- Σε απόγνωση οι επαγγελματίες που βρίσκονται σε περιοχές στις οποίες ενώ καλούνται να καταστρέψουν τις πέργκολες που διατηρούν για δεκαετίες δεν υπάρχουν μελέτες για νέες
- Το Φανάρι της Μυτιλήνης και η Παναγιούδα είναι δύο ενδεικτικά παραδείγματα για το τι πρόκειται να αντιμετωπίσει η εστίαση από το νέο έτος
Με την εκπνοή της παράτασης που λήγει στις 31 Ιανουαρίου 2026, η εστίαση στη Λέσβο και ιδίως στις παραλιακές ζώνες βρίσκεται κυριολεκτικά «στο απόσπασμα». Η νομοθεσία που επιβάλλει την κατεδάφιση περγκόλων, στεγάστρων και κάθε άλλης κατασκευής που δεν συνάδει με τις προβλεπόμενες μελέτες ανά περιοχή, απειλεί να οδηγήσει δεκάδες επιχειρήσεις σε οικονομική ασφυξία και ενδεχομένως σε λουκέτο.
Το πρόβλημα δεν είναι η εφαρμογή του νόμου, αλλά η παντελής αδυναμία του κράτους και της αυτοδιοίκησης να προετοιμάσουν τις περιοχές όπου υπάρχουν ιδιαίτερα πολεοδομικά και διοικητικά κενά. Εκκρεμότητες, ασάφειες και θεσμικά κενά αφήνουν τους επαγγελματίες αβοήθητους σε έναν λαβύρινθο αρμοδιοτήτων.
«Γκρίζες ζώνες», όπως η Παναγιούδα
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η παραδοσιακή παραλιακή ζώνη της Παναγιούδας. Εκεί, τα ταβερνάκια που λειτουργούν επί δεκαετίες έχουν αναπτύξει πέργκολες που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της λειτουργίας τους, ιδιαίτερα τους θερινούς μήνες. Σήμερα όμως, οι επιχειρηματίες καλούνται να τις ξηλώσουν.
Στην Παναγιούδα υπάρχουν εκκρεμότητες και ασάφειες με τα θέματα που σχετίζονται με τον καθορισμό των χρήσεων στη ζώνη του αλιευτικού καταφυγίου, που σημαίνει ότι η περιοχή ανήκει στην αρμοδιότητα της Κτηματικής Υπηρεσίας και δεν υπάρχουν εγκεκριμένες μελέτες που να δείχνουν τι επιτρέπεται. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι επαγγελματίες της περιοχής καλούνται να ξηλώσουν – και αυτό ξεκίνησε να γίνεται από χθες – τις κατασκευές που έχουν εδώ και δεκαετίες, να απευθυνθούν στην Κτηματική για να μισθώσουν τους χώρους και από εκεί και πέρα έχουν δικαίωμα μόνο για πτυσσόμενες κατασκευές, δηλαδή ομπρέλες! Σε περιοχές, όπως η Παναγιούδα, όταν δεν υπάρχουν πέργκολες οι επιχειρήσεις είναι καταδικασμένες σε οικονομική καταστροφή, ενώ σε αντίθετη περίπτωση κάθε επαγγελματίας βρίσκεται έρμαιο των προστίμων που η Κτηματική μπορεί να επιβάλλει ανά πάσα στιγμή.
Οι επιχειρήσεις αυτές, που επί δεκαετίες στηρίζουν την τοπική κοινωνία, καλούνται σήμερα να λειτουργήσουν «στα τυφλά». Χωρίς καμία οδηγία, χωρίς καμία λύση, χωρίς καν το δικαίωμα να προστατεύσουν τους πελάτες τους από τον ήλιο ή τη βροχή.
Ξηλώνοντας μια ζωή
Χθες, στην Παναγιούδα, επαγγελματίες και κάτοικοι παρακολουθούσαν με θλίψη καταστηματάρχες να ξηλώνουν τις πέργκολες που κάθε καλοκαίρι φιλοξενούσαν ντόπιους και τουρίστες στο γραφικό λιμανάκι.
Ο καταξιωμένος ζωγράφος, Δημήτρης Καραπιπέρης, βλέποντας αυτή την εικόνα, δήλωσε στα Νέα της Λέσβου: «Είναι λυπηρό. Βλέπεις ανθρώπους να γκρεμίζουν τους κόπους μιας ζωής. Βλέπεις στα μάτια τους την απόγνωση. Αυτές οι επιχειρήσεις είναι συνδεδεμένες με το τουριστικό προϊόν της Λέσβου. Κάθε λουκέτο είναι ένα πλήγμα για την οικονομία του τόπου μας και την απασχόληση. Όλοι επιδιώκουμε την αισθητική στον τόπο μας και τους κανόνες δεν αντιλέγω. Δεν μπορεί όμως να μένουν επαγγελματίες αβοήθητοι, χωρίς να υπάρχει ένα πλαίσιο να ακολουθήσουν».
Μυτιλήνη και ομπρέλες
Το πρόβλημα όμως δεν περιορίζεται στην Παναγιούδα. Στη Μυτιλήνη, στο Φανάρι, στην οδό «Χριστουγέννων ‘44 η μελέτη δεν προβλέπει πέργκολες, αλλά μόνο ομπρέλες. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι χειμερινή λειτουργία δεν μπορεί να υπάρξει.
Με τις ομπρέλες να αδυνατούν να προστατεύσουν πελάτες από τις καιρικές συνθήκες, η πολιτεία ουσιαστικά ζητά από πολλές επιχειρήσεις να βάλουν λουκέτο τους χειμερινούς μήνες, και μάλιστα σε ένα νησί όπου η τουριστική περίοδος είναι μόλις τρεις μήνες.
Ταυτόχρονα βλέπει κανείς την αντίφαση των διατάξεων: Ενώ στο Φανάρι δεν μπορούν να τοποθετηθούν πέργκολες, στην Επάνω Σκάλα μπροστά στο αρχαίο λιμάνι προβλέπεται από τη μελέτη για πέργκολες, οπότε σε αυτή την περίπτωση διασώζονται τουλάχιστον οι επαγγελματίες της συγκεκριμένης περιοχής. Ωστόσο αυτό που βλέπει κανείς είναι τα δυο μέτρα και δύο σταθμά.
Οι επαγγελματίες
Ο Πρόεδρος του Συλλόγου Καταστημάτων Εστίασης Ασπίδα, Φώτης Κουλουμαριέτος, δεν κρύβει την απογοήτευσή του. «Tην ώρα που η εστίαση παλεύει με αυξήσεις σε πρώτες ύλες, ενέργεια και κόστος λειτουργίας, το κράτος μας δίνει τη χαριστική βολή. Στη Λέσβο, όπου η οικονομία είναι κλειστή και η σεζόν μικρή, θα κλείσουν μαγαζιά. Ήδη κάποιοι συνάδελφοι έκλεισαν γιατί δεν μπορούν να πληρώνουν πρόστιμα για τις πέργκολες. Αλλάζουν επάγγελμα για να επιβιώσουν».
Η δήλωση αυτή αποτυπώνει μια σκληρή πραγματικότητα: Σε ένα νησί που στηρίζεται και στον τουρισμό για να «αναπνεύσει» οικονομικά, η εφαρμογή του νόμου χωρίς διέξοδο για τις τοπικές ιδιαιτερότητες λειτουργεί σαν θηλιά σε έναν κλάδο που ήδη πνίγεται.
Από τον Άννα στον Καϊάφα
Ο Πρόεδρος του Λιμενικού Ταμείου, Παναγιώτης Τακτικός, δήλωσε στα Νέα της Λέσβου ότι ο φορέας που εκπροσωπεί απλώς εφαρμόζει τον νόμο: «Όπου προβλέπονται πέργκολες, θα τοποθετηθούν πέργκολες. Όπου προβλέπονται ομπρέλες, πρέπει να μπουν ομπρέλες. Στις περιοχές με ασάφεια για τον αιγιαλό, αρμόδια είναι η Κτηματική Υπηρεσία».
Με λίγα λόγια, οι επαγγελματίες βρίσκονται παγιδευμένοι ανάμεσα σε δύο υπηρεσίες που μοιράζονται την ευθύνη, αλλά κανείς δεν προσφέρει λύση.
Μια ολόκληρη αγορά σε καθεστώς φόβου. Δεκάδες τέτοιες περιπτώσεις υπάρχουν σε όλη τη Λέσβο. Επαγγελματίες και εργαζόμενοι ζουν με τον φόβο. «Θα δουλεύουμε αύριο;», «Θα μας γράψουν;», «Θα βάλουμε λουκέτο;».
Η έλλειψη ενός ενιαίου πλαισίου, μιας προσαρμοσμένης λύσης για κάθε περιοχή, οδηγεί έναν από τους σημαντικότερους κλάδους της νησιωτικής οικονομίας σε αδιέξοδο.
Ο νόμος πρώτα, οι διευθετήσεις… ποτέ
Ο πυρήνας του προβλήματος είναι απλός και εξοργιστικός. Η πολιτεία εφαρμόζει τον νόμο σε περιοχές όπου δεν έχει προηγουμένως επιλύσει τα χωροταξικά, τεχνικά και διοικητικά προβλήματα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα επιχειρήσεις να βρίσκονται υπό διωγμό, επαγγελματίες να μην έχουν καμία οδηγία για το τι επιτρέπεται, ολόκληρες τοπικές οικονομίες να απειλούνται.
Κανείς δεν ζητά εξαίρεση από τον νόμο. Αυτό που ζητούν οι επαγγελματίες είναι ένα πλαίσιο που να μπορούν να τηρήσουν, μια στοιχειώδη υποστήριξη, μια «πυξίδα», όπως λένε οι ίδιοι.
Σε ένα νησί με μικρή τουριστική σεζόν, όπως η Λέσβος, με πληθυσμό που δοκιμάζεται από την ακρίβεια και με την τοπική οικονομία να λειτουργεί στα όρια, η εστίαση δεν είναι απλώς ένας κλάδος. Είναι οικογένειες, εργαζόμενοι, παραδόσεις, το ίδιο το τουριστικό προϊόν της Λέσβου. Και σήμερα, αυτές οι επιχειρήσεις βρίσκονται ένα βήμα πριν από την καταστροφή όχι γιατί παρανομούν, αλλά γιατί η πολιτεία δεν έκανε τη δουλειά της πριν εφαρμόσει τον νόμο.
Η 31η Ιανουαρίου 2026 είναι κοντά και θα κρίνει το μέλλον δεκάδων επιχειρήσεων και οικογενειών.
