαι ολόψυχα να επαληθευτούν οι αισιόδοξές σου προβλέψεις «η πορεία των κρουσμάτων εφόσον δεν έχουν καταγραφεί μέχρι τώρα στη νότια Λέσβο, δείχνει ότι έχουμε πιθανότητες να ελέγξουμε ως τόπος τον αφθώδη πυρετό σύντομα».
Με φιλικούς χαιρετισμούς
Γιάννης Τσακίρης, Κτηνίατρος»
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΚΤΗ
Αντιπαρερχόμαστε το ειρωνικό ύφος που χρησιμοποιεί ο κ. Τσακίρης, άλλωστε αυτό ΔΕΝ τον χαρακτηρίζει, και πάμε κατευθείαν επί της ουσίας. Ο κ. Τσακίρης μας αποδίδει ότι είναι «άδικο να ρίχνουμε την ευθύνη στους κτηνοτρόφους, ενώ το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης αντέδρασε ένα μήνα μετά το πρώτο κρούσμα». Προφανώς προσπαθεί να δημιουργήσει εντυπώσεις, καθώς εμείς κι αν έχουμε αποδώσει ευθύνες στο Υπουργείο για την αργοπορία του, και να και τα πρωτοσέλιδα.
Πέραν όμως των ευθυνών του Υπουργείου που είναι και υπαρκτές και τεράστιες, πρέπει επιτέλους και ως τόπος να κοιταχτούμε στον καθρέφτη μας και να εφαρμόσουμε τα μέτρα. Δεν μπορεί, αγαπητέ κύριε Τσακίρη, στην «Πλάτη» των Μιστεγνών μέχρι πρότινος να χρειαζόταν τροχονόμος για να ρυθμίζει την κυκλοφορία των κοπαδιών τα βράδια και μετά να αναρωτιόμαστε γιατί έχει κρούσματα αφθώδη.
Ο κ. Τσακίρης διαπιστώνει ότι εμείς πάμε να συμβουλέψουμε τον κ. Δουδωνή για την επικοινωνιακή του τακτική προσπαθώντας και πάλι να δημιουργήσει εντυπώσεις. Δεν είναι όμως αυτός ο δικός μας ρόλος, εμείς δεν συμβουλεύουμε. Εμείς ευθέως ασκήσαμε κριτική στον κύριο Δουδωνή, αποδίδοντάς του ότι «ποντάρει επικοινωνιακά στον αφθώδη», καθαρές κουβέντες! Εκτός κι αν θεωρούν ότι επειδή είναι Συνταγματολόγος και Καθηγητής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης (φροντίζει να τα τονίσει αυτά ο κ. Τσακίρης), ως πολιτικός θα πρέπει να λειτουργεί ελέω Θεού.
Ο κ. Τσακίρης (την πορεία του οποίου σεβόμαστε, όπως προφανώς και του κ. Δουδωνή), ενώ μιλά για εμβολιασμούς, αποφεύγει επιμελώς να αναφερθεί στο παράδειγμα της Κύπρου. Στην Κύπρο οι εμβολιασμοί έγιναν μέσα από ένα πολύ μεγάλο πρόγραμμα και μέχρι τώρα συνεχίζονται οι θανατώσεις χιλιάδων ζώων και η καταστροφή κτηνοτρόφων. Αυτό που δεν λένε στον κόσμο ούτε ο κ. Τσακίρης, ούτε ο κ. Δουδωνής είναι ότι ο εμβολιασμός δεν αποτρέπει τη μετάδοση και τη θανάτωση.
Διαβάζουμε με ενδιαφέρον τις δημοσιεύσεις που μας παραθέτει. Η μελέτη των Colenuttetal (2020) καταδεικνύει πράγματι τη σημασία της περιβαλλοντικής επιμόλυνσης και της έμμεσης μετάδοσης του ιού μέσω μολυσμένου περιβάλλοντος, στοιχείο που ενισχύει την ανάγκη αυστηρής εφαρμογής μέτρων βιοασφάλειας. Αντίστοιχα, η μελέτη των Dekkeretal (2020) εξετάζει ποσοτικά τη δυναμική μετάδοσης του ιού και την επίδραση του εμβολιασμού και του διαχωρισμού των ζώων στη μείωση της διασποράς. Όμως καμία από τις δύο μελέτες δεν αμφισβητεί την ανάγκη εφαρμογής των επίσημων μέτρων ελέγχου, ούτε υποκαθιστά τις αποφάσεις των αρμόδιων Εθνικών και Ευρωπαϊκών Αρχών, οι οποίες λαμβάνονται με βάση το σύνολο των διαθέσιμων επιστημονικών δεδομένων, τις επιδημιολογικές συνθήκες και το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.
Τέλος, αξίζει να επισημανθεί κάτι ακόμη. Η επίκληση μεμονωμένων επιστημονικών δημοσιεύσεων και η δημόσια αναπαραγωγή τους μπορεί ασφαλώς να συμβάλλει στον επιστημονικό διάλογο, όταν συνοδεύεται από συγκεκριμένες, εφαρμόσιμες και πλήρως κοστολογημένες προτάσεις. Όταν όμως χρησιμοποιείται αποσπασματικά, χωρίς να παρουσιάζεται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης προσαρμοσμένο στις πραγματικές συνθήκες της Λέσβου, δεν προσθέτει ουσιαστικά κάτι στη λύση του προβλήματος.
Ο καθένας μπορεί να εντοπίσει στη διεθνή βιβλιογραφία μια μελέτη που φαίνεται να υποστηρίζει τη θέση του. Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, δεν είναι ποιο άρθρο διαβάσαμε, αλλά ποια συγκεκριμένα μέτρα προτείνουμε, πώς αυτά μπορούν να εφαρμοστούν στο πεδίο, ποιο θα είναι το κόστος τους, ποιος θα τα υλοποιήσει και ποιος θα αναλάβει την ευθύνη των αποτελεσμάτων τους. Σε μια περίοδο που οι κτηνοτρόφοι αγωνιούν για το μέλλον τους και η τοπική κοινωνία αναζητά λύσεις, η δημόσια συζήτηση οφείλει να υπηρετεί την ουσία και όχι τη δημιουργία εντυπώσεων. Διαφορετικά, εύλογα δημιουργείται η εντύπωση ότι ο στόχος δεν είναι η αντιμετώπιση της κρίσης, αλλά η δικαίωση προϋπαρχουσών θέσεων ή η διατήρηση προσωπικής παρουσίας στον δημόσιο διάλογο. Και αυτό δεν βοηθά ούτε την επιστήμη, ούτε τους κτηνοτρόφους, ούτε τη Λέσβο.
Και για να μιλήσουμε ακόμα πιο καθαρά. Τα μέτρα που εφαρμόζονται δεν είναι προσωπικές απόψεις ούτε του συντάκτη, ούτε προφανώς του κ. Τσακίρη αλλά είναι το ισχύον εθνικό και Ενωσιακό νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο διαμορφώνεται μέσα από επιστημονικές αξιολογήσεις, εισηγήσεις ειδικών Επιτροπών, του Εθνικού Εργαστηρίου Αναφοράς και των αρμόδιων Ευρωπαϊκών Οργάνων. Οι αποφάσεις για τη διαχείρισή του είναι το αποτέλεσμα συλλογικής επιστημονικής και θεσμικής διαδικασίας.
Υπ’ αυτήν την έννοια, αυτό που θα περίμενε κανείς από τον κ. Τσακίρη, έναν επιστήμονα που υπηρέτησε επί δεκαετίες ως Δημόσιος Κτηνίατρος είναι περισσότερο θεσμική λειτουργία από το να συμμετέχει ως ομιλητής σε εκδηλώσεις στις οποίες κτηνοτρόφοι αποφασίζουν να μην πειθαρχήσουν στα μέτρα και να μην δεχθούν θανατώσεις των προσβεβλημένων κοπαδιών.
Για να δούμε όμως και την εμπειρία των εμβολιασμών του παρελθόντος στη Λέσβο. Ο κ. Τσακίρης ως παλιός κτηνίατρος θα θυμάται το φιάσκο των εμβολιασμών κατά τη διάρκεια της διαχείρισης του μελιταίου πυρετού στη Λέσβο. Αποτέλεσμα ήταν το νησί μας να συνεχίσει επί σειρά ετών να αντιμετωπίζει προβλήματα με τη νόσο, με περιορισμούς στις μετακινήσεις και στη διακίνηση ζώων αναπαραγωγής. Παράλληλα, εξαιτίας της μη ολοκλήρωσης του προγράμματος εξυγίανσης, η Λεσβιακή φυλή προβάτου στερήθηκε επί δεκαετίες τη δυνατότητα να αποκτήσει την προστιθέμενη αξία και την αναγνώριση που θα μπορούσε να έχει στην αγορά, καθώς η παρουσία της νόσου αποτελούσε διαρκές εμπόδιο για την αξιοποίηση και προβολή του γενετικού αυτού πόρου.
Αντίστοιχα, εύλογα γεννώνται ερωτήματα και για την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής προγραμμάτων ελέγχου και επιτήρησης άλλων σοβαρών νοσημάτων, όπως ο καταρροϊκός πυρετός και η οζώδης δερματίτιδα των βοοειδών. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της οζώδους δερματίτιδας, για την οποία εφαρμόστηκε σε Πανελλαδικό επίπεδο ένα εκτεταμένο πρόγραμμα υποχρεωτικού εμβολιασμού, με σημαντικό οικονομικό κόστος για να γεμίσουν τα Ταμεία τους οι παρασκευάστριες εταιρίες. Παρά την ολοκλήρωση του προγράμματος, η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της μακροχρόνιας επιτήρησης και των περιορισμών που συνοδεύουν τη διαδικασία ανάκτησης του υγειονομικού της καθεστώτος.Το παράδειγμα αυτό καταδεικνύει ότι η διαχείριση μιας ζωονόσου είναι πολύ πιο σύνθετη από την απλή επίκληση του εμβολιασμού ως μοναδικής λύσης. Η επιτυχία κρίνεται τελικά από τον συνολικό σχεδιασμό, την επιτήρηση, τη βιοασφάλεια, τους διαθέσιμους πόρους και τη συνεπή εφαρμογή των μέτρων στην ύπαιθρο.
Κατά την άποψη του υπογράφοντος, σήμερα προτεραιότητα για τη Λέσβο δεν είναι να διχαστεί η κοινωνία γύρω από το αν έπρεπε ή δεν έπρεπε να εφαρμοστεί εμβολιασμός. Η προτεραιότητα είναι να εφαρμοστούν με συνέπεια τα μέτρα βιοασφάλειας από όλους, να περιοριστεί η διασπορά της νόσου, να προστατευθεί το ζωικό κεφάλαιο που έχει απομείνει και να εξασφαλιστούν άμεσες και δίκαιες αποζημιώσεις, ώστε οι πληγέντες κτηνοτρόφοι να μπορέσουν να επιβιώσουν και να ξαναχτίσουν τις εκμεταλλεύσεις τους.
Αν κάποιοι θεωρούν ότι υπάρχουν διαφορετικές επιστημονικές προσεγγίσεις ή ότι πρέπει να εξεταστούν εναλλακτικές στρατηγικές, αυτές πρέπει να κατατεθούν και να αξιολογηθούν από τις αρμόδιες επιστημονικές Επιτροπές, το Εθνικό Κέντρο Αναφοράς για τον Αφθώδη Πυρετό και τα αρμόδια Όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκεί λαμβάνονται οι αποφάσεις και όχι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στα καφενεία.
Και για να καταλήξουμε, όχι κύριε Τσακίρη, αγαπητέ Γιάννη, προφανώς ο υπογράφων ούτε ειδικός είναι, ούτε Κτηνίατρος. Πολύ δε περισσότερο…. δεν προέρχεται από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, οι αφετηρίες του είναι πολύ πιο χαμηλές και γηράσκει αεί διδασκόμενος. Καθήκον του δημοσιογράφου είναι να μεταφέρει τις απόψεις των ειδικών. Και εν προκειμένω, σε ό,τι μας αφορά, δουλέψαμε πολύ το ρεπορτάζ μας πάνω στο πρόγραμμα εμβολιασμών της Κύπρου το οποίο ΑΠΕΤΥΧΕ. Και προφανώς δεν είμαστε εμείς αυτοί που θα πούμε εμβόλιο ή όχι. Πιθανώς και οι εμβολιασμοί να χρειαστούν και να εφαρμοστούν στο μέλλον. Το να προσπαθούν όμως κάποιοι να πείσουν τους κτηνοτρόφους ότι το εμβόλιο είναι μαγικό ραβδί που θα προστατέψει το κοπάδι τους από το θάνατο, αυτό δεν ισχύει.
Σε ό,τι αφορά «το φίλο μας» τον Αλέκο, αγαπητέ Γιάννη, θανατώθηκε η εκτροφή της οικογένειάς του, μεγάλη εκτροφή και δεν ακούστηκε η φωνή του. Ούτε του πολιτικού του φίλου (και συναδέλφου του κ. Δουδωνή), Παναγιώτη Παρασκευαΐδη! Εύκολο θα ήταν και γι’ αυτούς να βγουν στα καφενεία και να χαϊδεύουν αυτιά κτηνοτρόφων, φωνάζοντας για τα εμβόλια, αλλά δεν το έκαναν.
Στρατής Σαμιώτης
