- Με τις νέες ρυθμίσεις, ποσά που μέχρι σήμερα αποδίδονταν με ξεχωριστές εγκρίσεις ενσωματώνονται πλέον αυτόματα στους Κ.Α.Π.
- Για τον πολίτη, αυτό μεταφράζεται σε σταθερότερη αποκομιδή απορριμμάτων, σε σχολεία που καθαρίζονται εγκαίρως και σε υπηρεσίες που μπορούν να λειτουργούν με συνέπεια
Αλλαγές στη λειτουργία των δήμων, φέρνει ο νέος Κώδικας για τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους, εξασφαλίζοντας σταθερή χρηματοδότηση, πιο αξιόπιστες υπηρεσίες, ταχύτερη εξυπηρέτηση κι ενισχυμένη κοινωνική προστασία. Με νέους θεσμούς και μόνιμους πόρους, οι πολίτες θα δουν άμεσα βελτιώσεις στην καθημερινότητά τους και στην ποιότητα των δημοτικών υπηρεσιών. Καθότι τοπική αυτοδιοίκηση σημαίνει καθημερινότητα. Σημαίνει καθαριότητα στους δρόμους, φως στις γειτονιές, λειτουργικά σχολεία, δημόσιους χώρους που να αντέχουν, κοινωνική προστασία για τους πιο ευάλωτους.
Και για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, ο νέος Κώδικας εγγράφει μια ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι δήμοι θα μπορούν να ανταποκριθούν σ’ αυτά. Η αλλαγή θα είναι πρακτική κι άμεση κι αγγίζει τον κάθε πολίτη, γιατί αφορά στον βασικό μηχανισμό χρηματοδότησης των δήμων που είναι οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (Κ.Α.Π.). Μέσα από μια νέα αρχιτεκτονική, το κράτος επιχειρεί να σταθεροποιήσει τις ροές χρημάτων προς τους δήμους, ώστε οι υπηρεσίες που λαμβάνουν οι πολίτες να είναι συνεπείς, προβλέψιμες και καλύτερα οργανωμένες.
Τι αλλάζει στην πράξη για τους πολίτες
Πρώτα από όλα, αλλάζει η σταθερότητα των βασικών δημοτικών υπηρεσιών. Υπηρεσίες όπως η καθαριότητα, η αποκομιδή απορριμμάτων, ο φωτισμός και η υποστήριξη των σχολικών μονάδων συχνά επηρεάζονταν από καθυστερήσεις στη χρηματοδότηση, γραφειοκρατικά εμπόδια ή την ανάγκη έκδοσης κάθε χρόνο νέων αποφάσεων. Με τις νέες ρυθμίσεις, ποσά που μέχρι σήμερα αποδίδονταν με ξεχωριστές εγκρίσεις ενσωματώνονται πλέον αυτόματα στους ΚΑΠ. Αυτό σημαίνει ότι οι δήμοι γνωρίζουν εκ των προτέρων τι χρήματα θα λάβουν κάθε μήνα, χωρίς αναμονές, χωρίς διακοπές, χωρίς το άγχος της καθυστέρησης. Για τον πολίτη, αυτό μεταφράζεται σε σταθερότερη αποκομιδή απορριμμάτων, σε σχολεία που καθαρίζονται εγκαίρως και σε υπηρεσίες που μπορούν να λειτουργούν με συνέπεια.
Ένα δεύτερο, εξίσου σημαντικό όφελος αφορά στους ανθρώπους που εξυπηρετούνται από το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι». Η μισθοδοσία του προσωπικού αυτού του τόσο κρίσιμου κοινωνικού προγράμματος περνά πλέον οριστικά στους Κ.Α.Π., εξασφαλίζοντας σταθερή χρηματοδότηση. Για τους ηλικιωμένους, τα άτομα με περιορισμένη κινητικότητα και όσους έχουν ανάγκη καθημερινής υποστήριξης, αυτό σημαίνει ότι η υπηρεσία αποκτά μόνιμη βάση και δεν εξαρτάται κάθε φορά από ξεχωριστές χρηματοδοτήσεις. Με άλλα λόγια, το κράτος διασφαλίζει ότι η φροντίδα που λαμβάνουν δεν θα διακοπεί, δεν θα καθυστερήσει και δεν θα αμφισβητηθεί, κάτι που αποτελεί μεγάλη ανακούφιση για χιλιάδες οικογένειες.
Ένα τρίτο στοιχείο που επηρεάζει την καθημερινότητα είναι η δυνατότητα των δήμων να αποφύγουν δυσλειτουργίες λόγω ταμειακών προβλημάτων. Με τον νέο Κώδικα, οι δήμοι μπορούν να λάβουν προκαταβολή από τους ΚΑΠ για ανελαστικές δαπάνες, όπως καύσιμα, ενέργεια, μισθοδοσία και άλλες βασικές ανάγκες. Αυτό γίνεται υπό αυστηρούς όρους, ώστε να μην δημιουργούνται ελλείμματα, αλλά ταυτόχρονα επιτρέπει στους δήμους να μην αφήσουν κρίσιμες υπηρεσίες χωρίς πόρους. Ο πολίτης, επομένως, ωφελείται έμμεσα αλλά ουσιαστικά, καθότι θα υπάρχει η δυνατότητα για λιγότερες διακοπές σε φωτισμό, καθαριότητα, μεταφορές, συντηρήσεις και καθημερινές λειτουργίες που επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα ζωής.
Οι δήμοι μπορούν να ρυθμίσουν τα χρέη τους
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο νέος μηχανισμός εξυγίανσης οφειλών των ΟΤΑ. Πολλοί δήμοι στη χώρα, λόγω παλαιών χρεών, αντιμετώπιζαν δεσμεύσεις, αδυναμία έκδοσης ενημεροτήτων ή περιορισμούς που τους κρατούσαν εγκλωβισμένους. Με το άρθρο 82 του νέου Κώδικα, οι δήμοι μπορούν να ρυθμίσουν τα χρέη τους με συμψηφισμό Κ.Α.Π., μειώνοντας δραστικά τα πρόστιμα και τους τόκους, ακόμη και κατά 90% εφόσον η εξόφληση γίνει γρήγορα. Αυτό τους επιτρέπει να αναπνεύσουν οικονομικά και, τελικά, να κατευθύνουν περισσότερα χρήματα σε έργα, υποδομές, κοινωνικές δράσεις και καθημερινές ανάγκες.
Ο πολίτης μπορεί να μην βλέπει άμεσα τον συμψηφισμό, αλλά βλέπει τα αποτελέσματά του που αφορούν στα έργα που ξεμπλοκάρουν, στις κατασκευές που επιταχύνονται και περισσότερο διαθέσιμο δημοτικό χρήμα για πραγματικές ανάγκες. Μία ακόμη σημαντική αλλαγή είναι η καθιέρωση νέας χρηματοδοτικής ροής αποκλειστικά για περιβαλλοντικά έργα. Με το άρθρο 83, το 3% των διαθεσίμων του Πράσινου Ταμείου μεταφέρεται κάθε χρόνο σε ειδικό λογαριασμό υπέρ των δήμων. Τα χρήματα αυτά προορίζονται για αναπλάσεις, πράσινες υποδομές, προστασία φυσικού περιβάλλοντος, ενεργειακή αναβάθμιση, μέτρα κλιματικής προσαρμογής και δράσεις που βελτιώνουν την ανθεκτικότητα των πόλεων. Για τον πολίτη, αυτό σημαίνει ότι αυξάνονται οι δυνατότητες για δημιουργία πάρκων, προστασία δημόσιων χώρων, αναπλάσεις σε υποβαθμισμένες ζώνες, βελτίωση της κινητικότητας και συνολικά μια πιο βιώσιμη και ευχάριστη πόλη.
Μετά τις αλλαγές για τον πολίτη, αξίζει να αποτυπωθεί και το συνολικό πλαίσιο. Τα άρθρα 78 και 79 παραμένουν ως θεσμικές αναφορές στον τρόπο με τον οποίο αποδίδονται οι ΚΑΠ σε δήμους και περιφέρειες. Το άρθρο 80 ενσωματώνει δαπάνες που ως σήμερα αποδίδονταν ξεχωριστά, δημιουργώντας ένα σταθερό χρηματοδοτικό περιβάλλον. Το άρθρο 81 καθορίζει τους όρους για τις προκαταβολές, προστατεύοντας τη δημοσιονομική σταθερότητα των ΟΤΑ και διασφαλίζοντας την αδιάλειπτη λειτουργία τους. Το άρθρο 82 παρέχει τον πιο ευνοϊκό μηχανισμό ρύθμισης δημοτικών χρεών που έχει εφαρμοστεί μέχρι σήμερα. Και το άρθρο 83 ανοίγει τον δρόμο για μια διαρκή περιβαλλοντική χρηματοδότηση που δεν εξαρτάται από προγράμματα, προκηρύξεις ή περιστασιακές αποφάσεις.
Σταθερή και προβλέψιμη αυτοδιοίκηση
Ο νέος Κώδικας δημιουργεί, συνεπώς, μια πιο σταθερή και προβλέψιμη αυτοδιοίκηση. Μειώνει την αβεβαιότητα των δήμων, αυξάνει τους πόρους που μπορούν να διατεθούν για την καθημερινότητα και φέρνει πιο κοντά την εικόνα ενός δήμου που μπορεί να λειτουργήσει χωρίς διακοπές, χωρίς καθυστερήσεις και με μεγαλύτερη υπευθυνότητα απέναντι στους πολίτες. Οι αλλαγές δεν βρίσκονται μόνο στη νομοθεσία, αλλά βρίσκονται ήδη στον δρόμο, στο σχολείο, στο σπίτι και στη γειτονιά. Με τον νέο τρόπο χρηματοδότησης, οι πολίτες αναμένουν πλέον μια τοπική αυτοδιοίκηση πιο αποτελεσματική, πιο συνεπή και πιο κοντά στις πραγματικές ανάγκες τους.
