- Χωρίς διαθέσιμη ερπυστριοφόρα μπουλντόζα, χωρίς επιχειρησιακό βυτιοφόρο στον Δήμο Μυτιλήνης και με την Περιφέρεια να καλύπτει τα κενά, η πυρκαγιά στο Πλωμάρι ανέδειξε τις αδυναμίες του σχεδιασμού
Η πυρκαγιά στο Πλωμάρι δεν αποτέλεσε μόνο μία ακόμη δύσκολη επιχείρηση για τις πυροσβεστικές δυνάμεις. Αποτέλεσε ένα πραγματικό τεστ ετοιμότητας για τον μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας της Λέσβου και, ταυτόχρονα, ανέδειξε σοβαρές επιχειρησιακές αδυναμίες που μέχρι σήμερα παρέμεναν μακριά από τη δημόσια συζήτηση. Την ώρα που η φωτιά απειλούσε κατοικίες, καλλιέργειες και δασικές εκτάσεις, οι δύο δήμοι του νησιού δεν διέθεταν ούτε ένα διαθέσιμο μικρό ερπυστριοφόρο μηχάνημα για τη διάνοιξη αντιπυρικών ζωνών, ενώ ο δήμος Μυτιλήνης δεν είχε ούτε επιχειρησιακό βυτιοφόρο νερού για δασοπυρόσβεση.
Παρότι η νομοθεσία αποδίδει στους δήμους την αποκλειστική ευθύνη για την πρόληψη και την υποστήριξη της Πολιτικής Προστασίας και παρότι έχουν χρηματοδοτηθεί γι’ αυτόν ακριβώς τον σκοπό, στην πράξη η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου ήταν εκείνη που χρειάστηκε να αναλάβει το βάρος της άμεσης ενίσχυσης της επιχείρησης, διαθέτοντας οκτώ ιδιωτικά βυτιοφόρα και καλύπτοντας εξ ολοκλήρου το κόστος λειτουργίας τους, προκειμένου να μην εξελιχθεί η φωτιά σε ανεξέλεγκτη καταστροφή.
Η εικόνα αυτή γεννά εύλογα ερωτήματα για τον βαθμό επιχειρησιακής ετοιμότητας των αρμόδιων φορέων, ιδιαίτερα σε μία περίοδο κατά την οποία η κλιματική κρίση καθιστά τις πυρκαγιές ολοένα και πιο απρόβλεπτες και καταστροφικές. Η εμπειρία της Κρήτης απέδειξε ότι μία πυρκαγιά μπορεί μέσα σε λίγες ώρες να λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Το ερώτημα είναι εάν η Λέσβος διαθέτει σήμερα τα μέσα για να ανταποκριθεί σ’ ένα αντίστοιχο σενάριο.
Δύο δήμοι χωρίς ερπυστριοφόρο
Στο σημείο αυτό να θυμίσουμε ότι ο Δήμος Μυτιλήνης παραχώρησε πριν από περίπου πέντε χρόνια το μικρό ερπυστριοφόρο μηχάνημά του στη ΔΕΔΑΠΑΛ, με αποτέλεσμα σήμερα να μην αποτελεί μέρος του εξοπλισμού της Πολιτικής Προστασίας του δήμου.
Την ίδια στιγμή, το αντίστοιχο μηχάνημα του δήμου Δυτικής Λέσβου, ίδιου τύπου Komatsu και ίδιων επιχειρησιακών δυνατοτήτων, παραμένει εκτός λειτουργίας λόγω βλάβης που υπέστη μετά τη μεγάλη πυρκαγιά των Βατερών και βρίσκεται σε εγκαταστάσεις αντιπροσωπείας. Το αποτέλεσμα είναι ότι κατά την εκδήλωση της πυρκαγιάς στο Πλωμάρι κανένας από τους δύο δήμους δεν διέθετε διαθέσιμη ερπυστριοφόρα μπουλντόζα, ένα μηχάνημα που αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διάνοιξη δρόμων, τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών και την ασφαλή πρόσβαση των πυροσβεστικών δυνάμεων. Επίσης, το μεγάλο ερπυστριοφόρο του Στρατού, λόγω του όγκου και της δυσκολίας του να κινηθεί στα στενά δρομάκια παρέμεινε στην είσοδο του Πλωμαρίου λίγο πριν την ποτοποιία Βαρβαγιάννη.
Οι ιδιώτες δεν αποτελούν λύση
Θεωρητικά υπάρχουν ιδιωτικά μηχανήματα. Στην πράξη, όμως, τα αντίστοιχα ερπυστριοφόρα στη Λέσβο είναι μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού. Σε περίπτωση ταυτόχρονων συμβάντων ή μιας μεγάλης δασικής πυρκαγιάς, κανείς δεν μπορεί να θεωρήσει δεδομένη τη διαθεσιμότητά τους. Αυτό σημαίνει ότι η επιχειρησιακή ετοιμότητα της Πολιτείας δεν μπορεί να εξαρτάται από ιδιώτες, αλλά οφείλει να στηρίζεται στον δημόσιο σχεδιασμό και στον κατάλληλο εξοπλισμό.
Ο λογαριασμός για τα 8 βυτιοφόρα=10.560€/μέρα
Η πυρκαγιά ανέδειξε ακόμη μία σημαντική παράμετρο. Οκτώ ιδιωτικά βυτιοφόρα νερού επιστρατεύθηκαν για να εξασφαλίζουν αδιάλειπτη τροφοδοσία των πυροσβεστικών οχημάτων. Η κινητοποίησή τους έγινε από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, η οποία ενεργοποίησε το μνημόνιο συνεργασίας που έχει υπογράψει με εργολάβους. Με βάση τους όρους της συμφωνίας, κάθε βυτιοφόρο με τον οδηγό του παραμένει στο μέτωπο μέχρι την επίσημη λήξη του συμβάντος από την Πυροσβεστική Υπηρεσία.
Η αποζημίωση ανέρχεται σε 1.320 ευρώ ημερησίως για κάθε βυτιοφόρο, γεγονός που ανεβάζει το συνολικό ημερήσιο κόστος των οκτώ οχημάτων στις 10.560 ευρώ. Το ποσό αυτό δεν καλύφθηκε από τον δήμο Μυτιλήνης αλλά από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, καθώς ο αντιπεριφερειάρχης Πολιτικής Προστασίας, Κώστας Αρώνης έδωσε εντολή να μισθωθούν άμεσα τα οχήματα, εκτιμώντας ότι προείχε η αποτροπή μιας ανεξέλεγκτης εξάπλωσης της φωτιάς.
Το στοιχείο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου ο κ. Αρώνης είχε ζητήσει κατά τη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συντονιστικού Οργάνου Πολιτικής Προστασίας (ΠΕ.Σ.Ο.Π.Π) από τους δήμους να διατηρήσουν μέρος της χρηματοδότησης που έλαβαν, περίπου 100.000 ευρώ, ως επιχειρησιακό αποθεματικό για έκτακτες ανάγκες.
Το ερώτημα για τα βυτία
Ωστόσο καταγράφεται ακόμη μία επιχειρησιακή αδυναμία. Ο Δήμος Μυτιλήνης δεν διαθέτει επιχειρησιακό βυτιοφόρο για δασοπυρόσβεση, παρά μόνο έναν κάδο πλυντηρίων χωρητικότητας δύο κυβικών μέτρων. Αντίθετα, ο δήμος Δυτικής Λέσβου συμμετείχε στην επιχείρηση με το βυτιοφόρο των 10 κυβικών μέτρων που διαθέτει.
Παράλληλα, έντονο προβληματισμό προκάλεσε η απουσία βυτιοφόρου της ΔΕΥΑΛ από το μέτωπο της φωτιάς, γεγονός που συζητήθηκε ευρέως και δημιούργησε εύλογα ερωτήματα για τους λόγους που δεν αξιοποιήθηκε σε μια τόσο κρίσιμη επιχείρηση.
Η ευθύνη είναι συγκεκριμένη
Το θεσμικό πλαίσιο είναι σαφές. Η πρόληψη, η προετοιμασία και η συνδρομή στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών αποτελούν αρμοδιότητα των δήμων, οι οποίοι για τον λόγο αυτό λαμβάνουν κάθε χρόνο ειδική χρηματοδότηση. Η πυρκαγιά στο Πλωμάρι έδειξε ότι το πραγματικό ζήτημα δεν είναι μόνο η διάθεση των χρημάτων, αλλά κυρίως η μετατροπή τους σε πραγματική επιχειρησιακή δυνατότητα. Γιατί την κρίσιμη ώρα δεν αξιολογούνται οι προθέσεις, ούτε οι δικαιολογίες. Αξιολογούνται τα διαθέσιμα μηχανήματα, τα βυτιοφόρα, οι προσβάσεις και ο χρόνος αντίδρασης. Η φωτιά στο Πλωμάρι έσβησε. Τα ερωτήματα όμως που ανέδειξε παραμένουν ανοιχτά. Και όσο αυτά μένουν αναπάντητα, η προειδοποίηση παραμένει επίκαιρη. Η Λέσβος δεν πρέπει να περιμένει να ζήσει μια καταστροφή αντίστοιχη με εκείνη της Κρήτης για να καλύψει τα κενά της Πολιτικής Προστασίας.
