Η κλιματική κρίση έχει μετατρέψει τις έντονες βροχοπτώσεις και τις πλημμύρες σε ένα από τα πιο συχνά κι απρόβλεπτα φαινόμενα, στο Βόρειο Αιγαίο. Η Λέσβος, με τις μεγάλες λεκάνες απορροής, τις αστικές περιοχές που «ασφυκτιούν» σε κάθε μπόρα και τα γερασμένα δίκτυα όμβριων, βρίσκεται διαρκώς στο προσκήνιο. Σ΄ αυτό το περιβάλλον, ο νέος Κώδικας Δήμων και Περιφερειών επιχειρεί να ξεκαθαρίσει, όχι πλήρως, ποιος φορέας κάνει τι, τόσο στην πρόληψη όσο και στην αντιμετώπιση πλημμυρικών φαινομένων.
Τι αλλάζει για τους πολίτες
Τα φρεάτια και οι δημοτικοί δρόμοι είναι αποκλειστικά ευθύνη των δήμων.
Ο δήμος Μυτιλήνης κι ο δήμος Δυτικής Λέσβου έχουν την πλήρη ευθύνη για τον καθαρισμό και τη λειτουργικότητα των φρεατίων, των σχαρών και των μικρών αγωγών μέσα στα όρια του δημοτικού δικτύου. Αυτό σημαίνει ότι όταν ένα φρεάτιο «μπουκώνει» μπροστά σε ένα σπίτι ή μια επιχείρηση, αρμόδια είναι η Δημοτική Υπηρεσία. Τα ρέματα, τα ποτάμια και οι μεγάλοι αποδέκτες ανήκουν στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, η οποία, έχει την ευθύνη του καθαρισμού των ρεμάτων, της διευθέτησης ποταμών και των μεγάλων έργων απορροής. Ο νέος Κώδικας δίνει καθαρά στους δήμους την ευθύνη για κλείσιμο σχολείων και παιδικών σταθμών όταν υπάρχει κίνδυνος πλημμύρας. Οι πολίτες πλέον γνωρίζουν ποιος παίρνει την τελική απόφαση και πού πρέπει να απευθύνονται.
Αν η κατάσταση ξεφεύγει από τα όρια ενός δήμου, τότε ο ρόλος περνά στην Περιφέρεια η οποία συντονίζει Πυροσβεστική και ΕΛ.ΑΣ, κινητοποιεί μηχανήματα, εισηγείται κήρυξη έκτακτης ανάγκης κι επιβλέπει την προετοιμασία των δήμων.
«Γκρίζα ζώνη» ο συνολικός καταμερισμός ευθυνών
Ο νέος Κώδικας κάνει ένα βήμα, αλλά όχι όσα υπόσχεται. Το μεγάλο ζητούμενο, η σαφής οριοθέτηση αρμοδιοτήτων με βάση την πραγματική διάσταση κάθε φαινομένου, παραμένει ανοιχτό, αφού οι πλημμύρες δεν γνωρίζουν διοικητικά σύνορα και οι εστίες καταστροφής είναι συχνά «συγκοινωνούντα δοχεία».
Οι δύο δήμοι του νησιού έχουν ευθύνη για μικρής κλίμακας έργα, αποκατάσταση φθορών από έντονες βροχές κι άμεσες παρεμβάσεις όταν υπάρχει κίνδυνος υπερχείλισης. Από την καθαριότητα φρεατίων μέχρι τη λειτουργία των συνεργείων, η πρώτη άμυνα όταν υπάρχουν πλημμυρικά φαινόμενα είναι σ’ επίπεδο δήμων.
Με βάση τον Κώδικα, οι δήμοι ενεργοποιούν το σχέδιο «Δάρδανος», κινητοποιούν προσωπικό και μηχανήματα κι αναλαμβάνουν την πρώτη επαφή με τους πολίτες όταν υπάρχει κίνδυνος.
Πώς προετοιμάζονται οι δύο δήμοι της Λέσβου
Σε επικοινωνία που είχαμε με τον αρμόδιο αντιδήμαρχο Πολιτικής Προστασίας του δήμου Μυτιλήνης, Νίκο Καρασάββα, μ’ αφορμή το νέο κώδικα αντιπλημμυρικής προστασίας, ο ίδιος υπογράμμισε ότι «το αρμόδιο τμήμα του δήμου Μυτιλήνης έχει ενημερωθεί πλήρως για τις αλλαγές του νέου Κώδικα και έχει λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προετοιμασία της χειμερινής περιόδου. Πριν από λίγες ημέρες συνεδρίασε και το ΤΕΣΟΠΠ, προκειμένου να εξεταστούν αναλυτικά τα μέτρα που απαιτείται να λαμβάνει η Πολιτική Προστασία του δήμου, ώστε να είμαστε απόλυτα έτοιμοι σε περίπτωση έντονων καιρικών φαινομένων».
Όσον αφορά στο δήμο Δυτικής Λέσβου, ο αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας, Ανδρέας Αξής, δήλωσε μεταξύ άλλων ότι «ο δήμος Δυτικής Λέσβου έχει επικαιροποιήσει και τα τέσσερα σχέδια Πολιτικής Προστασίας και είμαστε έτοιμοι όσον αφορά στις αρμοδιότητες που απορρέουν από τον νέο Κώδικα Αντιπλημμυρικής Προστασίας».
Η Λέσβος, με τις συχνές πλημμύρες, χρειάζεται εξειδικευμένη καταγραφή κινδύνων, σαφή όρια, και κυρίως συνέργεια δήμων και Περιφέρειας. Εκείνο που προκύπτει, σύμφωνα με τις κατατιθέμενες απόψεις των αρμοδίων, είναι αν το νέο πλαίσιο θα μειώσει τις καθυστερήσεις και θα βελτιώσει την προστασία των πολιτών ή αν θα χρειαστούν νέες παρεμβάσεις για να λυθούν οι «γκρίζες ζώνες» που ακόμη παραμένουν.
