Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, η εφημερίδα τα Νέα της Λέσβου προβάλλει μια γυναίκα που δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Γιατί η Ζωή Λειβαδίτου, της οποίας το όνομα έχει ταυτιστεί με την προσφορά, είναι ένα από αυτά. Όχι απλά ως εθελόντρια, όχι μόνο ως μια δραστήρια παρουσία σε αποστολές ανθρωπιστικής βοήθειας, αλλά ως μια γυναίκα που επέλεξε συνειδητά να σταθεί εκεί όπου ο άνθρωπος δοκιμάζεται πιο σκληρά. Σε πολέμους, σε συντρίμμια, σε περιοχές που η ελπίδα μοιάζει να έχει χαθεί.
Σε έναν κόσμο που ακόμα συχνά αμφισβητεί τη δύναμη και την αντοχή των γυναικών, η δική της διαδρομή αποτελεί έμπρακτη απάντηση. Με ψυχραιμία, αποφασιστικότητα και βαθιά ενσυναίσθηση βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της αλληλεγγύης, όχι για να καταγραφεί, αλλά για να προσφέρει. Για να απλώσει το χέρι εκεί που άλλοι έβλεπαν μόνο καταστροφή.
Η Ζωή Λειβαδίτου δεν ενσάρκωσε απλώς το ρόλο του ενεργού πολίτη. Σκιαγράφησε με πράξεις το πρότυπο της σύγχρονης γυναίκας: Δυναμική και τρυφερή ταυτόχρονα, αποφασιστική, αλλά βαθιά ανθρώπινη. Μια γυναίκα που απέδειξε ότι η αλληλεγγύη δεν είναι μια απλή λέξη, αλλά στάση ζωής.
Σήμερα τιμούμε τη γυναίκα Ζωή, όχι μόνο ως σύμβολο, αλλά ως δύναμη αλλαγής. Και μέσα από τη δική της πορεία, αναδεικνύεται το αληθινό πρόσωπο της γυναικείας προσφοράς. Εκείνο που αντέχει, στηρίζει και επιμένει να ελπίζει ακόμα και στις πιο σκοτεινές στιγμές.
Η συζήτηση μαζί της ρέει αβίαστα αφού η ίδια με γλαφυρό τρόπο περιγράφει στιγμές και καταστάσεις που έζησε, κάνοντάς μας να τις ζούμε λες και είμαστε εκεί μαζί της στα πεδία των μαχών και στις αποστολές σε Αφγανιστάν, Ιράκ, Ιράν, Αφρική, Αϊτή, Τουρκία, Ουκρανία. Οι ερωτήσεις διαδέχονται η μια την άλλη. Ας την ακούσουμε.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗ ΘΑΛΕΙΑ ΒΟΥΓΔΗ
-Ζωή τι ήταν αυτό που σε οδήγησε στο να αφιερώσεις τη ζωή σου στην προσφορά και την ανθρωπιστική δράση;
«Νομίζω πως κάπως έτσι γεννήθηκα. Αλλά έτσι ήταν και όλη μου η οικογένεια. Η μητέρα μου αντί για παραμύθια μου έλεγε για τα παιδιά που πεινάνε και πεθαίνουν στην Αφρική, και όταν έκλαιγα κάποιες φορές, μου έλεγε δεν πειράζει κλάψε, γιατί κάποιοι πρέπει να κλάψουν γι’ αυτές τις χαμένες ψυχές. Όμως νομίζω πως από πάντα είχα μέσα μου την προσφορά, αν και υπήρχαν αντιδράσεις από τον οικογενειακό μου περίγυρο λόγω του ότι ήμουν κορίτσι και υπήρχαν τότε τα στερεότυπα σχετικά με το τι μπορεί να κάνει ένα κορίτσι και τι όχι. Είχα όμως την αμέριστη υποστήριξη της μητέρας μου, η οποία ήταν πολύ περήφανη για μένα και χαιρόταν που ήμουν ένα παιδί ανεξάρτητο. Έλεγε σε όλους «η Ζωή θα κάνει πράγματα που εσείς δεν μπορείτε να τα καταλάβετε». Η μητέρα μου πίστευε σε μένα, αλλά την έχασα πολύ νωρίς. Μου είχε βάλει όμως το εμβόλιο, είχα μπολιαστεί με το μικρόβιο της προσφοράς και ήταν σίγουρο ότι αυτή την πορεία θα ακολουθούσα και αυτός ήταν ο στόχος μου».
-Πόσο δύσκολο είναι για μια γυναίκα να ακολουθήσει το δρόμο σου; Απαιτεί θυσίες;
«Θυσίασα πολλά. Θυσίασα την προσωπική μου ζωή, ίσως να μην ήμουν και καλή μάνα αλλά ο γιος μου κάποια στιγμή μου άναψε ένα πράσινο φως. Ο γιος μου είναι 49 ετών σήμερα. Λόγω των πολλών απουσιών μου από τη ζωή του τον μεγάλωνε η πεθερά μου και σε κάποια στιγμή όταν ήταν στο δημοτικό τον ρώτησα: «Παιδί μου δεν είμαι καλή μαμά, ε; Γιατί δεν είμαι εδώ όταν με χρειάζεσαι». Εκείνος τότε μου απάντησε: «Πόσα παιδιά έχεις;». Του απαντώ «ένα!». «Λάθος -μου απάντησε – Έχεις ένα εκατομμύριο ένα! Θα δεις το ένα ή το ένα εκατομμύριο;». Και ήταν το πράσινο φως του γιου μου αυτό. Μου είπε με τον τρόπο του προχώρα. Παρόλα αυτά δεν παύω να έχω ενοχές».
-Ξεχωρίζεις από όλη αυτή την πολύχρονη πορεία σου κάποια στιγμή που σε σημάδεψε ως γυναίκα;
«Όλες οι στιγμές που έχω ζήσει με σημάδεψαν. Ποτέ δεν γυρίζεις από μια αποστολή ο ίδιος άνθρωπος. Δεν μπορείς να πεις ότι σε αυτό τον πόλεμο πόνεσα παραπάνω και αυτό το λέω και στο βιβλίο που ετοιμάζω με τον τίτλο «Εκεί που έκλαψα αγκαλιά με τον Θεό». Ήρθαν πολλές στιγμές που έλεγα «Θεέ μου γιατί;». Και πραγματικά έχω κλάψει μαζί με τον Θεό».
-Σε μια νέα ή και μεγαλύτερης ηλικίας γυναίκα που θα ήθελε σήμερα να γίνει εθελόντρια τι θα την συμβούλευες;
«Εθελοντής μπορείς να γίνεις και από πολύ μικρά πράγματα. Οι νέοι άνθρωποι τον έχουν τον εθελοντισμό. Κατακρίνουμε τη νεολαία και δεν λέμε πόσο ένοχοι είμαστε εμείς για τη νεολαία. Όταν μιλώ στα παιδιά στο Πανεπιστήμιο βλέπω τέτοια ευαισθησία, τέτοια ανάγκη για να μάθουν πράγματα. Έχουμε βάλει τα παιδιά σε ένα συνεχόμενο στρες προκειμένου να συλλέξουν όλα αυτά τα απαραίτητα εφόδια για την επαγγελματική τους αποκατάσταση, που τελικά βρίσκουν διέξοδο στη βία. Μου έχει συμβεί να με ρωτάνε πολύ μικρά παιδιά πράγματα για τα οποία νιώθω ένοχη εγώ για τους αόρατους γονείς. Πλέον οι γονείς είναι αόρατοι. Υπάρχουν στην καθημερινότητα των παιδιών, αλλά για να διεκπεραιώνουν αυτή την καθημερινότητα. Δεν έχουν πραγματική επαφή με τα παιδιά. Τα νέα παιδιά έχουν τόσο θυμό μέσα τους που βρίσκουν διέξοδο στις οθόνες που τα παραπλανούν και φτάνουν σε σημεία ακραία. Και από την άλλη υπάρχει και το εκπαιδευτικό σύστημα από το κράτος που ζητά από τα παιδιά να συσσωρεύουν γνώση, αλλά δεν ενδιαφέρεται για την ψυχή τους».
-Όλα αυτά που έχεις ζήσει, Ζωή, κάποια στιγμή δεν θα ήθελες να τα μοιραστείς; Να τα αποτυπώσεις κάπου ώστε να μείνουν για τις επόμενες γενιές ως παρακαταθήκη ανιδιοτελούς προσφοράς και αλληλεγγύης προς τον συνάνθρωπο;
«Ο Αντώνης Σαμαράκης με τον οποίο γνωριζόμασταν πολύ καλά μου έλεγε πάντα: Κράτα σημειώσεις. Κι εγώ του έλεγα δεν είμαι συγγραφέας, πώς θα γράψω βιβλίο; Και εκείνος μου απαντούσε «αν αρχίσεις να γράφεις το χέρι σου θα τρέχει πάνω στο χαρτί αβίαστα». Κρατούσα σημειώσεις παντού. Πάνω σε κουτιά από τσιγάρα ή από φάρμακα, πάνω σε μια χαρτοπετσέτα ή σε χαρτί υγείας, ακόμα και σε πέτρα χάραξα μια ημερομηνία που έπρεπε να θυμάμαι ή όπου αλλού μπορείς να φανταστείς. Και τώρα τα μαζεύω όλα αυτά και ξεκίνησα το βιβλίο. Το βιβλίο αυτό όταν τελειώσει θα το χαρίσω στο Πανεπιστήμιο και όλα τα έσοδα θα πάνε σε άπορους φοιτητές ώστε να μπορέσουν να βοηθηθούν στις σπουδές τους».
-Μοιραία η συζήτηση ήρθε και στα πρόσφατα γεγονότα με το Ιράν και τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή. Δεν θα μπορούσα να μην τη ρωτήσω με αφορμή την ημέρα της Γυναίκας, πώς είναι η ζωή των γυναικών στις χώρες αυτές. Η απάντησή της με εξέπληξε πραγματικά.
«Έζησα πολλά χρόνια και στο Αφγανιστάν και στο Ιράν, αλλά και σε άλλες χώρες της περιοχής. Η ζωή της γυναίκας στις χώρες αυτές είναι αντιφατική. Και η κοινωνία, όσο και αν σας φανεί περίεργο, είναι καθαρά μητριαρχική. Η γυναίκα μέσα από την πόρτα του σπιτιού της είναι ο αρχηγός. Κάνει κουμάντο σε όλα όσα έχουν να κάνουν με τη διαχείριση του σπιτιού. Έξω από το σπίτι μπορεί να φαίνεται ότι είναι καταπιεσμένη με την μπούργκα και το τσαντόρ, αλλά όταν διαβεί την πόρτα του σπιτιού είναι η κεφαλή του. Και αυτό οφείλεται στο ότι οι γυναίκες π.χ. στο Ιράν αλλά και σε άλλες χώρες είναι στην πλειοψηφία τους μορφωμένες, ενώ οι άντρες όχι. Στις διάφορες αποστολές που έχω συμμετάσχει όλα αυτά τα χρόνια στόχος μου ήταν πάντα να κερδίσω τους άντρες. Αν τους κερδίσεις μπορείς να πετύχεις πολλά πράγματα. Και αυτό έκανα. Με τη διπλωματία – που μόνο μια γυναίκα μπορεί να έχει τόσο ανεπτυγμένη – μπορείς με πολύ μικρές κινήσεις να κερδίσεις την εμπιστοσύνη των μουλάδων και να τους κάνεις να δουν τα πράγματα διαφορετικά. Δεν είναι εύκολο αλλά δεν είναι και ακατόρθωτο, ειδικά για το θηλυκό μυαλό. Εκεί είναι που υπερέχουν οι γυναίκες σε σχέση με τους άντρες. Αν στις θέσεις ευθύνης κρίσιμων καταστάσεων κυριαρχούσαν οι γυναίκες ίσως να ήταν και ο κόσμος διαφορετικός…».
