Επίσημη διπλωματική διάσταση λαμβάνει η υπόθεση της σύλληψης δύο Τούρκων τουριστών στο τελωνείο Μυτιλήνης, με τον Τούρκο βουλευτή και πρώην σύμβουλο του προέδρου Ερντογάν, Turhan Çömez, να απευθύνει επιστολή διαμαρτυρίας προς την Ελληνίδα Υπουργό Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη. Στην επιστολή, ο βουλευτής εκφράζει την «βαθιά ανησυχία» του για τη μεταχείριση του ζευγαριού, από το Τελωνείο κάνοντας λόγο για δυσανάλογη χρήση χειροπέδων, κράτηση σε κελί και προσβλητική συμπεριφορά των τελωνειακών αρχών.
Ο Çömez τονίζει ότι το περιστατικό αντιβαίνει «στις αρχές φιλοξενίας και αμοιβαίου σεβασμού» που διέπουν τις σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας, ενώ υπενθυμίζει πως περισσότεροι από ένα εκατομμύριο Τούρκοι τουρίστες επισκέπτονται ετησίως τα ελληνικά νησιά, συμβάλλοντας σημαντικά στις οικονομίες των τοπικών κοινωνιών. Καλεί, δε, την ελληνική πλευρά να επανεξετάσει το συμβάν και να διασφαλίσει ότι δεν θα επαναληφθούν παρόμοιες πρακτικές.
Η παρέμβαση αυτή επανέφερε το θέμα στο προσκήνιο, σε μια στιγμή όπου η δημοσιότητα στην Τουρκία συνεχίζει να διογκώνεται. Τουρκικά μέσα ενημέρωσης κάνουν λόγο για «ταπεινωτική σύλληψη», προβάλλοντας εικόνες με τις χειροπέδες στο ζευγάρι στο λιμάνι, ενώ κάποια δημοσιεύματα καλούν τους επισκέπτες να στραφούν προς άλλους προορισμούς.
Το χρονικό της υπόθεσης
Το ζευγάρι από το Αϊβαλί πέρασε στη Μυτιλήνη για ολιγοήμερη επίσκεψη. Κατά τον έλεγχο στο τελωνείο, εντοπίστηκε ποσότητα 22 πακέτων τσιγάρων, πάνω από το επιτρεπόμενο όριο αφορολογήτων. Παρότι ο άνδρας παρουσίασε απόδειξη αγοράς από dutyfree και ισχυρίστηκε πως δεν υπήρξε πρόθεση απόκρυψης, η σύζυγός του απάντησε λανθασμένα στην ερώτηση των τελωνειακών λόγω περιορισμένης γνώσης αγγλικών, προκαλώντας παρερμηνεία.
Η Τελωνειακή Αρχή, θεωρώντας την ποσότητα μη νόμιμη, προχώρησε σε ποινική διαδικασία, ενημερώθηκε η Εισαγγελέας, πέρασαν χειροπέδες στους δύο επισκέπτες και τους οδήγησαν στο αστυνομικό τμήμα μπροστά στα μάτια δεκάδων ταξιδιωτών. Ο άνδρας, επιχειρηματίας γνωστός στο Αϊβαλί και συχνός επισκέπτης της Λέσβου, καταγγέλλει ότι υπέστη δημόσια διαπόμπευση και ότι του αρνήθηκαν φαρμακευτική αγωγή ενώ ήταν θετικός σε covid.
Το ζευγάρι τελικά πλήρωσε πρόστιμο 1.500 ευρώ και αφέθηκε ελεύθερο, καταγγέλλοντας το περιστατικό στο τουρκικό προξενείο. Την ίδια ημέρα, σύμφωνα με πληροφορίες, καταγράφηκαν συνολικά οκτώ παρόμοιες παραβάσεις.
Ανησυχία στο λιμάνι της Μυτιλήνης
Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό σε επαγγελματίες του τουρισμού στο νησί, οι οποίοι εκφράζουν φόβους ότι το κλίμα που διαμορφώνεται θα επηρεάσει αρνητικά τις αφίξεις την επόμενη τουριστική σεζόν. Χαρακτηριστικά αναφέρουν πως η Λέσβος έχει επενδύσει στρατηγικά τα τελευταία χρόνια στην τουρκική αγορά, η οποία αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς πυλώνες της τοπικής οικονομίας.
Οι επιχειρηματίες αναγνωρίζουν την ανάγκη τήρησης της νομοθεσίας, ωστόσο χαρακτηρίζουν «υπερβολική» την αντιμετώπιση του Τελωνείου σε περιπτώσεις χωρίς ενδείξεις λαθρεμπορίου. Όπως σημειώνουν, μέχρι το 2024 αντίστοιχες υποθέσεις διευθετούνταν με διοικητικά πρόστιμα, χωρίς συλλήψεις και χωρίς να φτάνουν σε επίπεδο διεθνούς έντασης.
Παράλληλα, εκφράζεται δυσαρέσκεια για το γεγονός ότι, ενώ οι έλεγχοι σε τουρίστες γίνονται αυστηρότεροι, παράνομοι Τούρκοι αυτοκινητιστές παραμένουν ενεργοί στο νησί χωρίς αντίστοιχες κυρώσεις, με αποτέλεσμα να δημιουργείται εικόνα ασυμμετρικής επιβολής του νόμου.
Η νέα τελωνειακή διεύθυνση Μυτιλήνης, η οποία ανέλαβε καθήκοντα το καλοκαίρι του 2024, έχει υιοθετήσει πιο σκληρή γραμμή ελέγχου. Η πολιτική αυτή έχει δημιουργήσει τριβές, καθώς, σύμφωνα με ανθρώπους του χώρου, «η εφαρμογή του νόμου είναι απαραίτητη, αλλά χρειάζεται μέτρο ώστε να μην καταστρέφεται η ταξιδιωτική εμπειρία για παραπτώματα χαμηλής βαρύτητας».
Νόμος ή διπλωματία;
Το περιστατικό φέρνει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα για το πώς μπορεί η Ελλάδα να προστατεύει τη νομιμότητα χωρίς να υπονομεύει τον τουρισμό και τις σχέσεις με μια γειτονική αγορά εκατομμυρίων ταξιδιωτών.
Η ισορροπία ανάμεσα στην επιβολή κανόνων και στην ήπια, αναλογική διαχείριση είναι πλέον κεντρικό ζήτημα, όχι μόνο για τη Μυτιλήνη, αλλά για όλα τα συνοριακά τελωνεία με την Τουρκία.
Το επόμενο διάστημα θα φανεί αν η κυβέρνηση θα προχωρήσει σε αναθεώρηση διαδικασιών ή αν το επεισόδιο θα αποτελέσει σημείο καμπής στις τουριστικές ροές από τη γείτονα. Πολύ δε, περισσότερο θα φανούν τυχόν επιπτώσεις στον τουρισμό καθώς το συγκεκριμένο περιστατικό έχει αναπαραχθεί από μεγάλο αριθμό Μέσων Ενημέρωσης στην Τουρκία και υπάρχουν φωνές που καλούν τους Τούρκους να επισκέπτονται άλλες περιοχές, όπως τη Χίο, μποϊκοτάροντας τη Λέσβο.
