- “Χαλάρωση” για τους ιδιοκτήτες ως προς την απαίτηση για τον καθαρισμό των οικοπέδων τους
- Υιοθετήθηκαν σημαντικές προτάσεις – τροποποιήσεις της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων για ένα δικαιότερο σύστημα
Με σημαντικές αλλαγές που ανακουφίζουν τους ιδιοκτήτες ακινήτων και ταυτόχρονα ενισχύουν την πρόληψη πυρκαγιών, τέθηκε σε ισχύ το νέο καθεστώς για τον ετήσιο καθαρισμό οικοπέδων, όπως προβλέπεται από την Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) ΥΠ1157/24.4.2026 που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄2323, σε εφαρμογή του νόμου 5281/2026 «Ενεργή Μάχη».
Το νέο πλαίσιο
Το νέο πλαίσιο, που προωθήθηκε από το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, ενσωματώνει σειρά βελτιώσεων στα άρθρα 41 και 43, οι οποίες προέκυψαν μέσα από τη δημόσια διαβούλευση και τις τεκμηριωμένες παρεμβάσεις της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων.
Η φιλοσοφία των νέων ρυθμίσεων μετατοπίζεται σαφώς από την τιμωρητική λογική προς μια πιο συνεργατική προσέγγιση, με στόχο τη διευκόλυνση των πολιτών και την ενίσχυση της οικειοθελούς συμμόρφωσης. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανάγκη βελτίωσης της πυρασφάλειας στον αστικό ιστό, μέσω της καθιέρωσης ενός εφαρμόσιμου και δίκαιου συστήματος ετήσιου αντιπυρικού καθαρισμού οικοπέδων.
Με το νέο πλαίσιο ο καθαρισμός οικοπέδων αναγνωρίζεται ως κρίσιμο μέτρο πρόληψης πυρκαγιών και περιλαμβάνει εργασίες, όπως η απομάκρυνση ξερών χόρτων και θάμνων, η αποκομιδή εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων, ο καθαρισμός από κλαδιά και φυτική ύλη, καθώς και η αραίωση πυκνής βλάστησης. Η υποχρέωση αφορά ακίνητα εντός σχεδίου πόλης ή οικισμών, αλλά και εκτός σχεδίου περιοχές με κτίσμα, εφόσον βρίσκονται σε απόσταση έως 100 μέτρων από κατοικημένες ζώνες και δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία. Εξαιρούνται οι συντηρούμενοι κήποι κατοικιών και πολυκατοικιών.
Υπόχρεοι για τον καθαρισμό είναι οι ιδιοκτήτες, οι επικαρπωτές, οι μισθωτές και γενικά οι χρήστες των οικοπέδων, καθώς και φορείς του Δημοσίου για τα ακίνητά τους.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η επιμήκυνση της προθεσμίας καθαρισμού και δήλωσης, η οποία πλέον εκτείνεται από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου, δηλαδή σε διάστημα 76 ημερών αντί των 30 που ίσχυαν. Η δήλωση πραγματοποιείται μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας akatharista.gov.gr, ενώ σε περίπτωση μη υποβολής, τεκμαίρεται συναίνεση του ιδιοκτήτη για αυτεπάγγελτο καθαρισμό από τον δήμο.
Οι κλιμακωτές κυρώσεις και οι δικλείδες
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του νέου πλαισίου είναι η καθιέρωση πιο αναλογικών και κλιμακωτών κυρώσεων. Το πρόστιμο για μη καθαρισμό ορίζεται στο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο τα 200 ευρώ και ανώτατο τις 2.000 ευρώ. Ωστόσο, καθοριστική αλλαγή αποτελεί η πρόβλεψη ότι το πρόστιμο επιβάλλεται μόνο εφόσον προηγηθεί ενημέρωση του υπόχρεου από τον δήμο ή την Πυροσβεστική Υπηρεσία και εκείνος δεν συμμορφωθεί.
Επιπλέον, σε περίπτωση που ο ιδιοκτήτης ανταποκριθεί μετά τη διαπίστωση της παράβασης και υποβάλλει εμπρόθεσμη ένσταση, το πρόστιμο μειώνεται κατά 50%, εισάγοντας έτσι ένα σαφές κίνητρο συμμόρφωσης. Παράλληλα, θεσπίζεται η υποχρεωτική προσωπική κοινοποίηση των πράξεων επιβολής προστίμων, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την ασφάλεια δικαίου.
Σημαντικές είναι και οι αλλαγές στα πρόστιμα για μη δήλωση καθαρισμού, τα οποία μειώνονται σε 500 ευρώ αν δεν έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός και σε 100 ευρώ αν έχει γίνει, αλλά δεν δηλώθηκε. Αντίστοιχα, μειώνονται και οι ποινικές κυρώσεις για ψευδή δήλωση, με τη φυλάκιση να περιορίζεται σε τουλάχιστον έξι μήνες και το χρηματικό πρόστιμο σε 5.000 ευρώ.
Ταυτόχρονα, προβλέπεται ότι η ποινική δίωξη δεν θα ασκείται πριν παρέλθει η δεκαήμερη προθεσμία υποβολής ένστασης, ενώ η εμπρόθεσμη ένσταση αναστέλλει τη δίωξη μέχρι την έκδοση σχετικής απόφασης, αποφεύγοντας έτσι άσκοπες επιβαρύνσεις για πολίτες και δικαιοσύνη.
Διευκολύνσεις και υποχρεώσεις δήμων
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης τη δυνατότητα υποβολής της δήλωσης καθαρισμού μέσω ΚΕΠ ή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας για συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών, όπως άτομα άνω των 67 ετών, άτομα με αναπηρία ή σε περιπτώσεις τεχνικών προβλημάτων της πλατφόρμας.
Παράλληλα, οι δήμοι υποχρεούνται να καθορίσουν συγκεκριμένους χώρους απόθεσης των υπολειμμάτων καθαρισμού, διευκολύνοντας τη διαδικασία και αποτρέποντας ανεξέλεγκτη απόρριψη υλικών.
Ο Ταξιάρχης Κουφέλος
Οι περισσότερες από τις παραπάνω αλλαγές προέρχονται από προτάσεις της ΠΟΜΙΔΑ, η οποία είχε ενεργή συμμετοχή στη διαβούλευση και κατέθεσε συγκεκριμένες λύσεις βασισμένες στην εμπειρία των ιδιοκτητών.
Ο νομικός εκπρόσωπος του Συλλόγου Ιδιοκτητών Ακινήτων Λέσβου και μέλος της ΠΟΜΙΔΑ, Ταξιάρχης Κουφέλος, υπογραμμίζει ότι «το νέο πλαίσιο αποκαθιστά μια ισορροπία που έλειπε, διασφαλίζοντας ότι οι πολίτες δεν τιμωρούνται χωρίς προηγούμενη ενημέρωση και πραγματική δυνατότητα συμμόρφωσης».
Ο ίδιος επισημαίνει ότι «η πρόβλεψη μείωσης των προστίμων και η δυνατότητα ένστασης πριν την ποινική δίωξη αποτελούν κρίσιμες εγγυήσεις δικαίου», ενώ δεν παραλείπει να επαινέσει τον πρόεδρο της ΠΟΜΙΔΑ, Στράτο Παραδιά, για τον καθοριστικό του ρόλο. «Με συστηματική δουλειά και τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, η Ομοσπονδία μας πέτυχε ουσιαστικές αλλαγές προς όφελος των ιδιοκτητών αλλά και της κοινωνίας συνολικά», σημειώνει.
Ενόψει της αντιπυρικής περιόδου από την 1η Μαΐου έως τις 31 Οκτωβρίου 2026, ο κ. Κουφέλος καλεί όλους τους υπόχρεους να προχωρήσουν έγκαιρα στον καθαρισμό των οικοπέδων και στην υποβολή της σχετικής δήλωσης. Όπως τονίζει, η συμμόρφωση δεν αποτελεί μόνο νομική υποχρέωση, αλλά και κρίσιμο παράγοντα προστασίας της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να δημιουργήσει μια ισορροπία με στόχο τη συνεργασία κράτους και πολιτών για πιο αποτελεσματικές και κοινωνικά αποδεκτές λύσεις.
