- Έντονη σύγκρουση για το νέο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης. Τα 12 στρέμματα που «μπλοκάρουν» τα νησιά
- Στο επίκεντρο οι μικρές ιδιοκτησίες και οι υποδομές και τα νέα δεδομένα για τον τουρισμό και τη δόμηση στα νησιά
Το ζήτημα των αυξημένων ορίων αρτιότητας, με βασική απαίτηση ακόμη και τα 12 στρέμματα για τουριστικές εγκαταστάσεις, αναδεικνύεται σε μείζον αναπτυξιακό και κοινωνικό πρόβλημα για τα νησιά του Βορείου Αιγαίου, μέσα από τη δημόσια παρέμβαση του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας – Τμήματος Βορειοανατολικού Αιγαίου, το οποίο εκφράζει σοβαρές ενστάσεις για το υπό έγκριση νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.
Το ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου προειδοποιεί ότι το νέο πλαίσιο, αντί να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες της νησιωτικότητας και την μικρής κλίμακας ανάπτυξη που χαρακτηρίζει τα νησιά της Περιφέρειας, δημιουργεί ένα ασφυκτικό περιβάλλον για τη μικρή και μεσαία ιδιοκτησία, ευνοώντας ουσιαστικά μόνο μεγάλες επενδυτικές δυνατότητες.
Την ίδια στιγμή, οι μηχανικοί του Βορείου Αιγαίου επισημαίνουν ότι η συζήτηση για τουριστική ανάπτυξη γίνεται χωρίς να συνοδεύεται από συγκεκριμένο σχέδιο για κρίσιμες υποδομές, όπως λιμάνια, αεροδρόμια, μεταφορικές συνδέσεις, ενεργειακές εγκαταστάσεις και διαχείριση υδάτινων πόρων.
Τα 12 στρέμματα και ο αποκλεισμός της μικρής ιδιοκτησίας
Σύμφωνα με το ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου, ένα από τα πλέον προβληματικά σημεία του νέου χωροταξικού σχεδιασμού αφορά στη διατήρηση των αυξημένων ορίων αρτιότητας στα 8 και 12 στρέμματα για τουριστικές εγκαταστάσεις. Το ΤΕΕ υποστηρίζει ότι στα νησιά του Βορείου Αιγαίου, όπου η γη είναι ιστορικά κατακερματισμένη και η τουριστική δραστηριότητα στηρίζεται κυρίως σε μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, οι συγκεκριμένες προϋποθέσεις λειτουργούν αποτρεπτικά για τους τοπικούς ιδιοκτήτες και επιχειρηματίες.
Όπως τονίζεται, αυτό έχει ως συνέπεια μεγάλος αριθμός μικρών ιδιοκτησιών να τίθεται εκτός οποιασδήποτε δυνατότητας τουριστικής αξιοποίησης, μ΄ αποτέλεσμα να περιορίζεται δραστικά η δυνατότητα ανάπτυξης μικρών μονάδων φιλοξενίας, που αποτελούν διαχρονικά τον βασικό πυλώνα του τουρισμού στα νησιά του Βορείου Αιγαίου.
Το ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου ζητά να δοθεί η δυνατότητα μείωσης της αρτιότητας στα 4 έως 8 στρέμματα μέσω των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, καθώς και να διατηρηθούν ειδικές παρεκκλίσεις για τη νησιωτική χώρα. Παράλληλα, θέτει ως κρίσιμο αίτημα την ουσιαστική δυνατότητα τοπικής προσαρμογής των κανόνων ανάλογα με τις ανάγκες και τα χαρακτηριστικά κάθε νησιού.
«Ίδια μέτρα και σταθμά» με Ρόδο και Κέρκυρα
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει το ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου και στο γεγονός ότι το υπό διαβούλευση πλαίσιο αντιμετωπίζει ενιαία περιοχές με εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά και διαφορετικά επίπεδα τουριστικής ανάπτυξης. Στην ανακοίνωσή του υπογραμμίζει ότι το Βόρειο Αιγαίο, μια ακριτική και λιγότερο ανεπτυγμένη νησιωτική Περιφέρεια, εξισώνεται ουσιαστικά με υπερανεπτυγμένους προορισμούς, όπως η Ρόδος και η Κέρκυρα. Το ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου θεωρεί ότι αυτή η προσέγγιση παραβλέπει όχι μόνο τη συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχή της νησιωτικότητας, αλλά και την πραγματική οικονομική και κοινωνική κατάσταση των νησιών της περιοχής.
Μάλιστα, επισημαίνεται ότι το ίδιο το σχέδιο προβλέπει ειδικές εξαιρέσεις και μεγαλύτερη ευελιξία για ήδη ισχυρούς τουριστικούς προορισμούς, χωρίς αντίστοιχες προβλέψεις για τις λιγότερο ανεπτυγμένες νησιωτικές περιοχές.
Κατά την εκτίμηση του ΤΕΕ, όπως τόνισε ο πρόεδρός του, Στρατής Μανωλακέλλης «δημιουργείται έτσι μια σοβαρή αναπτυξιακή ανισότητα, που κινδυνεύει να διευρύνει ακόμη περισσότερο το χάσμα μεταξύ των μεγάλων τουριστικών αγορών και των μικρών νησιωτικών οικονομιών του Βορείου Αιγαίου».
Το πλήγμα στα οικογενειακά καταλύματα
Ένα ακόμη σημείο που προκαλεί έντονο προβληματισμό αφορά στα μικρά μη κύρια τουριστικά καταλύματα και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια. Το ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου υποστηρίζει ότι η διατύπωση που παραμένει στο νέο πλαίσιο δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο περιορισμού ή ακόμη και πλήρους αδυναμίας ανάπτυξης μικρών οικογενειακών επιχειρήσεων σε πολλές περιοχές. Όπως αναφέρεται, η σύνδεση των επιτρεπόμενων κλινών με προϋποθέσεις που αφορούν μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες μπορεί να οδηγήσει σε αποκλεισμό ενός ολόκληρου παραγωγικού μοντέλου, που εδώ και δεκαετίες στηρίζει την τοπική οικονομία, την απασχόληση και την κοινωνική συνοχή στα νησιά. Για τον λόγο αυτό ζητείται άμεση αποσαφήνιση και τροποποίηση της σχετικής διάταξης, ώστε να προστατευθεί ο μικρός νησιωτικός τουρισμός και η οικογενειακή επιχειρηματικότητα.
Χωρίς υποδομές δεν υπάρχει ανάπτυξη
Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η παρέμβαση του ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου στο ζήτημα των υποδομών, το οποίο χαρακτηρίζει καθοριστικό για οποιονδήποτε σχεδιασμό τουριστικής ανάπτυξης. Όπως υποστήριξε ο κ. Μανωλακέλλης «το νέο χωροταξικό πλαίσιο δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, δεσμεύσεις ή ειδικές προβλέψεις για κρίσιμες υποδομές στα νησιά». Μεταξύ άλλων αναφέρονται τα λιμάνια, τα αεροδρόμια, οι ακτοπλοϊκές κι αεροπορικές συνδέσεις, οι υδάτινοι πόροι, καθώς και οι ενεργειακές και περιβαλλοντικές υποδομές.
Σύμφωνα με το ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου, δεν μπορεί να σχεδιάζεται τουριστική ανάπτυξη με τους ίδιους όρους που εφαρμόζονται σε ηπειρωτικές ή ήδη ανεπτυγμένες περιοχές, όταν τα νησιά του Βορείου Αιγαίου αντιμετωπίζουν μόνιμα προβλήματα προσβασιμότητας και εξαρτώνται απολύτως από τη λειτουργία των μεταφορικών δικτύων. Η έλλειψη ολοκληρωμένου σχεδίου υποδομών, όπως επισημαίνεται, δημιουργεί εύλογες ανησυχίες για το κατά πόσο το νέο χωροταξικό μπορεί να ανταποκριθεί στις πραγματικές ανάγκες της περιοχής.
Κάλεσμα προς όλους τους θεσμικούς φορείς
Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, το ΤΕΕ ΒΑ Αιγαίου απευθύνει δημόσιο κάλεσμα προς την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, τους Δήμους των νησιών, τους βουλευτές και όλους τους θεσμικούς και παραγωγικούς φορείς να τοποθετηθούν δημόσια και ξεκάθαρα για το μέλλον του χωροταξικού και αναπτυξιακού σχεδιασμού των νησιών.
Το Επιμελητήριο τονίζει ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα θα καθορίσουν το μοντέλο ανάπτυξης του Βορείου Αιγαίου για τις επόμενες δεκαετίες και υπογραμμίζει ότι οι αναλυτικές επιστημονικές και τεχνικές παρατηρήσεις του έχουν ήδη κατατεθεί εμπρόθεσμα στα υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Τουρισμού.
Παράλληλα, διαμηνύει ότι θα συνεχίσει τις θεσμικές παρεμβάσεις του, υποστηρίζοντας την ανάγκη ενός δίκαιου, ρεαλιστικού και πραγματικά νησιωτικού χωροταξικού σχεδιασμού, που θα λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες, τις ανάγκες και τις αναπτυξιακές δυνατότητες των νησιών του Βορείου Αιγαίου.
