«Σε ποιον ανήκε άραγε; Τι απέγινε ο ιερέας, o άνθρωπος που τον φορούσε;» – Το συγκινητικό κειμήλιο που έφερε μαζί του ο π. Αθανάσιος Γιουσμάς
Έναν μικρό σταυρό, ένα πολύτιμο κειμήλιο που έφτασε στη Λέσβο από τα απέναντι παράλια, μαζί με τους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής, έδειξε εμφανώς συγκινημένος στο τέλος της αρτοκλασίας ο π. Αθανάσιος Γιουσμάς, κατά τη διάρκεια της τελετής μνήμης των Αγίων Μικρασιατών Νεομαρτύρων στον Ιερό Ναό Αγίου Θεράποντα.
Ο σταυρός αυτός, που προέρχεται από τα ματωμένα χώματα της Μικράς Ασίας, κουβαλά μαζί του μια ιστορία που παραμένει άγνωστη. Όπως ανέφερε ο π. Αθανάσιος, από τότε που τον απέκτησε, σε πολύ νεαρή ηλικία, δεν έπαψε να αναρωτιέται σε ποιον ανήκε και τι απέγινε ο άνθρωπος που τον φορούσε.
Το κειμήλιο έχει ιδιαίτερη σημασία για τον ίδιο τον ιερέα, καθώς προέρχεται από προσφυγική οικογένεια. Οι πρόγονοί του, κυνηγημένοι από τη Μικρά Ασία κατά τον ξεριζωμό του 1922, έφτασαν στην περιοχή των Μιστεγνών.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί και η κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο σταυρός. Η πίσω πλευρά του έχει αποκολληθεί. Ο π. Αθανάσιος, εμφανώς συγκινημένος, ανέφερε ότι αυτό πιθανόν συνδέεται με τις συνθήκες μέσα στις οποίες διασώθηκε το κειμήλιο, σημειώνοντας πως, κατά την εκτίμησή του, αυτο δειχνει τη μανία των Τούρκων που επιχείρησαν να ανοίξουν το πίσω μέρος, αναζητώντας να βρουν αν υπάρχει κάτι κρυμμένο στο εσωτερικό του.
Έτσι, ένας μικρός σταυρός έγινε για λίγες στιγμές ο πιο δυνατός «μάρτυρας» μιας ολόκληρης εποχής. Ένα αντικείμενο που σώθηκε από τον ξεριζωμό και πέρασε από γενιά σε γενιά, χωρίς να γνωρίζουμε ποτέ το όνομα εκείνου που το φορούσε.
Η μνήμη των Μικρασιατών Νεομαρτύρων στον Άγιο Θεράποντα
Με τον στολισμό της εικόνας των Αγίων της Μικρασίας και την τέλεση αρτοκλασίας στον αύλειο χώρο του Ιερού Ναού Αγίου Θεράποντα, μπροστά από την προτομή του Χρυσοστόμου Σμύρνης, η ενοριακή κοινότητα τίμησε και φέτος τη μνήμη των Αγίων Μικρασιατών Νεομαρτύρων.
Η αρτοκλασία πραγματοποιήθηκε στο τέλος της Θείας Λειτουργίας, μετά τη Θεία Κοινωνία, ενώ είχε προηγηθεί η ομιλία του π. Αθανασίου Γιουσμά, ο οποίος μίλησε για την ιστορία των προγόνων του που έφτασαν στα Μιστεγά το 1922 και για τη μνήμη που παραμένει ζωντανή μέσα στις προσφυγικές οικογένειες.
Η συγκίνησή του ήταν εμφανής καθ’ όλη τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας, καθώς η ιστορία των Μικρασιατών δεν αποτελεί για τον ίδιο μόνο ένα ιστορικό γεγονός, αλλά μέρος της οικογενειακής του μνήμης.
Η Εκκλησία της Ελλάδος έχει καθιερώσει την Κυριακή προ της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού ως ημέρα μνήμης των κληρικών και λαϊκών που μαρτύρησαν στη Μικρά Ασία για την πίστη τους στον Χριστό και την αγάπη τους στην πατρίδα, στη σκιά της Μικρασιατικής Καταστροφής του 1922.
Ανάμεσα στους Αγίους της Μικρασίας ξεχωρίζει ο Άγιος Χρυσόστομος Σμύρνης, ο οποίος διετέλεσε Αρχιδιάκονος της Μητροπόλεως Μυτιλήνης και υπηρέτησε στον Ιερό Ναό Αγίου Θεράποντα.
Η παρουσία της προτομής του Αγίου Χρυσοστόμου στον αύλειο χώρο του ναού έδωσε έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Μπροστά της, η εικόνα των Αγίων της Μικρασίας και ο μικρός σταυρός που κρατούσε ο π. Αθανάσιος συνέδεσαν το παρελθόν με το παρόν.
