Με αφορμή την παρουσία του υφυπουργού Πολιτισμού, Ιάσωνα Φωτήλα στη Μυτιλήνη, παρουσιάστηκε το «Μάστερ Πλαν Λέσβου» στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής «Σχεδιάζοντας την πολιτιστική ατζέντα» του υπουργείου Πολιτισμού. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα του Επιμελητηρίου Λέσβου «Ιωάννης Παυλακέλλης» με παρουσία εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης, του Πανεπιστημίου Αιγαίου και της Εκκλησίας.
Στην παρουσίαση παρευρέθηκαν ο δήμαρχος Μυτιλήνης Παναγιώτης Χριστόφας, ο αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού Βορείου Αιγαίου, Μιχάλης Δήσσος, οι αντιδήμαρχοι Πολιτισμού Δήμου Μυτιλήνης και Τουρισμού Δήμου Δυτικής Λέσβου, Εριφύλη Χιωτέλλη και Αφροδίτη Βατή-Μαριόλα, αντίστοιχα, ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Δημήτρης Παπαγεωργίου και ο σεβασμιότατος μητροπολίτης Μυτιλήνης Ιάκωβος Γ΄.
Σύμφωνα με την αρχική τοποθέτηση του υφυπουργού Ιάσωνα Φωτήλα, τα πολιτιστικά μάστερ πλαν, που χρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, αποτελούν ένα νέο εργαλείο πολιτιστικής αναπτυξιακής πολιτικής. Η φιλοσοφία τους, όπως παρουσιάστηκε, στοχεύει στην πολιτιστική βιωσιμότητα και στην ενίσχυση των τοπικών κοινωνιών μέσω της αξιοποίησης του πολιτιστικού τους αποθέματος. Το σχέδιο, υποτίθεται, μπορεί να λειτουργήσει ως «κατευθυντήριος χάρτης» και πηγή έμπνευσης για άλλες περιοχές της χώρας που επιδιώκουν να ενισχύσουν την πολιτιστική και τουριστική τους ταυτότητα.
Ωστόσο, όπως διαπιστώθηκε στο περιθώριο της εκδήλωσης, οι τοποθετήσεις των εκπροσώπων του υπουργείου παρέμειναν ασαφείς και χωρίς συγκεκριμένες δεσμεύσεις για το περιεχόμενο και την εφαρμογή του σχεδίου. Οι τοπικοί φορείς, αν και χαιρέτισαν την πρωτοβουλία, έμειναν με την απορία για το αν το «Μάστερ Πλαν Λέσβου» συνοδεύεται από ουσιαστικό πλάνο δράσης ή πρόκειται για έναν ακόμη θεωρητικό σχεδιασμό χωρίς άμεση προοπτική υλοποίησης.
Την παρουσίαση του σχεδίου έκανε η μεταδιδακτορική ερευνήτρια του Τμήματος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Δώρα Χαραλαμπή, η οποία αντικατέστησε τον καθηγητή Χρήστο Καλλονιάτη. Η κ. Χαραλαμπή παρουσίασε την πολιτιστική ανάπτυξη της Λέσβου, που θα στηρίζεται στην ενίσχυση του τουρισμού, της τοπικής παραγωγής και της εκπαίδευσης, προβάλλοντας τη μοναδικότητα του νησιού μέσα από τον πολιτισμό του.
Στο επίκεντρο της παρουσίασης τέθηκε η αποτύπωση των «δυνάμεων» της Λέσβου, που περιλαμβάνουν την εναλλαγή φυσικού τοπίου, τα τοπικά προϊόντα, τα προσκυνήματα, τη μουσική ταυτότητα (όπως τα σαντούρια της Αγιάσου και το Διεθνές Φεστιβάλ Μολύβου), τη λογοτεχνική παράδοση (όπως το Φεστιβάλ Σαπφούς και η Έκθεση Βιβλίου Μυτιλήνης), αλλά και τα πολυάριθμα μουσεία του νησιού — μεταξύ των οποίων το Μουσείο Απολιθωμένου Δάσους, το Μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας, το Μουσείο Θεόφιλου και το Μουσείο Τεριάντ.
Ωστόσο, το μάστερ πλαν δεν παρέλειψε να καταγράψει και τις αδυναμίες του πολιτιστικού τοπίου της Λέσβου. Σ’ αυτές περιλαμβάνονται η έλλειψη σύγχρονων ξενοδοχειακών μονάδων, το υψηλό κόστος μεταφορών και οι ανεπαρκείς συγκοινωνίες, που περιορίζουν την επισκεψιμότητα. Επιπλέον, διαπιστώθηκαν προβλήματα όπως η μείωση των επαγγελματιών στα παραδοσιακά δημιουργικά επαγγέλματα, η απώλεια τεχνογνωσίας, η περιορισμένη χρηματοδότηση πολιτιστικών δράσεων και η έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού στη διαχείριση πολιτισμού. Αναφορικά με τις ευκαιρίες που μπορούν να αξιοποιηθούν, η κ. Χαραλαμπή εστίασε στην ανάγκη ενίσχυσης της εξωστρέφειας, της συνεργασίας των φορέων και της θεσμοθέτησης νέων πολιτιστικών θεσμών. Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία αξιοποίησης των υπαρχουσών πολιτιστικών υποδομών και της δικτύωσης μεταξύ δημιουργών, επαγγελματιών και ακαδημαϊκών.
Ως προτεινόμενες παρεμβάσεις για την υλοποίηση του μάστερ πλαν Λέσβου αναφέρθηκαν η δημιουργία συντονιστικού γραφείου πολιτιστικής ανάπτυξης, η εγκαθίδρυση μηχανισμού διαβούλευσης μεταξύ των φορέων, ο ορισμός καλλιτεχνικού διευθυντή και επιτροπής οργάνωσης με τη συμμετοχή εικαστικών, πανεπιστημιακών και επαγγελματιών του πολιτισμού, καθώς και η ανάπτυξη συνεργασιών με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου για την ψηφιοποίηση πολιτιστικών αρχείων και την υλοποίηση θερινών σχολείων που θα συνδέονται με δημιουργικά επαγγέλματα.
Παρά το πλούσιο περιεχόμενο της παρουσίασης, οι παρευρισκόμενοι έμειναν με την αίσθηση πως λείπει ο πρακτικός προγραμματισμός. Τα χρονοδιαγράμματα, οι προϋπολογισμοί και οι μηχανισμοί παρακολούθησης. Το ερώτημα πλανάται αν το «Μάστερ Πλαν Λέσβου» θα αποτελέσει πράγματι ένα εργαλείο πολιτιστικής ανάπτυξης ή αν θα μείνει ένα ακόμη κείμενο προθέσεων που θα σκονίζεται σε κάποιο συρτάρι.
