- Παρά τις εισηγήσεις στενών του συνεργατών να μην δεχθεί, ο Περιφερειάρχης σήκωσε το γάντι της αντιπολίτευσης φέρνοντας προς συζήτηση τα θέματα του αφθώδη
- Μεθαύριο στην περιφέρεια “η μητέρα των μαχών”, καθώς έχουν ανακοινώσει συλλαλητήρια οι δύο φορείς εκπροσώπησης των κτηνοτρόφων
Την ώρα που η Περιφερειακή Αρχή του Κώστα Μουτζούρη έχει μπει δυναμικά στο δεύτερο μισό της θητείας της, έχοντας διαμορφώσει ένα σαφώς ευνοϊκότερο πολιτικό περιβάλλον από εκείνο της πρώτης περιόδου διοίκησής της, βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπη με την πιο δύσκολη ίσως πολιτική και κοινωνική δοκιμασία της μέχρι σήμερα. Ο αφθώδης πυρετός, η πιο σοβαρή κρίση για την κτηνοτροφία της Λέσβου μετεξελίσσεται σε κρίση διαχείρισης, πολιτικής ευθύνης και κοινωνικών ισορροπιών, φέρνοντας τον Κώστα Μουτζούρη στο επίκεντρο μιας σύγκρουσης στην οποία η Περιφέρεια καλείται να διαχειριστεί τις συνέπειες αποφάσεων, που σε μεγάλο βαθμό λαμβάνονται στην Αθήνα και στις Βρυξέλλες.
Και αυτή είναι η μεγάλη αντίφαση της σημερινής συγκυρίας: Ένας Περιφερειάρχης που πολιτικά βρίσκεται ίσως στην καλύτερη θέση της μέχρι τώρα διαδρομής του, με έργα να δρομολογούνται και να ολοκληρώνονται με σαφώς καλύτερη εικόνα από την πρώτη θητεία και με την τουριστική σύνδεση με την Τουρκία να αποτελεί ένα από τα πιο ισχυρά χαρτιά της Περιφερειακής Αρχής, είναι τώρα υποχρεωμένος να διαχειριστεί μια κρίση με το φόβο ακύρωσης αυτού του πολιτικού πλεονεκτήματος. Μια κρίση που για να αντιμετωπιστεί απαιτούνται καθαρός λόγος και δύσκολες αποφάσεις ή ακόμα και συγκρούσεις με παγιωμένες κακές νοοτροπίες και κατεστημένα.
Η πολιτική εικόνα
Μέχρι σήμερα, η πολιτική εικόνα της Περιφερειακής Αρχής είναι σαφώς πιο σταθερή. Ο κ. Μουτζούρης έχει αφήσει πίσω του, σε μεγάλο βαθμό, την περίοδο της πρώτης θητείας κατά την οποία οι σχέσεις του με την κυβέρνηση ήταν συχνά συγκρουσιακές. Σήμερα οι δίαυλοι επικοινωνίας με την Αθήνα είναι σαφώς καλύτεροι και αυτό του δίνει ένα σημαντικό πλεονέκτημα, ιδιαίτερα σε μια αυτοδιοίκηση όπου η δυνατότητα ενός Περιφερειάρχη να εξασφαλίζει χρηματοδοτήσεις, να προωθεί έργα και να ανοίγει πόρτες στα υπουργεία αποτελεί κρίσιμο πολιτικό κεφάλαιο. Παράλληλα, η Περιφερειακή Αρχή έχει να παρουσιάσει ένα έργο το οποίο μπορεί να αποτελέσει τη βάση του προεκλογικού της αφηγήματος, ενώ η επένδυση στον τουρισμό φαίνεται να έχει δημιουργήσει ένα ακόμη θετικό δεδομένο.
Το δεύτερο μεγάλο πλεονέκτημα του Κ. Μουτζούρη είναι ότι, μέχρι αυτή τη στιγμή, δεν έχει απέναντί του έναν ξεκάθαρο πολιτικό αντίπαλο με δεδομένη υποψηφιότητα και σαφή εκλογικό σχεδιασμό. Ο επικεφαλής της παράταξης “Νέα Δυναμική” Θεόδωρος Βαλσαμίδης εξακολουθεί να αποτελεί το σημαντικότερο πρόσωπο της αντιπολιτευτικής εξίσωσης, όμως το ερώτημα για το πού ακριβώς θα κινηθεί στις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές παραμένει ανοιχτό. Περιφέρεια, Δήμος Μυτιλήνης ή Δυτικής Λέσβου, συμμετοχή σε διαφορετικό ψηφοδέλτιο ή ακόμη και αποχή από την εκλογική μάχη είναι όλα σενάρια που εξακολουθούν να βρίσκονται πάνω στο τραπέζι. Ταυτόχρονα και ο Δήμαρχος Δυτικής Λέσβου, Ταξιάρχης Βέρρος, έχει δηλώσει δημόσια ότι δεν θα είναι υποψήφιος Περιφερειάρχης αν κατέλθει ο Κώστας Μουτζούρης. Και όσο αυτό δεν ξεκαθαρίζει, ο κ. Μουτζούρης διατηρεί ένα σημαντικό πολιτικό πλεονέκτημα, να μην υπάρχει απέναντί του ακόμη ένας αντίπαλος που να έχει οργανώσει την επόμενη ημέρα.
Εάν μάλιστα επιβεβαιωθεί η πρόθεσή του να διεκδικήσει νέα θητεία, ο Περιφερειάρχης έχει έναν ακόμη άσο. Τη σημερινή σχέση του με τη Νέα Δημοκρατία και την κυβέρνηση. Ο κ. Μουτζούρης, ο οποίος στην πρώτη του θητεία είχε βρεθεί αντιμέτωπος με μια λυσσαλέα προσπάθεια από το Μέγαρο Μαξίμου να τον κατακρημνίσουν από Περιφερειάρχη – ας μην ξεχνάμε ότι έγιναν δύο επισκέψεις του Πρωθυπουργού στη Λέσβο μέσα σε μικρό διάστημα για να στηρίξει την υποψηφιότητα του Αλκιβιάδη Στεφανή – σήμερα έχει οικοδομήσει μια σχέση που του επιτρέπει να συζητά από πολύ διαφορετική θέση. Το πολιτικό του στοίχημα είναι πλέον αν αυτή η σχέση θα μπορέσει να μεταφραστεί και σε πολιτική στήριξη στις επόμενες εκλογές, ακόμη και στην περίπτωση που ο ίδιος επιλέξει να κατέβει ως ανεξάρτητος. Μέχρι στιγμής, πάντως, το πολιτικό περιβάλλον είναι σαφώς ευνοϊκότερο για τον ίδιο.
Το κακό όνειρο του αφθώδη, που… δεν είναι όνειρο
Και κάπου εδώ έρχεται ο αφθώδης πυρετός να προκαλέσει κλυδωνισμούς στα δεδομένα. Κι αυτό καθώς η κτηνοτροφική κρίση έχει ένα χαρακτηριστικό που την κάνει πολιτικά πολύ διαφορετική από οποιοδήποτε άλλο πρόβλημα αντιμετωπίζει μια Περιφέρεια. Ο περιφερειάρχης βρίσκεται στην πρώτη γραμμή, ακόμη και όταν η βασική πολιτική ευθύνη είναι αλλού. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης είναι εκείνο που χαράσσει την εθνική πολιτική και κινείται μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αντιμετώπιση της νόσου. Όμως εκείνη που καλείται να στείλει τις υπηρεσίες στα χωριά, να ελέγξει τα κοπάδια, να εφαρμόσει τα μέτρα βιοασφάλειας και να διαχειριστεί τις αντιδράσεις των κτηνοτρόφων είναι η Περιφέρεια. Έτσι, η απόσταση της Αθήνας από τη Λέσβο δημιουργεί ένα πολιτικό παράδοξο: Η απόφαση μπορεί να λαμβάνεται στην Αθήνα, αλλά το πολιτικό κόστος πληρώνεται στη Μυτιλήνη.
Αυτό ακριβώς έχει φέρει τον Κώστα Μουτζούρη σε δύσκολη θέση. Ο ίδιος έχει εκφράσει τη διαφωνία του με τη θανάτωση ζώων, όμως ως Περιφερειάρχης δεν έχει την πολυτέλεια να επιλέξει ποιο κομμάτι του εθνικού και ευρωπαϊκού πλαισίου θα εφαρμόσει. Η Περιφέρεια οφείλει να εφαρμόσει τις αποφάσεις και τα μέτρα που προβλέπονται για την αντιμετώπιση της νόσου. Το πραγματικό περιθώριο πολιτικής παρέμβασης βρίσκεται αλλού, στην πίεση προς το Υπουργείο για αποζημιώσεις, στην ενίσχυση των παραγωγών, στη στήριξη για τις ζωοτροφές, στην ταχύτητα των διαδικασιών και, κυρίως, στη διαμόρφωση ενός σχεδίου για την επόμενη ημέρα της λεσβιακής κτηνοτροφίας.
Σήκωσε το γάντι και…
Και ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, η επιλογή του Περιφερειάρχη να αποδεχθεί το αίτημα της αντιπολίτευσης για ειδική συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου για τον αφθώδη πυρετό χαρακτηρίζεται ως κίνηση υψηλού πολιτικού ρίσκου. Παρά τις εισηγήσεις στενών του συνεργατών να μην δεχθεί το αίτημα, δεδομένου ότι έχει ήδη γίνει μια πρώτη συζήτηση για τον αφθώδη πυρετό το προηγούμενο διάστημα και ο ίδιος θα μπορούσε να αποφύγει μια δεύτερη δημόσια συζήτηση για ένα θέμα που ήδη προκαλεί ένταση, επέλεξε να ανοίξει το ζήτημα με συνεδρίαση μεθαύριο Πέμπτη στις 12:00.
Αυτό σημαίνει ότι ο Περιφερειάρχης θα βρεθεί ενώπιος ενωπίω με την αντιπολίτευση και, ουσιαστικά, με τους ίδιους τους κτηνοτρόφους. Το γεγονός ότι μόλις έγινε γνωστή η απόφασή του για την ειδική συνεδρίαση άμεσα ανακοινώθηκε συλλαλητήριο, την ίδια ώρα, από τον νεοσύστατο Παλλεσβιακό Φορέα Πρωτογενούς Τομέα και την Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Λέσβου, μετατρέπει την Πέμπτη σε μια πολιτική αναμέτρηση, πολύ μεγαλύτερη από μια τυπική συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου.
Ο κ. Μουτζούρης θα βρεθεί μπροστά σε ένα κοινό που δεν θα ζητά απλώς εξηγήσεις. Θα ζητά απαντήσεις, αποζημιώσεις, στήριξη και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλαγή της ίδιας της πολιτικής αντιμετώπισης της νόσου. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται και το μεγάλο πολιτικό δίλημμα για τον Περιφερειάρχη. Θα επιλέξει να πει στους κτηνοτρόφους αυτό που θέλουν να ακούσουν ή θα επιλέξει να πει και αυτά που ενδεχομένως δεν θέλουν να ακούσουν;
Γιατί υπάρχει ένα κρίσιμο κομμάτι της συζήτησης που μέχρι σήμερα έχει υποβαθμιστεί. Η αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού δεν είναι μόνο υπόθεση του Υπουργείου και της Περιφέρειας. Είναι και υπόθεση πειθαρχίας του ίδιου του κτηνοτροφικού κόσμου. Εάν υπάρχουν περιστατικά παράνομων μετακινήσεων ζώων, μετακινήσεων κοπαδιών εκτός των προβλεπόμενων διαδικασιών, αγοραπωλησιών ή μη έγκαιρης ενημέρωσης των αρμόδιων υπηρεσιών, τότε αυτά δεν μπορούν να μείνουν έξω από τη δημόσια συζήτηση. Όχι για να φορτωθεί στους κτηνοτρόφους η ευθύνη μιας κρίσης που προφανώς έχει πολλές διαστάσεις, αλλά επειδή χωρίς συνεργασία των παραγωγών κανένα σύστημα βιοασφάλειας δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά.
Το μεγαλύτερο πολιτικό τεστ
Και εδώ είναι ίσως το μεγαλύτερο πολιτικό τεστ για τον Κώστα Μουτζούρη. Εάν επιλέξει το εύκολο «ναι σε όλα», προκειμένου να μην έρθει σε σύγκρουση με κανέναν, μπορεί προσωρινά να κερδίσει χειροκροτήματα, αλλά υπάρχει κίνδυνος να χάσει την ουσία. Γιατί η κτηνοτροφία της Λέσβου δεν χρειάζεται μόνο πολιτικούς που θα βρίσκονται δίπλα στους παραγωγούς όταν διαμαρτύρονται. Χρειάζεται και πολιτικούς που θα μπορούν να τους πουν ότι μαζί με τα δικαιώματα υπάρχουν και υποχρεώσεις. Ότι μαζί με την απαίτηση για αποζημίωση υπάρχει η υποχρέωση τήρησης των μέτρων βιοασφάλειας. Ότι μαζί με τη διεκδίκηση απέναντι στην Αθήνα υπάρχει η ανάγκη συνεργασίας και πειθαρχίας.
Το να ειπωθούν αυτά δημόσια δεν είναι εύκολο. Πολιτικά, μάλιστα, είναι ίσως το δυσκολότερο πράγμα που μπορεί να κάνει ένας Περιφερειάρχης όταν απέναντί του έχει έναν κλάδο που βρίσκεται σε απόγνωση. Όμως ακριβώς εκεί κρίνεται η πολιτική ηγεσία. Γιατί το «ναι σε όλα» μπορεί να είναι η εύκολη επιλογή μιας ημέρας, αλλά μπορεί να αποδειχθεί η ακριβότερη επιλογή για την κτηνοτροφία μιας ολόκληρης περιοχής.
Η Λέσβος, άλλωστε, δεν έχει την πολυτέλεια να δει τον αφθώδη πυρετό μόνο ως μια ακόμη πολιτική αντιπαράθεση. Το διακύβευμα είναι πολύ μεγαλύτερο. Είναι το μέλλον ενός παραγωγικού κλάδου που συνδέεται άμεσα με την οικονομία του νησιού μας, με την παραγωγή γάλακτος, την τυροκομία και συνολικά την αγροτική οικονομία και τις εξαγωγές της χώρας μας. Η σημερινή κρίση μπορεί να αφήσει πληγές πολύ μετά την ολοκλήρωση των υγειονομικών μέτρων. Γι’ αυτό και η συζήτηση πρέπει ήδη να μετατοπιστεί από το «ποιος φταίει» στο «πώς θα ξαναστηθεί η κτηνοτροφία».
Αυτό σημαίνει ότι ο κ. Μουτζούρης έχει μπροστά του μια δύσκολη αλλά και μοναδική πολιτική ευκαιρία: Να διεκδικήσει από την κυβέρνηση όσα πραγματικά χρειάζεται ο κλάδος, χωρίς να χαϊδεύει αυτιά. Να στηρίξει τους κτηνοτρόφους χωρίς να υπονομεύσει την εφαρμογή των μέτρων. Να απαιτήσει από την Αθήνα ταχύτητα και ουσιαστική οικονομική στήριξη, αλλά ταυτόχρονα να ζητήσει και από τους παραγωγούς απόλυτη συνεργασία. Και κυρίως να εμφανιστεί ως Περιφερειάρχης που δεν φοβάται να πει ολόκληρη την αλήθεια, ακόμη και όταν αυτή δεν είναι ευχάριστη.
Η πολιτική του θέση, πάντως, παραμένει σήμερα ισχυρή έχοντας ο ίδιος ένα σημαντικό θετικό αφήγημα και η αντιπολιτευτική πλευρά δεν έχει ακόμη καταλήξει στον άνθρωπο που θα συγκροτήσει την επόμενη μεγάλη εκλογική πρόκληση. Όμως η θέση ισχύος δεν σημαίνει πολιτική ασυλία.
Ο αφθώδης πυρετός μπορεί να εξελιχθεί στο σημείο καμπής της δεύτερης θητείας του. Εάν η Περιφερειακή Αρχή καταφέρει να σταθεί ανάμεσα στην κυβέρνηση, την Ευρώπη και την κτηνοτροφική κοινωνία χωρίς να διολισθήσει ούτε στον κυβερνητισμό, ούτε στον λαϊκισμό, μπορεί να βγει από την κρίση ισχυρότερη. Εάν, αντίθετα, εγκλωβιστεί σε ένα διαρκές «ναι σε όλα», τότε μια κρίση που ξεκίνησε ως πρόβλημα της κτηνοτροφίας μπορεί να μετατραπεί σε πολιτικό πρόβλημα της ίδιας της Περιφερειακής Αρχής.
Και η μεθαυριανή μέρα, η Πέμπτη θα είναι, πιθανότατα, η πρώτη μεγάλη στιγμή κατά την οποία ο Κώστας Μουτζούρης θα πρέπει να αποδείξει ποιον από τους δύο δρόμους επιλέγει.
