- Η αντίδραση αφορά στο νέο νομοσχέδιο για την αυτοδιοίκηση, το οποίο χαρακτηρίζουν «καταστροφικό» για τις μικρές τοπικές κοινωνίες
- Οι πρόεδροι καταγγέλλουν ότι ενώ η πολιτεία μεταφέρει συνεχώς ευθύνες στις κοινότητες, δεν δίνει ούτε τις αναγκαίες αρμοδιότητες, ούτε τους απαιτούμενους πόρους
Σε τροχιά ανοιχτής σύγκρουσης με το υπουργείο Εσωτερικών μπαίνουν οι πρόεδροι των Δημοτικών Κοινοτήτων της Λέσβου, συμμετέχοντας στον πανελλαδικό συντονισμό που έχει αρχίσει να διαμορφώνεται το τελευταίο διάστημα από κοινοτάρχες όλης της χώρας. Η αντίδραση αφορά στο νέο νομοσχέδιο για την αυτοδιοίκηση, το οποίο χαρακτηρίζουν «καταστροφικό» για τις μικρές τοπικές κοινωνίες, προειδοποιώντας την κυβέρνηση ότι «θα μας βρει απέναντί της».
Το κλίμα που διαμορφώνεται είναι ιδιαίτερα βαρύ, καθώς οι πρόεδροι των κοινοτήτων θεωρούν ότι το υπουργείο οδηγεί σε περαιτέρω υποβάθμιση τα χωριά κι αφαιρεί ακόμη και τα τελευταία στοιχεία θεσμικής εκπροσώπησης από την ελληνική ύπαιθρο. Στη Λέσβο, όπου δεκάδες κοινότητες έχουν πληθυσμό κάτω από 300 κατοίκους, οι αντιδράσεις είναι ακόμη πιο έντονες, καθώς οι αλλαγές επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία των τοπικών συμβουλίων και τη συμμετοχή των κατοίκων στις αποφάσεις.
Επιταχύνεται ο μαρασμός των χωριών
Οι κοινοτάρχες υποστηρίζουν ότι το νομοσχέδιο δεν αντιμετωπίζει τα πραγματικά προβλήματα της περιφέρειας, αλλά αντίθετα επιταχύνει τον μαρασμό των χωριών. Το βασικό σημείο αντίδρασης αφορά στην πρόβλεψη ότι στις κοινότητες κάτω των 300 κατοίκων δεν θα υπάρχουν συμβούλια, αλλά μόνο ένας εκπρόσωπος, ενώ παράλληλα ανοίγει ο δρόμος ακόμη και για κατάργηση κοινοτήτων με πολύ μικρό πληθυσμό. Για τους προέδρους των κοινοτήτων, το θέμα δεν αφορά μόνο στο διοικητικό κομμάτι, αλλά αποκτά πολιτική και κοινωνική διάσταση μ΄ απρόβλεπτες συνέπειες. Όπως επισημαίνουν, «η κοινότητα αποτελεί το τελευταίο ζωντανό κύτταρο της υπαίθρου, σε περιοχές όπου τα τελευταία χρόνια έχουν κλείσει δημόσιες υπηρεσίες, σχολεία, αστυνομικά τμήματα, ταχυδρομεία και αγροτικά ιατρεία».
Ο πρόεδρος της κοινότητας Λεπετύμνου και συντονιστής των κοινοτήτων του Δήμου Δυτικής Λέσβου, Θεμιστοκλής Καμμένος, μιλώντας στα Νέα της Λέσβου, περιγράφει με δραματικό τρόπο την κατάσταση που διαμορφώνεται. «Πρέπει να σταματήσει ο μαρασμός των κοινοτήτων. Οι κοινότητες είναι ο πυρήνας των δήμων και ο στυλοβάτης της περιφέρειας. Το νομοσχέδιο που προωθεί το Υπουργείο Εσωτερικών είναι νομοσχέδιο καταστροφής, ιδιαίτερα των τοπικών κοινωνιών με ελάχιστο πληθυσμό. Ζητάμε πόρους κι αρμοδιότητες. Δεν θα επιτρέψουμε τα όσα επιδιώκουν και θα μας βρούνε απέναντί τους», δηλώνει χαρακτηριστικά.
«Είμαστε από νεκροθάφτες μέχρι σκουπιδιάρηδες»
Ο ίδιος στέκεται ιδιαίτερα στον καθημερινό ρόλο του κοινοτάρχη, ο οποίος, όπως λέει, έχει μετατραπεί σε άνθρωπο για όλες τις δουλειές, χωρίς ουσιαστική στήριξη από την πολιτεία. «Ο κοινοτάρχης είναι αυτός που αφουγκράζεται τα προβλήματα και συντρέχει στο συγχωριανό του σε κάθε δύσκολη στιγμή, ιδιαίτερα όταν είναι ηλικιωμένος, όπως έγινε στην περίοδο του κορονοϊού. Δεν δεχόμαστε να είμαστε από νεκροθάφτες μέχρι σκουπιδιάρηδες», σημειώνει ο κ. Καμμένος, αποτυπώνοντας την αγανάκτηση που επικρατεί στους προέδρους των μικρών χωριών.
Ο Β. Μαμώλης
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της κοινότητας Λουτρών και συντονιστής των κοινοτήτων του δήμου Μυτιλήνης, Βασίλης Μαμώλης, επισημαίνει ότι οι πρόεδροι δεν ζητούν προνόμια, αλλά ουσιαστική δυνατότητα παρέμβασης στα προβλήματα της καθημερινότητας. «Δεν μπορεί να ζητούν από τις κοινότητες να κρατούν όρθια τα χωριά χωρίς εργαλεία, χωρίς πόρους και χωρίς ουσιαστική συμμετοχή στις αποφάσεις. Οι πρόεδροι των κοινοτήτων είμαστε καθημερινά δίπλα στον πολίτη και γνωρίζουμε από πρώτο χέρι τα προβλήματα. Αν αποδυναμωθούν οι κοινότητες, θα αποδυναμωθεί η ίδια η περιφέρεια», δηλώνει στα Νέα της Λέσβου ο κ. Μαμώλης.
Η φράση αυτή, άλλωστε, ακούγεται πλέον όλο και πιο συχνά από κοινοτάρχες σε όλη τη χώρα. Περιγράφει την πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά, καθώς καλούνται ν΄ αντιμετωπίσουν από προβλήματα καθαριότητας και ηλεκτροφωτισμού μέχρι κοινωνικά ζητήματα, χωρίς προσωπικό, χωρίς οικονομικά μέσα και πολλές φορές χωρίς καμία θεσμική κάλυψη.
Οι πρόεδροι καταγγέλλουν ότι ενώ η πολιτεία μεταφέρει συνεχώς ευθύνες στις κοινότητες, δεν δίνει ούτε τις αναγκαίες αρμοδιότητες, ούτε τους απαιτούμενους πόρους. Όπως λένε, οι κοινότητες παραμένουν εγκλωβισμένες σε έναν διακοσμητικό ρόλο, καθώς οι αποφάσεις τους είναι κατά κανόνα γνωμοδοτικές και όχι ουσιαστικά δεσμευτικές.
Υπόμνημα στο υπουργείο Εσωτερικών
Στο υπόμνημα που απέστειλαν προς το υπουργείο Εσωτερικών, οι πρόεδροι των κοινοτήτων επικαλούνται τόσο το Σύνταγμα όσο και σειρά νόμων που κατοχυρώνουν τη δημοκρατική εκπροσώπηση ακόμη και στις μικρότερες διοικητικές μονάδες της χώρας. Υπενθυμίζουν ότι τόσο ο «Καλλικράτης» όσο και ο «Κλεισθένης», αλλά και μεταγενέστερες νομοθετικές παρεμβάσεις, διασφάλισαν το δικαίωμα των κατοίκων να εκλέγουν τους εκπροσώπους τους ακόμη και σε κοινότητες κάτω των 300 κατοίκων.
Μάλιστα, κάνουν ειδική αναφορά και στον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτοδιοίκησης, υποστηρίζοντας ότι το δικαίωμα συμμετοχής των πολιτών στις τοπικές υποθέσεις αποτελεί βασική δημοκρατική αρχή που δεν μπορεί να περιορίζεται με πληθυσμιακά κριτήρια.
Να ενισχυθεί ο ρόλος των κοινοτήτων
Σύμφωνα με τους κοινοτάρχες, η κατάργηση ή η αποδυνάμωση των κοινοτικών συμβουλίων θα οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη αποξένωση των κατοίκων από τα κοινά και θα ενισχύσει την εγκατάλειψη της υπαίθρου. Όπως τονίζουν, στις μικρές κοινωνίες η κοινότητα αποτελεί πολλές φορές τον τελευταίο θεσμό που κρατά ζωντανή τη συλλογική λειτουργία του χωριού.
Οι πρόεδροι ζητούν όχι μόνο να διατηρηθούν τα σημερινά θεσμικά δικαιώματα των κοινοτήτων, αλλά και να ενισχυθεί ο ρόλος τους με αποφασιστικές αρμοδιότητες, οικονομικούς πόρους και ουσιαστική συμμετοχή στον σχεδιασμό έργων και δράσεων.
Το επόμενο διάστημα αναμένονται νέες παρεμβάσεις και κοινές πρωτοβουλίες των ενώσεων προέδρων σε πανελλαδικό επίπεδο, καθώς το κλίμα στις τοπικές κοινωνίες παραμένει εκρηκτικό. Στη Λέσβο, πάντως, το μήνυμα που στέλνουν οι κοινοτάρχες προς την κυβέρνηση είναι σαφές: Δεν πρόκειται να αποδεχθούν αδιαμαρτύρητα ένα σχέδιο που – όπως υποστηρίζουν – οδηγεί τις μικρές κοινότητες σε θεσμική εξαφάνιση.
