Μια νέα εποχή για τη λειτουργία των δήμων ανοίγει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς το Άρθρο 319 αλλάζει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο οι δημοτικές αρχές θα οργανώνουν τις υπηρεσίες τους, θα σχεδιάζουν τις πολιτικές τους και θα λογοδοτούν στους πολίτες. Για τους δήμους της Λέσβου, από τον δήμο Μυτιλήνης έως τον δήμο Δυτικής Λέσβου, οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν άμεσα ζητήματα καθημερινότητας, περιβάλλοντος, καθαριότητας και πολιτικής προστασίας.
Ο νέος κανονισμός επιχειρεί να βάλει ενιαίους κανόνες λειτουργίας σ΄ όλους τους δήμους της χώρας, καθιστώντας υποχρεωτική μια σειρά από κανονισμούς, σχέδια δράσης και διαδικασίες που μέχρι σήμερα είτε λειτουργούσαν αποσπασματικά, είτε δεν εφαρμόζονταν καθόλου.
Τι αλλάζει στην πράξη
Οι δήμοι υποχρεώνονται πλέον να διαθέτουν οργανωμένο πλαίσιο λειτουργίας για κρίσιμους τομείς της καθημερινότητας. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να υπάρχουν συγκεκριμένοι κανονισμοί για την καθαριότητα, τη διαχείριση αδέσποτων ζώων, τη λειτουργία αθλητικών εγκαταστάσεων, τις λαϊκές αγορές, το υπαίθριο εμπόριο, αλλά και για υπηρεσίες, όπως η ύδρευση και η άρδευση.
Παράλληλα, κάθε δήμος θα πρέπει να οργανώσει καλύτερα τις εσωτερικές του δομές, με κανονισμούς εσωτερικού ελέγχου και σαφείς διαδικασίες λειτουργίας των υπηρεσιών του. Ουσιαστικά, το Υπουργείο Εσωτερικών επιχειρεί να μετατρέψει τους δήμους σε πιο οργανωμένους διοικητικούς μηχανισμούς, με μεγαλύτερη διαφάνεια και λογοδοσία. Για τους πολίτες αυτό σημαίνει ότι θα υπάρχουν πιο ξεκάθαροι κανόνες για το τι υποχρεούται να παρέχει ο δήμος, αλλά και μεγαλύτερη δυνατότητα ελέγχου όταν υπηρεσίες δεν λειτουργούν σωστά.
Υποχρεωτικά σχέδια για περιβάλλον και κλίμα
Ιδιαίτερο βάρος δίνει ο νέος Κώδικας στην περιβαλλοντική πολιτική. Οι δήμοι της Λέσβου θα πρέπει πλέον να εκπονούν υποχρεωτικά σχέδια για τη διαχείριση απορριμμάτων, την εξοικονόμηση ενέργειας, τη μείωση εκπομπών και την προστασία φυσικών πόρων. Μεταξύ άλλων προβλέπονται Σχέδια Διαχείρισης Αποβλήτων, Σχέδια Αειφόρου Ενέργειας και Κλίματος, αλλά και προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης δημοτικών κτιρίων.
Ανακύκλωση με νέους όρους
Το “πληρώνω όσο πετάω” έρχεται και στους δήμους της Λέσβου, καθώς ένα από τα σημαντικότερα σημεία του νέου πλαισίου αφορά στην ανακύκλωση και στη διαχείριση απορριμμάτων. Οι δήμοι καλούνται να εφαρμόσουν νέα συστήματα διαλογής και ανακύκλωσης, να οργανώσουν χωριστή συλλογή βιοαποβλήτων και ηλεκτρικών συσκευών, αλλά και να δημιουργήσουν περισσότερα Πράσινα Σημεία.
Παράλληλα, προωθείται το σύστημα «πληρώνω όσο πετάω», μέσω του οποίου το κόστος απορριμμάτων θα συνδέεται περισσότερο με την ποσότητα σκουπιδιών που παράγει κάθε περιοχή ή νοικοκυριό. Η αλλαγή αυτή αναμένεται να επηρεάσει άμεσα τη λειτουργία των δήμων, αλλά και τη συμπεριφορά των πολιτών, καθώς η ανακύκλωση μετατρέπεται πλέον σε βασική υποχρέωση της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Νέες ευθύνες απέναντι στους πολίτες
Ο νέος Κώδικας δεν περιορίζεται μόνο στην καθαριότητα ή στην ανακύκλωση. Οι δήμοι αποκτούν αυξημένες ευθύνες σε θέματα πολιτικής προστασίας, προσβασιμότητας και ανθεκτικότητας απέναντι σε φυσικές καταστροφές. Πρέπει να εκπονούν σχέδια για έκτακτες ανάγκες, για την προσβασιμότητα ατόμων με αναπηρία, αλλά και για τη βιώσιμη κινητικότητα μέσα στις πόλεις και τους οικισμούς.
Για μια περιοχή, όπως η Λέσβος, που αντιμετωπίζει συχνά προβλήματα από ακραία καιρικά φαινόμενα, πυρκαγιές και πιέσεις στις υποδομές, οι νέες αυτές υποχρεώσεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα το εάν οι δήμοι θα μπορέσουν να ανταποκριθούν σ΄ όλες αυτές τις απαιτήσεις, καθώς πολλές δημοτικές υπηρεσίες ήδη λειτουργούν με ελλείψεις προσωπικού και περιορισμένους πόρους. Χωρίς χρηματοδότηση, τεχνική στήριξη και εξειδικευμένο προσωπικό, υπάρχει ο κίνδυνος αρκετές από τις νέες προβλέψεις να μείνουν μόνο στα χαρτιά.
Σε κάθε περίπτωση, το νέο θεσμικό πλαίσιο αλλάζει τα δεδομένα στην αυτοδιοίκηση. Οι δήμοι της Λέσβου καλούνται πλέον να λειτουργήσουν όχι μόνο ως φορείς καθημερινών υπηρεσιών, αλλά ως οργανωμένοι μηχανισμοί σχεδιασμού, προστασίας του περιβάλλοντος και άμεσης λογοδοσίας απέναντι στους πολίτες.
