- Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα υπάρξει νέα παράταση του προγράμματος
- Απαιτούνται περίπου 200 εκατομμύρια ευρώ για να ολοκληρωθούν πανελλαδικά τα έργα που κινδυνεύουν να μείνουν εκτός του Ταμείου Ανάκαμψης
Η αντίστροφη μέτρηση για το κλείσιμο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας προκαλεί έντονο προβληματισμό στους δήμους όλης της χώρας και φυσικά στη Λέσβο, καθώς η αμετάκλητη λήξη του ευρωπαϊκού προγράμματος στις 31 Αυγούστου 2026 δημιουργεί τον κίνδυνο να μείνουν χωρίς χρηματοδότηση έργα που βρίσκονται ακόμη σ΄ εξέλιξη. Η αγωνία είναι μεγαλύτερη για έργα στρατηγικής σημασίας, με πρώτο και σημαντικότερο το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο του Δήμου Μυτιλήνης, το οποίο αποτελεί τη μεγαλύτερη πολεοδομική μεταρρύθμιση των τελευταίων δεκαετιών στο δήμο Μυτιλήνης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα υπάρξει νέα παράταση του προγράμματος. Αυτό σημαίνει ότι μέχρι τις 31 Αυγούστου 2026 θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί όλα τα ορόσημα και οι στόχοι των έργων, ενώ οι τελικές εκταμιεύσεις θα πραγματοποιηθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Οποιοδήποτε έργο δεν καλύψει τις προϋποθέσεις κινδυνεύει να βρεθεί εκτός χρηματοδότησης, εκτός αν μεταφερθεί εγκαίρως σε εθνικά χρηματοδοτικά εργαλεία.
Αγωνία για τα Πολεοδομικά Σχέδια
Για τη Λέσβο, το μεγαλύτερο ερωτηματικό αφορά τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, τα οποία χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου από το Ταμείο Ανάκαμψης μέσω του προγράμματος «Κωνσταντίνος Δοξιάδης» του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Στον δήμο Μυτιλήνης, η μελέτη καλύπτει όλες τις Δημοτικές Ενότητες, Μυτιλήνης, Γέρας, Πλωμαρίου, Αγιάσου, Λουτροπόλεως Θερμής κι Ευεργέτουλα και φιλοδοξεί να βάλει τέλος στο σημερινό κατακερματισμένο και παρωχημένο πολεοδομικό καθεστώς. Με την ολοκλήρωσή της θα καθοριστούν χρήσεις γης, όροι δόμησης, επεκτάσεις οικισμών, περιοχές προστασίας και οι αναπτυξιακές κατευθύνσεις του Δήμου για τις επόμενες δεκαετίες. Το έργο βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο, καθώς έχει ολοκληρωθεί η παρουσίαση των εναλλακτικών σεναρίων και η δημόσια διαβούλευση, ωστόσο απομένουν κρίσιμα βήματα μέχρι την τελική έγκριση και τη θεσμοθέτησή του με Προεδρικό Διάταγμα.
Τα Νέα της Λέσβου έχουν επανειλημμένα αναδείξει τον κίνδυνο να χαθεί πολύτιμος χρόνος, επισημαίνοντας ότι οποιαδήποτε καθυστέρηση θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στη χρηματοδότηση ενός έργου που θα καθορίσει το μέλλον της χωροταξικής ανάπτυξης του νησιού.
Περιορισμένες απαντήσεις
Παρά τη σοβαρότητα του ζητήματος, από τη δημοτική αρχή Μυτιλήνης δεν υπήρξε μέχρι σήμερα επίσημη κι ολοκληρωμένη τοποθέτηση για το ενδεχόμενο απένταξης έργων ή για το σχέδιο αντιμετώπισης των πιθανών κινδύνων.
Η μοναδική σαφής απάντηση προήλθε από τον διευθυντή της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών, Ανδρέα Παπαχριστοφόρου, ο οποίος διαβεβαίωσε ότι όλα τα έργα που αποτελούν ευθύνη της υπηρεσίας του θα ολοκληρωθούν μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες.
Ο ίδιος, ωστόσο, διευκρίνισε ότι τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια δεν υπάγονται στη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών του δήμου, αλλά αποτελούν έργο που εξελίσσεται στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας μέσω του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας. Συνεπώς, για το συγκεκριμένο έργο δεν δόθηκε αντίστοιχη διαβεβαίωση ως προς την έγκαιρη ολοκλήρωσή του.
Τα έργα του Ταμείου στους 2 δήμους
Εκτός από τα Πολεοδομικά Σχέδια, στον δήμο Μυτιλήνης υλοποιούνται σημαντικές παρεμβάσεις που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται ο ψηφιακός μετασχηματισμός του δήμου με εφαρμογές «έξυπνης πόλης», η ψηφιοποίηση υπηρεσιών και πολεοδομικών αρχείων, έργα αγροτικής οδοποιίας που ενισχύουν την πρωτογενή παραγωγή, καθώς και παρεμβάσεις αναβάθμισης κοινόχρηστων χώρων.
Στον Δήμο Δυτικής Λέσβου, αντίστοιχα, εξελίσσονται έργα ανακαίνισης και ψηφιακής αναβάθμισης των ΚΕΠ, η δημιουργία και επέκταση του δικτύου πεζοπορικών διαδρομών, η εκπόνηση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων για όλες τις δημοτικές ενότητες, καθώς και η σημαντική παρέμβαση οδικής ασφάλειας στον άξονα Νάπης – Πελόπης.
Σε αντίθεση με το κλίμα ανησυχίας που επικρατεί σ΄ άλλες περιοχές της χώρας, ο δήμαρχος Δυτικής Λέσβου, Ταξιάρχης Βέρρος εμφανίζεται καθησυχαστικός, δηλώνοντας ότι «όλα βαίνουν καλώς» ως προς την πορεία των έργων που έχουν ενταχθεί στο δήμο Δυτικής Λέσβου από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Η ΚΕΔΕ ζητά λύση
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο στη Λέσβο. Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, έθεσε επίσημα στην κυβέρνηση το ζήτημα της ολοκλήρωσης και της χρηματοδότησης των έργων που δεν θα προλάβουν να ολοκληρωθούν μέσα στις ευρωπαϊκές προθεσμίες. Όπως επεσήμανε, μεγάλο μέρος των καθυστερήσεων δεν οφείλεται στους δήμους αλλά σε δικαστικές εμπλοκές, ενστάσεις και χρονοβόρες διαδικασίες ανάθεσης.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΚΕΔΕ, απαιτούνται περίπου 200 εκατομμύρια ευρώ για να ολοκληρωθούν τα έργα που κινδυνεύουν να μείνουν εκτός του Ταμείου Ανάκαμψης. Η κυβέρνηση, σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, εξετάζει τη μεταφορά αυτών των έργων στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, στο Πρόγραμμα Δημόσιων Επενδύσεων ή ακόμη και σε προγράμματα του ΕΣΠΑ, ανάλογα με την αρμοδιότητα κάθε υπουργείου.
Η παράταση που δεν έρχεται
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση απέρριψε το αίτημα κρατών-μελών και αυτοδιοικητικών φορέων για νέα παράταση του Ταμείου Ανάκαμψης. Παρά τις προσδοκίες που είχαν καλλιεργηθεί το προηγούμενο διάστημα, η Κομισιόν ξεκαθάρισε ότι το χρονοδιάγραμμα δεν μεταβάλλεται. Έτσι, κάθε έργο που δεν θα έχει ολοκληρώσει τα απαιτούμενα ορόσημα μέχρι τις 31 Αυγούστου θα πρέπει να αναζητήσει νέα πηγή χρηματοδότησης, χωρίς όμως μέχρι σήμερα να υπάρχει οριστική διασφάλιση ότι αυτό θα συμβεί σε κάθε περίπτωση.
Για τη Λέσβο, το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο. Πέρα από τις ψηφιακές υποδομές, τις αναπλάσεις και τις παρεμβάσεις στην ύπαιθρο, το μεγάλο στοίχημα παραμένουν τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, τα οποία θα καθορίσουν τον τρόπο ανάπτυξης της Λέσβου για τις επόμενες δεκαετίες. Οι επόμενες εβδομάδες αναμένεται να είναι καθοριστικές, καθώς ο χρόνος πλέον μετρά αντίστροφα και κάθε καθυστέρηση μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για τη διατήρηση των πολύτιμων ευρωπαϊκών πόρων.
