Στο Ρουσέλλειο Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης, αύριο Παρασκευή 15 Μαΐου, στις 18.00, δεν θα ακουστούν μόνο ομιλίες. Θα ακουστούν, κυρίως, σιωπές που για χρόνια έμεναν χωρίς λέξεις. Η Πρωτοβουλία για την Ψυχική Υγεία Παιδιών & Εφήβων Child and Adolescent Mental Health Initiative (CAMHI) ανοίγει έναν δημόσιο χώρο διαλόγου, εκεί όπου η ψυχική υγεία παιδιών κι εφήβων συχνά συναντά την απόσταση, το στίγμα ή την αδυναμία πρόσβασης σε υπηρεσίες. Η εκδήλωση δεν έχει τον χαρακτήρα μιας τυπικής επιστημονικής ημερίδας. Φιλοδοξεί να γίνει ένα πεδίο συνάντησης ανάμεσα στην επιστήμη και την καθημερινότητα, στη θεωρία και στην εμπειρία, στους ειδικούς και σ΄ εκείνους που ζουν κάθε μέρα με τα παιδιά.
Η πρόληψη ως καθημερινή πράξη
Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο επιμορφωτικά προγράμματα της Πρωτοβουλίας. Το πρώτο αφορά τον «Εγγραμματισμό στην Ψυχική Υγεία Παιδιών & Εφήβων» για εκπαιδευτικούς και ειδικό εκπαιδευτικό προσωπικό. Το δεύτερο αφορά στον «Ανιχνευτικό Έλεγχο Προβλημάτων Ψυχικής Υγείας Παιδιών & Εφήβων» για παιδιάτρους και οικογενειακούς γιατρούς.
Και τα δύο προγράμματα είναι δωρεάν, υποστηρίζονται από τα αρμόδια υπουργεία, κι επιχειρούν κάτι ουσιαστικό. Να μετατρέψουν την πρόληψη σε καθημερινό εργαλείο. Όχι σ΄ αφηρημένη πολιτική προτεραιότητα, αλλά σε πρακτική ικανότητα εκείνων που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, στην τάξη, στο ιατρείο, στην κοινότητα.
Ο στόχος της εκδήλωσης είναι ξεκάθαρος κι αφορά στην έγκαιρη αναγνώριση ψυχικών δυσκολιών, πριν αυτές παγιωθούν ως κρίσεις που απαιτούν πιο σύνθετες παρεμβάσεις.
Μια τοπική πραγματικότητα με παγκόσμια διάσταση
Η Λέσβος δεν αντιμετωπίζεται εδώ ως «περίπτωση», αλλά ως ζωντανό παράδειγμα μιας ευρύτερης πραγματικότητας. Τα παιδιά και οι έφηβοι του νησιού έχουν βιώσει τα τελευταία χρόνια πολλαπλές πιέσεις, κοινωνικές, οικονομικές, προσφυγικές, οικογενειακές. Πιέσεις που δεν αποτυπώνονται πάντα σε στατιστικές, αλλά εγγράφονται στη συμπεριφορά, στη σιωπή, στην απόσυρση ή στην ένταση. Η εκδήλωση επιχειρεί ακριβώς να φωτίσει το γεγονός ότι η ψυχική υγεία δεν είναι ξεκομμένη από τον τόπο, τις συνθήκες και το κοινωνικό περιβάλλον.
Μελίνα Σπαθάρη: Η φωνή της εμπειρίας
Ιδιαίτερο βάρος αποκτά η τοποθέτηση της Μελίνας Σπαθάρη, διευθύντριας Επικοινωνίας της Πρωτοβουλίας, καθώς με λόγο προσωπικό και ταυτόχρονα βαθιά κοινωνικό, με δήλωσή της στα Νέα της Λέσβου, σημειώνει ότι «γεννήθηκα και μεγάλωσα στη Μυτιλήνη. Ξέρω τι σημαίνει να μεγαλώνεις σ΄ ένα νησί όπου τα παιδιά που είχαν ανάγκη έφευγαν στην Αθήνα, κρυφά σχεδόν, για να δουν έναν ειδικό. Η Λέσβος έχει ζήσει πολλές πιέσεις τα τελευταία χρόνια, που έχουν αντίκτυπο στην ψυχή των παιδιών. Έχει όμως κι επαγγελματίες που κάνουν εξαιρετική δουλειά με πολύ λίγα μέσα. Με την Πρωτοβουλία για την Ψυχική Υγεία Παιδιών & Εφήβων, κι αυτή την εκδήλωση, αυτούς θέλουμε να ενισχύσουμε».
Η δήλωση αυτή δεν λειτουργεί μόνο ως μαρτυρία. Λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στο προσωπικό βίωμα και τη συλλογική ευθύνη.
Το πρόγραμμα της εκδήλωσης
Η εκδήλωση θα ξεκινήσει στις 17:30, και θα περιλαμβάνει χαιρετισμούς από εκπροσώπους της εκπαιδευτικής και ιατρικής κοινότητας της Λέσβου: Του περιφερειακού Επόπτη Ποιότητας Εκπαίδευσης Βορείου Αιγαίου, Αιμιλιανού Ευαγγελινού και του προέδρου του Ιατρικού Συλλόγου Λέσβου, Παναγιώτη Προβέτζα.
Ομιλητές από την πλευρά της Πρωτοβουλίας είναι ο Ομότιμος Καθηγητής Ψυχιατρικής Παιδιού και Εφήβου του Α.Π.Θ. και μέλος της Επιστημονικής Συντονιστικής Επιτροπής CAMHI, Νίκος Ζηλίκης, καθώς και η Σωτηρία Μητρουλάκη με την ιδιότητα της ειδικού παιδαγωγού, η Δέσποινα Κιοτέογλου ψυχολόγος της Πρωτοβουλίας, όπως και η Μελίνα Σπαθάρη, διευθύντρια Επικοινωνίας της Πρωτοβουλίας.
Θα ακολουθήσει παρουσίαση των επιμορφωτικών προγραμμάτων CAMHI, καθώς και συζήτηση με θέμα «Καθημερινές Προκλήσεις Ψυχικής Υγείας Παιδιών κι Εφήβων στη Λέσβο – Η ματιά των επαγγελματιών που εργάζονται με παιδιά». Στη συζήτηση θα συμμετέχουν επαγγελματίες πρώτης γραμμής της Λέσβου. Ψυχολόγοι, παιδίατροι και σύμβουλοι εκπαίδευσης, οι οποίοι, καλούνται καθημερινά να διαβάσουν σημάδια που δεν είναι πάντα εμφανή. Σ΄ αυτήν θα πάρουν μέρος η αναπλ. προϊσταμένη ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. Λέσβου ψυχολόγος, Κατερίνα Βουλαλά, η παιδίατρος, Ειρήνη Σημαντήρη και η Σύμβουλος Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Λέσβου, Μαρία Τζουρά.
Από τη Νέα Υόρκη έως τη Λέσβο: Ένα δίκτυο φροντίδας
Η Πρωτοβουλία δεν λειτουργεί απομονωμένα. Αναπτύσσεται ως δίκτυο συνεργασίας με διεθνείς και εθνικούς φορείς, μεταξύ των οποίων το Child Mind Institute, με την υποστήριξη της Πολιτείας και του υπουργείου Υγείας. Η χρηματοδότηση και στρατηγική στήριξη προέρχεται από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος Stavros Niarchos Foundation (SNF), στο πλαίσιο της Διεθνούς Πρωτοβουλίας για την Υγεία, δίνοντας στο εγχείρημα διάρκεια και θεσμική σταθερότητα.
Η εκδήλωση θα ολοκληρωθεί όχι με μια τυπική αποτίμηση, αλλά μ΄ ανοιχτή συζήτηση και δικτύωση στο φουαγιέ. Εκεί όπου οι ρόλοι, ειδικός, γονέας, εκπαιδευτικός, έφηβος, παύουν να είναι διακριτοί και μετατρέπονται σε κάτι κοινό, όπως είναι η ανάγκη για κατανόηση. Διότι, η ψυχική υγεία των παιδιών και των εφήβων δεν είναι μόνο επιστημονικό πεδίο. Είναι σχέση εμπιστοσύνης. Είναι η ικανότητα μιας κοινωνίας ν΄ αναγνωρίζει το ευάλωτο πριν γίνει τραύμα και το δύσκολο πριν γίνει κρίση. Στη Μυτιλήνη, αυτήν την ημέρα, η πρόληψη δεν θα ειπωθεί. Θα δοκιμαστεί.
