- Κίνδυνος περαιτέρω μετάδοσης του αφθώδη πυρετού από τη μη παστερίωση του γάλακτος, που πετούν από χθες οι κτηνοτρόφοι
- Από χθες το γάλα των κοπαδιών καλούνται να το διαχειρίζονται οι ίδιοι οι κτηνοτρόφοι στις εκμεταλλεύσεις τους
Είκοσι πέντε ημέρες μετά την επιβεβαίωση του πρώτου κρούσματος αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, το τοπίο αντί να οδηγείται σε εξομάλυνση, διολισθαίνει σε ένα επικίνδυνο αδιέξοδο και αυτή τη φορά οι ευθύνες δεν είναι γενικές και αόριστες. Έχουν αποδέκτη τον Σύλλογο Τυροκόμων και τη στάση που επιλέγει να κρατήσει σε μια κρίσιμη συγκυρία για το νησί μας.
Πού βρήκαν να τραβήξουν τα σχοινιά!
Για πρώτη φορά, το Κράτος καλύπτει εξ ολοκλήρου το κόστος της πρώτης ύλης, δηλαδή του αιγοπρόβειου γάλακτος που παραλαμβάνουν οι τυροκομικές επιχειρήσεις. Με απλά λόγια, οι τυροκόμοι παράγουν τυριά με μηδενικό κόστος γάλακτος, ένα πρωτοφανές προνόμιο. Και ενώ θα περίμενε κανείς αυτή η συνθήκη να λειτουργήσει ως βάση συνεργασίας και στήριξης της τοπικής κοινωνίας και οικονομίας, αντί γι’ αυτό, καταγράφεται μια σκληρή στάση πίεσης, που κορυφώθηκε με τη διακοπή παραλαβής γάλακτος από μερίδα τυροκόμων, αφήνοντας την κτηνοτροφία της Λέσβου κυριολεκτικά στον αέρα μέρες Μεγάλης Εβδομάδας.
Η κίνηση αυτή δεν μπορεί να ιδωθεί ως μια απλή επιχειρηματική απόφαση. Έχει σαφή προειδοποιητικό χαρακτήρα, καθώς επιχειρεί να πιέσει το κράτος να ανοίξει την αγορά για τα τυροκομικά προϊόντα που παρήχθησαν πριν το ξέσπασμα της κρίσης. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό, τουλάχιστον στο πρώτο κρίσιμο διάστημα της νόσου, όπου οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί και οι υγειονομικές ανάγκες επιβάλλουν αυστηρούς περιορισμούς μέχρι να διαμορφωθεί πλήρης επιδημιολογική εικόνα. Παρ’ όλα αυτά, η πίεση συνεχίζεται, αδιαφορώντας για τις συνέπειες.
Και οι συνέπειες είναι ήδη ορατές. Οι κτηνοτρόφοι, που φέτος δεν μπορούν να διαθέσουν τα αρνιά τους λόγω των κλειστών σφαγείων, βλέπουν τώρα και το γάλα τους να μένει αδιάθετο. Αναγκάζονται να το απορρίπτουν, με οδηγίες της Κτηνιατρικής, που προβλέπουν απόρριψη σε χώρους κοπριάς με ανάμιξη ασβέστη (μια διαδικασία που δεν είναι βέβαιο ότι θα τηρηθεί από όλους στην πράξη) ή σε χώρους που έχει καθορίσει ο δήμος. Ο κίνδυνος περαιτέρω διασποράς του αφθώδους πυρετού από μολυσμένο γάλα είναι πλέον υπαρκτός και απειλεί να αποτελέσει ταφόπλακα για την κτηνοτροφία και την οικονομία της Λέσβου.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, αναδεικνύεται ένα εύλογο ερώτημα, το οποίο ουδείς μελέτησε μέχρι τώρα. Από τη στιγμή που οι τυροκόμοι έχουν ήδη παραλάβει για περίπου 25 ημέρες γάλα, το οποίο πληρώνεται εξ ολοκλήρου από το κράτος, γιατί τα τυριά που θα παραχθούν να μην διατεθούν στην ντόπια αγορά που επιτρέπεται η διακίνηση με μια δίκαιη τιμή; Με δεδομένο ότι το βασικό κόστος έχει καλυφθεί, το μόνο που απομένει είναι η προσθήκη ενός λογικού περιθωρίου κέρδους. Αυτό σημαίνει ότι η Φέτα, που θα παραχθεί από αυτό το επιδοτούμενο γάλα, θα μπορούσε – και θα έπρεπε – να φτάσει στον καταναλωτή με τιμή που δεν θα υπερβαίνει τα 3 – 4 ευρώ το κιλό!
Θα το κάνουν αυτό οι τυροκόμοι; Ή θα επιλέξουν να διατηρήσουν υψηλά περιθώρια κέρδους, την ώρα που η κοινωνία και η τοπική οικονομία δοκιμάζονται; Και μήπως επιτέλους, καθώς οι ίδιοι θέτουν το δίλημμα – ή θα τους επιτρέψει το Κράτος να εξάγουν τα τυροκομικά προϊόντα που παρήγαγαν μέχρι τις 15 Μαρτίου, αλλιώς δεν παραλαμβάνουν το γάλα – πρέπει τελικά το Κράτος το ίδιο να ελέγξει στη Λέσβο ποιες είναι αυτές οι ποσότητες που έχουν μείνει ακόμα αδιάθετες; Υπάρχουν για το 2025 και σε ποια ποσότητα;
Η στάση ευθύνης των Συνεταιρισμών
Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν ακολουθούν όλες οι τυροκομικές επιχειρήσεις αυτή τη γραμμή. Τα συνεταιριστικά τυροκομεία συνεχίζουν κανονικά την παραλαβή γάλακτος, αποδεικνύοντας ότι υπάρχει και άλλος δρόμος, αυτός της ευθύνης και της στήριξης της παραγωγής. Πρόκειται όμως για περιορισμένες ποσότητες γάλακτος, καθώς η μερίδα του λέοντος απορροφάται από τις ιδιωτικές τυροκομικές επιχειρήσεις της Λέσβου.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το Υπουργείο, η επιδότηση για το γάλα που δεν παραλαμβάνουν οι τυροκόμοι θα κατευθυνθεί απευθείας στους παραγωγούς, διασφαλίζοντας το εισόδημά τους και αφήνοντας τους τυροκόμους εκτός της εξίσωσης του «δωρεάν γάλακτος».
Σε μια περίοδο που απαιτείται ψυχραιμία, συνεργασία και κοινή στάση, η επιλογή σύγκρουσης μόνο κινδύνους γεννά. Αν η κατάσταση ξεφύγει, οι επιπτώσεις θα είναι αλυσιδωτές. Η περαιτέρω διασπορά της νόσου θα προκαλέσει βαθύτερη κρίση στην κτηνοτροφία και σοβαρό πλήγμα στην οικονομία της Λέσβου.
Το επόμενο διάστημα θα κρίνει πολλά. Κυρίως, αν οι τυροκόμοι θα σταθούν στο ύψος των περιστάσεων, επιστρέφοντας στην κοινωνία μέρος της στήριξης που ήδη λαμβάνουν, ή αν θα επιμείνουν σε μια τακτική που οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε αδιέξοδο. Και την ίδια ώρα το ερώτημα που συνεχίζει να παραμένει ανοιχτό είναι αν θα δούμε Φέτα στα 3 ευρώ το κιλό από το επιδοτούμενο γάλα ή θα πληρώσουν ξανά το τίμημα οι κτηνοτρόφοι και οι καταναλωτές;
