Η κλιματική κρίση δεν αποτελεί ένα θεωρητικό σενάριο για το μέλλον, αλλά μια καθημερινή πραγματικότητα που επηρεάζει άμεσα τις τοπικές κοινωνίες. Πυρκαγιές, πλημμύρες, έντονα καιρικά φαινόμενα και παρατεταμένοι καύσωνες, δοκιμάζουν τις αντοχές των πόλεων και των υποδομών. Σ΄ αυτό το νέο περιβάλλον, οι δήμοι καλούνται να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην προστασία των πολιτών, ενισχύοντας την πρόληψη, την ετοιμότητα και την άμεση αντιμετώπιση των κινδύνων. Η ανάγκη αυτή αναδείχθηκε με σαφήνεια στο θεματικό συνέδριο που διοργάνωσε πρόσφατα στην Αθήνα, η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας, με αντικείμενο την ενδυνάμωση των δήμων μέσα από εκπαίδευση, τεχνολογία και καλύτερο συντονισμό των φορέων.
Η συζήτηση για την Πολιτική Προστασία αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη Λέσβο, όπου οι Δήμοι βρίσκονται αντιμέτωποι με αυξημένες απαιτήσεις διαχείρισης κινδύνων, από πυρκαγιές κι ακραία καιρικά φαινόμενα, μέχρι την προστασία κρίσιμων υποδομών και οικισμών. Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι η έγκαιρη προετοιμασία, η συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών και η ενεργή συμμετοχή των εθελοντικών οργανώσεων αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την αποτελεσματική αντιμετώπιση κρίσεων.
Στο συνέδριο τονίστηκε ότι η Πολιτική Προστασία δεν περιορίζεται μόνο στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών. Περιλαμβάνει επίσης την πρόληψη και διαχείριση τεχνολογικών ή βιομηχανικών ατυχημάτων, τα οποία μπορεί να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και στο περιβάλλον. Για τον λόγο αυτό, οι δήμοι οφείλουν να διαθέτουν επικαιροποιημένα σχέδια δράσης, σαφείς διαδικασίες ενημέρωσης των πολιτών και αποτελεσματικό συντονισμό με την κεντρική διοίκηση.
Στη Λέσβο, η Πολιτική Προστασία αποτελεί βασική προτεραιότητα για τους δύο δήμους του νησιού. Ο αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Μυτιλήνης, Νίκος Καρασάββας, ο οποίος παρακολούθησε το διήμερο συνέδριο της Κ.Ε.Δ.Ε, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, τόνισε μεταξύ άλλων ότι η συνεργασία με τις εθελοντικές οργανώσεις είναι καθοριστική για την επιχειρησιακή ετοιμότητα του δήμου.
«Η Πολιτική Προστασία στον Δήμο Μυτιλήνης βασίζεται σε έναν συνδυασμό πρόληψης, συντονισμού και αξιοποίησης των εθελοντικών δυνάμεων. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ενίσχυση των εθελοντικών ομάδων με οχήματα και εξοπλισμό, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν άμεσα σε περιστατικά πυρκαγιών ή άλλων έκτακτων αναγκών. Παράλληλα, επενδύουμε στη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών και στην καλύτερη προετοιμασία για την αντιπυρική περίοδο», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Από την πλευρά του, ο αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Δυτικής Λέσβου, Ανδρέας Αξής, επισημαίνει ότι οι ανάγκες σε έναν μεγάλο γεωγραφικά Δήμο είναι ιδιαίτερα αυξημένες. «Η Δυτική Λέσβος διαθέτει εκτεταμένες αγροτικές και δασικές περιοχές, γεγονός που αυξάνει την ευθύνη μας στον τομέα της πρόληψης. Η ενίσχυση των εθελοντικών οργανώσεων με οχήματα, εξοπλισμό και επιχειρησιακή υποστήριξη είναι απαραίτητη, καθώς αποτελούν πολύτιμο συνεργάτη στις δράσεις επιτήρησης και άμεσης παρέμβασης. Παράλληλα, προχωρούμε σε καθαρισμούς, συντηρήσεις δρόμων πρόσβασης και καλύτερο συντονισμό με όλες τις υπηρεσίες», αναφέρει.
Η εμπειρία δείχνει επίσης ότι η μεταφορά αρμοδιοτήτων προς την τοπική αυτοδιοίκηση δεν συνοδεύτηκε πάντα από αντίστοιχη ενίσχυση σε ανθρώπινο δυναμικό και πόρους. Ιδιαίτερα οι δήμοι της Λέσβου, συχνά καλούνται να ανταποκριθούν σ΄ αυξημένες υποχρεώσεις με περιορισμένα μέσα. Γι’ αυτό και η ανάγκη για σταθερή χρηματοδότηση, επαρκές προσωπικό και σύγχρονα εργαλεία θεωρείται κρίσιμη προϋπόθεση για την αποτελεσματική λειτουργία της Πολιτικής Προστασίας.
Επίσης, κομβικός παράγοντας για την ενίσχυση των δήμων είναι η εκπαίδευση των στελεχών, αλλά και των αιρετών. Οι αποφάσεις σε περιόδους κρίσης λαμβάνονται συχνά υπό πίεση χρόνου και αβεβαιότητα, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνεχή κατάρτιση όσων εμπλέκονται στη διαχείριση κινδύνων. Η εκπαίδευση πρέπει να περιλαμβάνει ασκήσεις ετοιμότητας, προσομοιώσεις σεναρίων και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων, ώστε οι υπηρεσίες να μπορούν να ανταποκρίνονται με ταχύτητα και αποτελεσματικότητα.
Ουσιαστικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσουν και οι νέες τεχνολογίες. Συστήματα χαρτογράφησης κινδύνων, ψηφιακές πλατφόρμες συντονισμού, drones για επιτήρηση περιοχών κι εφαρμογές έγκαιρης προειδοποίησης μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη βελτίωση της επιχειρησιακής ετοιμότητας. Ωστόσο, όπως επισημάνθηκε στο συνέδριο, η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί. Απαιτείται κατάλληλη εκπαίδευση των χρηστών και ισότιμη πρόσβαση όλων των Δήμων στα νέα εργαλεία, ώστε να μην δημιουργηθούν ανισότητες.
Σημαντική είναι και η συμβολή των εθελοντικών οργανώσεων Πολιτικής Προστασίας, οι οποίες αποτελούν βασικό επιχειρησιακό πυλώνα σε πολλές περιοχές της χώρας. Οι εθελοντές συμμετέχουν ενεργά σε δράσεις πρόληψης, επιτήρησης και αντιμετώπισης συμβάντων, ενισχύοντας ουσιαστικά τις δυνατότητες των Δήμων. Στο πλαίσιο αυτό, προτάθηκε η θέσπιση ειδικών πινακίδων κυκλοφορίας για τα οχήματα των εθελοντικών ομάδων, καθώς και η πλήρης εφαρμογή της απαλλαγής τους από τα τέλη κυκλοφορίας.
Παράλληλα, κρίθηκε απαραίτητη η δυνατότητα σύναψης εξάμηνων συμβάσεων εποχικού προσωπικού Πολιτικής Προστασίας, ώστε να καλύπτεται πλήρως η αντιπυρική περίοδος, καθώς και η δημιουργία αυτοτελών τμημάτων Πολιτικής Προστασίας σε κάθε δήμο με εξειδικευμένο προσωπικό. Η ενίσχυση αυτή θεωρείται απαραίτητη για να μπορέσουν οι δήμοι να ανταποκριθούν στις αυξημένες υποχρεώσεις που προβλέπει η σύγχρονη νομοθεσία.
Το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από τη συζήτηση για την Πολιτική Προστασία είναι ότι η αντιμετώπιση των κινδύνων της κλιματικής κρίσης απαιτεί συνεργασία όλων των επιπέδων διοίκησης. Οι Δήμοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, καθώς είναι οι φορείς που είναι πιο κοντά στον πολίτη και καλούνται να εφαρμόσουν στην πράξη τα μέτρα πρόληψης και προστασίας.
