- Για να ολοκληρωθεί στη Λέσβο ο δευτεροβάθμιος έλεγχος στο σύνολο των δημοτικών και δημόσιων κτιρίων, θα χρειαστούν περίπου 2 εκατ. ευρώ για τον δήμο Μυτιλήνης και 1 εκατ. για τον δήμο Δυτικής Λέσβου
- Ένας δευτεροβάθμιος προσεισμικός έλεγχος κοστίζει περίπου 5.000 ευρώ, ενώ σε μεγάλα κτίρια το ποσό ξεπερνά τις 10.000
Παρά το πολυδιαφημισμένο πρόγραμμα του Κράτους για τον προσεισμικό έλεγχο των σχολείων σε όλη την Ελλάδα και δημόσιων κτιρίων, όπως είναι αρχικά οι αστυνομικές υπηρεσίες και η πυροσβεστική αλλά και τα νοσοκομεία σε συνεργασία με το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος για πρώτη φορά σε τέτοια έκταση σε ολόκληρη τη χώρα, πριν ακόμα ολοκληρωθούν οι πρωτοβάθμιοι έλεγχοι, το μπαλάκι των ευθυνών για τους δευτεροβάθμιους ελέγχους η Αθήνα το πετάει στους Δήμους.
Η εξέλιξη αυτή είναι πολύ σοβαρή γιατί τα προηγούμενα χρόνια είχε δοθεί η αίσθηση ότι το Κράτος αναλαμβάνει να ελέγξει σε όλα τα στάδια τα σχολεία, δυστυχώς όμως τώρα προκύπτει ότι το κράτος και μάλιστα με καθυστερήσεις σημαντικές στις πληρωμές των μηχανικών κάνει μόνο το μακροσκοπικό έλεγχο, δηλαδή τον έλεγχο που γίνεται με το μάτι και σε όποια σχολεία διαπιστώνεται πρόβλημα, που δεν είναι λίγα και άρα απαιτείται δευτεροβάθμιος έλεγχος (πρέπει να γίνουν εργασίες για να διαπιστωθεί η στατική επάρκεια αυτών των κτιρίων, ακόμα και ακτινογραφίες με ειδικά μηχανήματα) η πολιτεία βγαίνει εκτός, δείχνοντας ως αρμόδια την αυτοδιοίκηση!
Πού θα βρεθούν τα λεφτά;
Ο δευτεροβάθμιος προσεισμικός έλεγχος στη Λέσβο «σκοντάφτει» στο κόστος, στις καθυστερήσεις και στην αδιαφορία της Πολιτείας, μιας κι αυτό που προκύπτει από την έρευνα των Νέων της Λέσβου, είναι ότι ο προσεισμικός έλεγχος στα σχολεία και στα δημόσια κτίρια βρίσκεται πλέον στα χέρια των δύο δήμων. Σύμφωνα με στελέχη της αυτοδιοίκησης, για να ολοκληρωθεί στη Λέσβο ο δευτεροβάθμιος έλεγχος στο σύνολο των δημοτικών και δημόσιων κτιρίων, θα χρειαστούν περίπου 2 εκατομμύρια ευρώ για τον δήμο Μυτιλήνης και 1 εκατομμύριο και άνω για τον δήμο Δυτικής Λέσβου. Ποσά απαγορευτικά για τους δύο φορείς, που ήδη παλεύουν με περιορισμένους προϋπολογισμούς και ελλείψεις τεχνικού προσωπικού.
Και τούτο γιατί, σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα, δεν έχει ακόμη συναφθεί συμφωνία μεταξύ του ΟΑΣΠ και του ΤΕΕ για την υλοποίηση του δευτεροβάθμιου προσεισμικού ελέγχου, παρότι ο πρώτος κύκλος, ο πρωτοβάθμιος, σύμφωνα με όσα ανέφεραν στελέχη των δύο δήμων της Λέσβου, έχει ήδη ολοκληρωθεί και στους δύο δήμους του νησιού. Αυτό σημαίνει ότι, για να μπορέσουν οι δήμοι να ενταχθούν σε ευρωπαϊκά προγράμματα του ΕΣΠΑ, όπου απαιτείται ρητά να έχουν προηγηθεί οι δευτεροβάθμιοι έλεγχοι, πρέπει να αναλάβουν εξ ολοκλήρου το κόστος μόνοι τους.
Χαρακτηριστικό είναι ότι ο δήμος Μυτιλήνης διά του δημάρχου, Παναγιώτη Χριστόφα υπέγραψε μόλις χθες απόφαση ανάθεσης του δευτεροβάθμιου προσεισμικού ελέγχου σε τεχνικό γραφείο, χωρίς να έχει γίνει γνωστός ο αριθμός των κτιρίων που περιλαμβάνονται. Ο δήμος Δυτικής Λέσβου, από την άλλη, είχε επιχειρήσει να συμπεριλάβει εννέα σχολεία σε πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης του ΕΣΠΑ, εκ των οποίων τα τρία συμπεριλήφθηκαν, η πρόταση όμως απορρίφθηκε, καθώς τα έξι από τα εννέα δεν είχαν πιστοποιητικά προσεισμικού ελέγχου. Έτσι, μια καθαρά γραφειοκρατική παράλειψη στέρησε από τα παιδιά τη δυνατότητα να φοιτήσουν σε ασφαλέστερα και πιο σύγχρονα σχολικά κτίρια.
Η εικόνα είναι ακόμη πιο ανησυχητική αν ληφθεί υπόψη ότι το ΤΕΕ, σε συνεργασία με τον ΟΑΣΠ, όπως αναφέρουν τα στελέχη των δήμων που γνωρίζουν, είχε ήδη καταγράψει υψηλό ποσοστό δημοτικών κτιρίων που χρειάζονται δεύτερο έλεγχο. Ιδίως τα διατηρητέα κτίρια, κυρίως τα πέτρινα, πολλά από τα οποία στεγάζουν σχολεία, κατατάσσονται στην Α και Β κατηγορία, δηλαδή χρήζουν άμεσης και ενδελεχούς επιθεώρησης και τριτοβάθμιου προσεισμικού ελέγχου. Σε σχέση με όλα τα δεδομένα αποτελεί σημαντικό κεφάλαιο τα όσα επισημαίνουν μηχανικοί που γνωρίζουν, καθώς ένας δευτεροβάθμιος προσεισμικός έλεγχος κοστίζει περίπου 5.000 ευρώ, ενώ σε μεγάλα κτίρια το ποσό ξεπερνά τις 10.000. Με αυτά τα δεδομένα, κανένας δήμος της Λέσβου δεν μπορεί να σηκώσει μόνος του ένα τέτοιο βάρος.
Η Πολιτεία
Την ίδια ώρα, η Πολιτεία επιλέγει να παρουσιάζει στατιστικές επιτυχίες, με τον υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννη Κεφαλογιάννη, να δηλώνει ότι η ολοκλήρωση του Πρωτοβάθμιου Προγράμματος θα έχει επιτευχθεί πριν το τέλος του 2025. Επισήμως, σύμφωνα με το άρθρο 19 του ν. 5176/2025 και την παρ. 4 του άρθρου 16 του ν. 5214/2025, η προθεσμία για τον πρωτοβάθμιο έλεγχο είναι έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025, με δυνατότητα παράτασης έως τον Ιούνιο του 2026. Ο υπουργός εκτίμησε ότι ο στόχος θα επιτευχθεί νωρίτερα, χάρη στον αυξανόμενο ρυθμό ελέγχων και τη συνεργασία ΟΑΣΠ-ΤΕΕ.
Μετά το πέρας του πρώτου κύκλου, αναμένεται νέα υπουργική απόφαση που θα καθορίσει το πλαίσιο και τις διαδικασίες για τους δευτεροβάθμιους ελέγχους, με στόχο, όπως αναφέρει το υπουργείο, την ενιαία μεθοδολογία και ιεράρχηση προτεραιοτήτων. Παράλληλα, ο κ. Κεφαλογιάννης υπενθύμισε ότι κανένας φορέας, ούτε δήμος, ούτε Περιφέρεια, δεν εμποδίζεται να προχωρήσει αυτοτελώς σε δευτεροβάθμιους ελέγχους, «ιδίως όπου υπάρχουν ενδείξεις αυξημένου σεισμικού κινδύνου».
Το υπουργείο Εσωτερικών, μέσω του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης», έχει χρηματοδοτήσει 53 έργα συνολικού προϋπολογισμού 5,64 εκατ. ευρώ για προσεισμικούς ελέγχους, μεταξύ αυτών και ορισμένοι δευτεροβάθμιοι σε δήμους, όπως Βέλου-Βόχας, Καλαβρύτων, Φαρσάλων, Θέρμης και Καλαμαριάς. Αλλά στη Λέσβο ούτε ένα ευρώ. Ωστόσο, για το νησί μας και γενικότερα τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, που βρίσκονται πάνω σε ενεργό σεισμικό τόξο, η πραγματικότητα απέχει πολύ από τις κυβερνητικές διακηρύξεις. Οι δήμοι δεν έχουν τους πόρους, ούτε την τεχνική επάρκεια να εκτελέσουν χιλιάδες ελέγχους, ενώ τα υπουργεία δείχνουν να αγνοούν ότι κάθε καθυστέρηση αφορά στα παιδιά που καθημερινά φοιτούν σε κτίρια άγνωστης στατικότητας.
Ας μην ξεχνάμε ότι ο πρώτος αντισεισμικός νόμος στη χώρα ψηφίστηκε το 1981, ενώ τα περισσότερα σχολικά κτίρια έχουν ανεγερθεί πριν από το 1980, με βάση ένα βασιλικό διάταγμα του 1959. Δηλαδή, ο μισός μαθητικός πληθυσμός στεγάζεται σε υποδομές που σχεδιάστηκαν πριν από 65 χρόνια.
Αν μετά τα σχολεία σειρά έχουν τα νοσοκομεία, οι πυροσβεστικοί σταθμοί, τα αστυνομικά τμήματα και τα υπόλοιπα δημόσια κτίρια, τότε η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ζοφερή. Γιατί, αν σήμερα κανείς δεν μπορεί να απαντήσει υπεύθυνα στο ερώτημα «πόσο ασφαλή είναι τα σχολεία μας;», τότε αναμενόμενο είναι το τι θα ισχυριστούν οι αρμόδιοι όταν η γη αποφασίσει να θυμηθεί ότι ζούμε σε μια σεισμογενή χώρα.
Το κράτος, για ακόμη μια φορά, πέταξε το μπαλάκι στους δήμους. Μόνο που αυτή τη φορά, το μπαλάκι αυτό βρίσκεται πάνω σε ρωγμές, μέσα σε σχολικές αίθουσες γεμάτες παιδιά. Και όσο η Πολιτεία μετρά πρωτοβάθμιους ελέγχους και επιτροπές, η κοινωνία της Λέσβου μετρά μόνο την αγωνία για το επόμενο χτύπημα, που όλοι γνωρίζουν πως κάποτε θα έρθει.
