Σ’ ενέργειες που επιτρέπουν στους πολίτες και ιδιαίτερα σ΄ εκείνους που ανήκουν στις κοινωνικά ευαίσθητες ομάδες, να μπορούν να προμηθεύονται δωρεάν καυσόξυλα, προχωρούν οι Δήμοι Μυτιλήνης και Δυτικής Λέσβου, αξιοποιώντας ξυλεία που προκύπτει από κλαδέματα, εργασίες καθαρισμού και κοπές δέντρων. Αν και σήμερα οι δράσεις αυτές δεν εντάσσονται σε ενιαίο θεσμικό πλαίσιο, αποτελούν μια σημαντική κοινωνική πρωτοβουλία, ιδίως σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανάγκες θέρμανσης και το ενεργειακό κόστος αυξάνονται συνεχώς.
Σύμφωνα με τον Αντιδήμαρχο Καθημερινότητας του δήμου Μυτιλήνης, Γιώργο Κατζανό, «ο δήμος Μυτιλήνης κάθε φορά που κλαδεύει ενημερώνει τους πολίτες που ενδιαφέρονται να πάρουν ξύλα», επισημαίνοντας ότι υπάρχει η δυνατότητα «όποιος επιθυμεί να μεταβεί στη χωματερή με αλυσοπρίονο και να κόψει κλαδιά και κορμούς που έχουν εναποτεθεί εκεί». Ο ίδιος προσθέτει ότι «όταν υπάρχει μεγάλος όγκος ξυλείας που έχει προέλθει από κοπή δέντρων, ο δήμος θα εκδίδει ανακοίνωση προς όλους τους ενδιαφερόμενους που επιθυμούν να προμηθευτούν ξυλεία δωρεάν».
Από την πλευρά του δήμου Δυτικής Λέσβου, ο αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας Ανδρέας Αξής υπογραμμίζει ότι «κι ο δήμος Δυτικής Λέσβου παρά τα ελάχιστα μέσα που διαθέτει, ενημερώνει τους δημότες του πως όσοι ενδιαφέρονται μπορούν να προμηθευθούν δωρεάν καυσόξυλα». Μια δήλωση που αναδεικνύει την προσπάθεια αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων, ακόμη και υπό περιορισμούς.
Πώς εφαρμόζεται η πρακτική σε άλλους δήμους της χώρας
Σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας, η δωρεάν διάθεση καυσόξυλων έχει ενταχθεί σε ένα πιο οργανωμένο πλαίσιο κοινωνικής πολιτικής. Η ξυλεία προέρχεται κυρίως από δημοτικές εργασίες κοπής και καθαρισμού, οι οποίες μετατρέπονται σε αξιοποιήσιμη πρώτη ύλη αντί να καταλήγουν στα απορρίμματα. Η διαδικασία αυτή αποτελεί ένα αναγνωρισμένο μοντέλο κοινωνικής στήριξης, ειδικά στις ορεινές και αγροτικές περιοχές, όπου η ξυλόσομπα αποτελεί βασικό μέσο θέρμανσης.
Οι πρωτοβουλίες αυτές κρίνονται ως σημαντικές για την κοινωνική στήριξη και την αλληλεγγύη, ιδιαίτερα σ΄ εποχές αυξημένου κόστους ενέργειας, καθώς οι δράσεις αυτές προσφέρουν άμεση βοήθεια σε νοικοκυριά, ιδιαίτερα ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Επίσης, η αξιοποίηση των δημοτικών πόρων, όπως είναι η ξυλεία που παράγεται από εργασίες καθαρισμού και κοπής αξιοποιείται αποδοτικά, μειώνοντας σπατάλες. Καθοριστικό όμως είναι και το γεγονός που αφορά στην τοπική περιβαλλοντική διαχείριση, μιας και τα υλικά που θα απορρίπτονταν μετατρέπονται σε ωφέλιμο ενεργειακό πόρο.
Προτάσεις για καλές πρακτικές και μελλοντικές δράσεις
Η εμπειρία άλλων δήμων δείχνει ότι η οργανωμένη διάθεση καυσόξυλων μπορεί να γίνει ακόμη πιο αποτελεσματική μέσα από προκαταβολική και ξεκάθαρη ενημέρωση για το πού, πότε και με ποιους όρους γίνεται η διανομή. Για τη διαφανή και δίκαιη κατανομή, με συγκεκριμένη ποσότητα ανά δικαιούχο και ίση μεταχείριση. Για το γεγονός ότι δίνεται προτεραιότητα σε ευάλωτες ομάδες, όπως ηλικιωμένοι, άτομα με αναπηρία ή χαμηλό εισόδημα. Και τέλος σ΄ ό,τι αφορά στο μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, ώστε η διάθεση να ενταχθεί στον ετήσιο προγραμματισμό των δήμων.
Η συστηματική αξιοποίηση της δημοτικής ξυλείας για δωρεάν διάθεση καυσόξυλων μπορεί να αποτελέσει για τη Λέσβο μια ολοκληρωμένη πολιτική κοινωνικής στήριξης, ιδιαίτερα χρήσιμη για τις ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές του νησιού. Οι πρωτοβουλίες που ήδη εφαρμόζουν οι Δήμοι Μυτιλήνης και Δυτικής Λέσβου είναι μία σημαντική βάση, την οποία η τοπική κοινωνία αναμένει να δει να ενισχύεται και να οργανώνεται ακόμη περισσότερο τα επόμενα χρόνια.
