- Σε καλύτερη θέση από ό,τι αναμενόταν βρίσκονται οι κτηνοτρόφοι του νησιού μας – Σοβαρά τα προβλήματα για τους ελαιοπαραγωγούς
- Αρκετοί αγρότες φαίνεται να μην λαμβάνουν ούτε ευρώ από τις επιδοτήσεις τους λόγω ελέγχου από το σύστημα monitoring ή γιατί δεν υπέβαλαν ΑΤΑΚ
Την Παρασκευή το απόγευμα ξεκίνησε, μετά από καθυστέρηση περίπου ενός μήνα, η πίστωση στους τραπεζικούς λογαριασμούς των δικαιούχων αγροτών και κτηνοτρόφων της χώρας με την προκαταβολή του 70% της Βασικής Ενίσχυσης του 2025. Η πληρωμή αυτή ήταν ιδιαίτερα αναμενόμενη, αφού μετά την έγκριση του νέου «Σχεδίου Δράσης» της χώρας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή άνοιξε ο δρόμος για την άμεση καταβολή της προκαταβολής.
Ωστόσο, αν και η ανακοίνωση έκανε λόγο για 70%, οι πρώτες εκτιμήσεις προκαλούν απογοήτευση καθώς τα διαθέσιμα κονδύλια για προκαταβολές ανέρχονται σε 363 εκατ. ευρώ, ποσό που, σύμφωνα με δημοσιεύματα, αντιστοιχεί στο 45% του συνόλου που θα αναλογούσε με βάση το παλιό σύστημα.
Αυτό σημαίνει ότι στην πράξη, χιλιάδες παραγωγοί, αγρότες και κτηνοτρόφοι, είδαν σημαντικές μειώσεις ή μένουν χωρίς να λάβουν ούτε ευρώ.
Οι εξηγήσεις που δίνονται από πλευράς κυβέρνησης και ΟΠΕΚΕΠΕ είναι ότι το νέο σύστημα με αυστηρότερους ελέγχους, αντιπαραβολές με φορολογικά δεδομένα, δορυφορικούς ελέγχους των εκτάσεων, έλεγχο ΑΤΑΚ/ΚΑΕΚ στοχεύει στην «καθαρή κατανομή» ενισχύσεων μόνο σε δικαιούχους που δηλώνουν πραγματικές εκτάσεις ή πραγματική παραγωγή.
Έτσι, παρά τα «επικοινωνιακά» περί 70%, φαίνεται πως για πολλούς αγρότες οι πληρωμές θα είναι ψαλιδισμένες.
Η εικόνα στη Λέσβο
Στη Λέσβο, η κατάσταση φαίνεται προς το παρόν πιο ευνοϊκή συγκριτικά με άλλες περιοχές της χώρας. Σύμφωνα με πληροφορίες από εκπροσώπους τοπικών φορέων, οι κτηνοτρόφοι του νησιού μας δεν έχουν υποστεί μεγάλες περικοπές, καθώς η «τεχνική λύση» που εφαρμόστηκε για τους βοσκοτόπους κατάφερε να καλύψει μεγάλο μέρος των αναγκών τους.
Αν και υπήρχαν αρχικές προειδοποιήσεις ότι οι νέοι αυστηροί έλεγχοι θα έβαζαν «βαθιά το μαχαίρι» στις επιδοτήσεις για τους κτηνοτρόφους, τελικά τουλάχιστον σε αυτή τη φάση η Λέσβος φαίνεται να τη γλίτωσε. Πολλοί δικαιούχοι είδαν την προκαταβολή της Βασικής Ενίσχυσης να πιστώνεται κανονικά.
Ωστόσο, το ίδιο δεν ισχύει για αρκετούς ελαιοπαραγωγούς. Στην περιοχή καταγράφονται αρκετές περιπτώσεις όπου ελαιοπαραγωγοί δηλωμένοι για να λάβουν την προκαταβολή 70% δεν πληρώθηκαν, μιας και το σύστημα δορυφορικής παρακολούθησης (monitoring) διαπίστωσε «προβλήματα» με τις δηλωθείσες εκτάσεις. Οι αιτίες μπορεί να είναι η πυκνότητα των δέντρων, το αν οι ελαιώνες είναι όντως καλλιεργημένοι ή οργωμένοι, ή το ότι δεν έχουν δηλωθεί σωστά με ΑΤΑΚ/ΚΑΕΚ.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι παραγωγοί καλούνται να υποβάλουν επιπλέον στοιχεία στον ΟΠΕΚΕΠΕ είτε μέσω των ήδη προβλεπόμενων διαδικασιών, είτε μέσα από νέες, τις οποίες αναμένεται να γνωστοποιήσουν οι αρμόδιες αρχές εντός της τρέχουσας εβδομάδας. Το τοπίο είναι ασαφές και πολλοί ελαιοπαραγωγοί φοβούνται ότι θα μείνουν εκτός τελικά.
Άλλοι αγρότες βρέθηκαν εκτός πληρωμής επειδή έχουν μισθωμένες εκτάσεις αλλά δεν έχουν δηλώσει το κατάλληλο ΑΤΑΚ, κάτι που ήταν αναμενόμενο, σύμφωνα με το νέο κανονιστικό πλαίσιο. Επιπλέον, όσοι έχουν φορολογικά ή διοικητικά «τυπικά προβλήματα», αντιμετωπίζουν σοβαρό ρίσκο να αποκλειστούν, καθώς πλέον οι έλεγχοι συνδυάζουν τα δεδομένα από τον ΟΠΕΚΕΠΕ με αυτά της ΑΑΔΕ.
Τι μένει να δούμε
Καθώς οι πληρωμές εξελίσσονται και το νέο σύστημα εφαρμόζεται, η τρέχουσα εβδομάδα αναμένεται κρίσιμη. Θα φανεί πόσο μεγάλο είναι το ποσοστό των δικαιούχων που τελικά μένουν εκτός, ξέροντας ότι οι περικοπές δεν αφορούν μόνο ποσότητες, αλλά είναι και «συνδεδεμένες» με τον έλεγχο υπόστασης των εκτάσεων ή της παραγωγής.
Στη Λέσβο, παρά την ικανοποιητική αρχή για τους κτηνοτρόφους, οι ελαιοπαραγωγοί βρίσκονται σε κατάσταση αγωνίας. Αν δεν διευθετηθούν σύντομα οι εκκρεμότητες με το monitoring ή τα διοικητικά στοιχεία, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να χάσουν την επιδότηση.
Περαιτέρω ανησυχία προκαλούν και οι πρόσθετες δηλώσεις που ζητούνται σε μια περίοδο που η αγροτική παραγωγή και το κόστος λειτουργίας είναι ήδη βαριά.
Η πίστωση της προκαταβολής 70% της Βασικής Ενίσχυσης ήταν μια σημαντική ανάσα για πολλούς αγρότες και κτηνοτρόφους, αλλά τα στοιχεία δείχνουν ότι στην πράξη δεν πρόκειται για καθολική καταβολή του προβλεπόμενου ποσού.
Στη Λέσβο, οι κτηνοτρόφοι φαίνεται να έχουν αποτρέψει σημαντικές περικοπές, χάρη στην τεχνική λύση για τους βοσκότοπους. Όμως οι ελαιοπαραγωγοί αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα, με πολλές επιδοτήσεις σε εκκρεμότητα λόγω ελέγχων δορυφορικών ή διοικητικών.
Η εβδομάδα που έρχεται είναι ιδιαίτερα σημαντική. Αν δεν ξεκαθαρίσει το πλαίσιο για τους “εκτός”, και αν δεν υπάρξει γρήγορη ανταπόκριση από τους αρμόδιους φορείς, η αγροτική κοινότητα μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρά οικονομικά πλήγματα παρά την εγγυημένη «υπόσχεση» για 70%.
