Η λέξη «ανασχηματισμός» στην αυτοδιοίκηση συχνά κουβαλά την ένταση μιας μικρής πολιτικής καταιγίδας. Στη Λέσβο, όμως, το πολιτικό βαρόμετρο δείχνει σταθερότητα. Οι δύο δήμοι, Μυτιλήνης και Δυτικής Λέσβου, εισέρχονται σε μια περίοδο ήπιων, προσεκτικών διορθώσεων κι όχι σε φάση ανατροπών. Οι αλλαγές που συζητούνται δεν έχουν χαρακτήρα «ξηλώματος», αλλά περισσότερο θυμίζουν πολιτικό λεπτό συντονισμό, μικρές μετακινήσεις, αναπροσαρμογές αρμοδιοτήτων κι αξιοποίηση προσώπων, με στόχο την αύξηση της διοικητικής απόδοσης, ενόψει του κρίσιμου β’ μισού της αυτοδιοικητικής θητείας.
Δήμος Μυτιλήνης
Στον δήμο Μυτιλήνης, το κλίμα που έχει διαμορφωθεί στο εσωτερικό της διοίκησης του Παναγιώτη Χριστόφα δεν παραπέμπει σε κρίση. Αντιθέτως, παραπέμπει σ’ ένα σχήμα που έχει αποκτήσει συνοχή, έχει δοκιμαστεί σ’ απαιτητικές συνθήκες και πλέον επιχειρεί να «κουρδιστεί» καλύτερα για ν’ αποδώσει περισσότερα. Η επιλογή του δημάρχου να μην ανοίξει μέτωπα και να μην προχωρήσει σε σαρωτικές αλλαγές ερμηνεύεται ως πολιτικό μήνυμα ωριμότητας. Το βασικό του επιχείρημα είναι ότι η δημοτική μηχανή λειτούργησε χωρίς μεγάλους κραδασμούς, οι αντιδήμαρχοι συνεργάστηκαν, οι υπηρεσίες κινήθηκαν σε ρυθμούς που, για τα δεδομένα της αυτοδιοίκησης, κρίνονται ικανοποιητικοί.
Στο επίκεντρο των σεναρίων, ωστόσο, βρίσκεται ένα πρόσωπο που δεν κατέχει σήμερα αντιδημαρχιακή θέση, αλλά συγκεντρώνει μεγάλο θεσμικό ενδιαφέρον. Ο Γιώργος Αλεξίου, πρώην πρόεδρος της ΔΕΔΑΠΑΛ, παραμένει μια από τις πιο αναγνωρίσιμες φυσιογνωμίες του αυτοδιοικητικού χώρου. Η αποτυχία ανάληψης της προεδρίας του ΦΟΔΣΑ Βορείου Αιγαίου δεν θεωρήθηκε προσωπική ήττα, αλλά περισσότερο αποτέλεσμα συσχετισμών. Στο δημαρχιακό περιβάλλον θεωρείται δεδομένο ότι ο Αλεξίου θα αξιοποιηθεί σε νευραλγικό ρόλο, με το επικρατέστερο σενάριο να τον φέρνει επικεφαλής της Αναπτυξιακής Εταιρείας του δήμου Μυτιλήνης. Εκεί, η εμπειρία του στα διαδημοτικά σχήματα και η γνώση των χρηματοδοτικών εργαλείων εκτιμάται ότι μπορούν ν’ αποδειχθούν καθοριστικές για την επόμενη αναπτυξιακή φάση της πόλης. Να σημειωθεί ότι σήμερα την προεδρία κατέχει ο Παναγιώτης Χριστόφας, γεγονός που διευκολύνει τα μάλα μια τέτοια αλλαγή.
Αξίζει να τονιστεί ότι το «σκληρό πυρήνα» της σημερινής διοίκησης συνθέτουν πρόσωπα που έχουν ήδη δοκιμαστεί. Ο Παναγιώτης Καρέκος, στο τιμόνι των οικονομικών, θεωρείται ο άνθρωπος που κράτησε όρθιο το δημοτικό ταμείο σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανάγκες αυξάνονταν και οι διαθέσιμοι πόροι παρέμεναν περιορισμένοι. Η παρουσία του δεν αμφισβητείται, καθώς οποιαδήποτε αλλαγή στον τομέα αυτόν θα ισοδυναμούσε με ρίσκο.
Αντίστοιχα, ο Νίκος Καρασάββας έχει εξελιχθεί σε θεσμικό «νευρώνα» της διοίκησης. Οι διοικητικές υπηρεσίες, η εξυπηρέτηση του πολίτη και η πολιτική προστασία συνδέονται πλέον με ένα πρόσωπο που γνωρίζει σε βάθος το πώς κινείται ο μηχανισμός του δήμου. Η σταθερότητά του θεωρείται προϋπόθεση για να συνεχιστεί η εσωτερική λειτουργική ομαλότητα.
Στον τομέα της καθημερινότητας, ο Γιώργος Κατζανός έχει αναλάβει ένα από τα πιο δύσκολα χαρτοφυλάκια. Καθαριότητα, μικροπαρεμβάσεις, γενικά ό,τι έχει σχέση με την εικόνα της πόλης. Τουτέστιν, πεδία που δεν αφήνουν περιθώριο για πολιτικό «αόρατο» έργο. Η διοίκηση γνωρίζει ότι η κοινωνική αποδοχή χτίζεται καθημερινά και η παρουσία του Κατζανού θεωρείται κρίσιμη για να μην ανοίξει μέτωπο φθοράς.
Στον αθλητισμό, ο Σωκράτης Γιακουμής έχει επιλέξει να επενδύσει σε υποδομές και στη μαζική συμμετοχή της νεολαίας, κάτι που του προσδίδει κοινωνικό κεφάλαιο. Ο Νικόλαος Γιαννάκας, από την πλευρά του, έχει επωμιστεί τη δύσκολη αποστολή της τουριστικής επανατοποθέτησης της Μυτιλήνης, σε μια περίοδο που ο τουρισμός δεν λειτουργεί απλώς ως οικονομική δραστηριότητα, αλλά ως «βιτρίνα» του τόπου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στον κοινωνικό τομέα. Η Εριφύλη Χιωτέλλη έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα δίκτυο δράσεων κοινωνικής πρόνοιας και πολιτισμού που λειτουργεί ως «μαλακό μαξιλάρι» για ευάλωτες ομάδες, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει το πολιτιστικό αποτύπωμα της πόλης. Η παρουσία της θεωρείται πολιτικά αναγκαία για να διατηρείται το ανθρώπινο πρόσωπο της διοίκησης.
Ο Ελευθέριος Κοτσώνης στην Αγιάσο, ο Δημήτριος Μαλλιαρός στο Πλωμάρι και ο Παναγιώτης Σεκερτζής στη Γέρα αποτελούν τοπικούς πυλώνες. Σ’ αυτούς στηρίζεται μεγάλο μέρος της αποκεντρωμένης λειτουργίας του δήμου και η παραμονή τους θεωρείται σχεδόν δεδομένη, καθώς οι περιοχές τους χρειάζονται συνέχεια και όχι πειραματισμούς. Αναφορικά με τους προέδρους της ΔΕΥΑΛ, του Διαδημοτικού Λιμενικού Ταμείου Λέσβου και το Σύνδεσμο Κοινωνικής Προστασίας κι Αλληλεγγύης δήμων Μυτιλήνης και Δυτικής Λέσβου, δεν τίθεται ζήτημα αλλαγών, καθώς η θητεία των προέδρων είναι δυόμισι χρόνια. Όσον αφορά στο Βασίλη Τσαγκάρη δεν φαίνεται ορατή στον ορίζοντα οποιαδήποτε αλλαγή. Άρα, οι μόνοι δημοτικοί σύμβουλοι που… αναμένουν μια αντιδημαρχία είναι ο Ιάκωβος Βράνης κι ο Χρήστος Δαγέλλης, οι οποίοι σήμερα κατέχουν θέσεις εντεταλμένων συμβούλων.
Δήμος Δυτικής Λέσβου
Στο δήμο Δυτικής Λέσβου, ο δήμαρχος, Ταξιάρχης Βέρρος γνωρίζει σε βάθος ότι το πολιτικό τοπίο είναι ενιαίο. Πρόκειται για έναν δήμο όπου η κοινωνική εγγύτητα μεταξύ αιρετών και πολιτών λειτουργεί ως παράγοντας σταθερότητας. Ο Γιώργος Αλάνης, με βαθιά γνώση των οικονομικών, αποτελεί τον δημοσιονομικό πυλώνα της διοίκησης. Σε έναν δήμο με μεγάλες γεωγραφικές αποστάσεις κι αυξημένες ανάγκες σε υποδομές, η οικονομική ισορροπία είναι προϋπόθεση για κάθε έργο.
Δίπλα του, ο Ιορδάνης Ιορδάνου έχει αναλάβει τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των τεχνικών έργων. Είναι από τα πρόσωπα που κινούνται περισσότερο στο παρασκήνιο, αλλά το αποτύπωμά του είναι ορατό σε δρόμους, δίκτυα και πολεοδομικές παρεμβάσεις. Η Ασανούλα Γιαννή-Κοκκινέλλη έχει συνδέσει το όνομά της με την ψηφιακή πολιτική, τα ευρωπαϊκά προγράμματα και τη διαχείριση περιβαλλοντικών ζητημάτων, αποτελώντας μια από τις πιο πολυδιάστατες παρουσίες του σχήματος. Στον πολιτισμό, η Ζαχαρούλα Ιωακείμ μεταφέρει την εμπειρία της υγείας και της κοινωνικής φροντίδας σε έναν τομέα που αγγίζει άμεσα την ποιότητα ζωής. Στην καθημερινότητα και στην πολιτική προστασία, ο Ανδρέας Αξής καλείται να διαχειριστεί κρίσιμα ζητήματα καθαριότητας και κλιματικής θωράκισης, ενώ η Αφροδίτη Βατή έχει επωμιστεί το δύσκολο έργο της τουριστικής εξωστρέφειας και της ανάδειξης του Μολύβου και των υπόλοιπων περιοχών ως αυτόνομων τουριστικών προορισμών. Ο Δημήτρης Αλεξίου επενδύει στον αθλητισμό και στη νέα γενιά, ενώ ο Γιώργος Μακρογιάννης, μέσα από την αυτεπιστασία, κρατά τον δήμο «όρθιο» σε καθημερινές μικροπαρεμβάσεις που μπορεί να μην φαίνονται, αλλά καθορίζουν τη λειτουργικότητα. Ο Νίκος Αλεξανδρής έχει αναλάβει την κοινωνική προστασία, χτίζοντας ένα δίχτυ ασφαλείας και ο Νίκος Περιβολάρης, από τη θέση του εντεταλμένου για την Παιδεία, επενδύει σε σχολικές δομές και ανθρώπινο κεφάλαιο.
Τα σενάρια αλλαγών στη Δυτική Λέσβο περιορίζονται κυρίως σε μια με δύο αντικαταστάσεις αντιδημάρχων, με κύρια πρόσωπα ν‘ αναλαμβάνουν θέση ευθύνης τον Παναγιώτη Δήσσο και τον Στέφανο Αποστόλου, καθώς στον πυρήνα της διοίκησης επικρατεί η άποψη ότι το υπάρχον σχήμα διαθέτει κοινωνική νομιμοποίηση και δεν χρειάζεται ευρύ ανασχηματισμό, αλλά καλύτερη αξιοποίηση.
Το συμπέρασμα που προκύπτει και για τους δύο δήμους είναι κοινό. Ο επερχόμενος ανασχηματισμός δεν θα είναι θεαματικός, αλλά ενδεχομένως θ΄ αποδειχθεί καθοριστικός. Θα πρόκειται για μια διαδικασία «χειρουργικής ακρίβειας», που θα επιχειρήσει να βελτιώσει την απόδοση χωρίς να διαταράξει τη σταθερότητα. Σε μια εποχή όπου οι δήμοι καλούνται να διαχειριστούν ευρωπαϊκά κονδύλια, κοινωνικές πιέσεις και περιβαλλοντικές προκλήσεις, η επιλογή της συνέχειας ίσως αποδειχθεί η πιο ριζοσπαστική απόφαση.
Πέρα όμως από τα πρόσωπα και τις αρμοδιότητες, εκείνο που καθορίζει τον χαρακτήρα του ανασχηματισμού είναι το πολιτικό μήνυμα που εκπέμπεται προς τα μέσα και προς τα έξω. Και στους δύο δήμους, η επιλογή του «ήπιου δρόμου» είναι καθαρά πολιτική. Οι δήμαρχοι γνωρίζουν ότι η δεύτερη διετία της θητείας τους θα είναι πιο απαιτητική από την πρώτη. Τα μεγάλα έργα πρέπει να περάσουν από το στάδιο της εξαγγελίας στο στάδιο της υλοποίησης, τα χρηματοδοτικά εργαλεία απαιτούν ώριμες μελέτες και γρήγορα αντανακλαστικά, ενώ οι κοινωνικές πιέσεις, από το κόστος ζωής έως τις δημογραφικές μεταβολές, δεν αφήνουν περιθώρια για εσωτερικές αναταράξεις.
Στον δήμο Μυτιλήνης, ο Παναγιώτης Χριστόφας φαίνεται ν’ αντιλαμβάνεται ότι κάθε αλλαγή προσώπου εμπεριέχει πολιτικό ρίσκο. Η επιλογή του να κινηθεί με μικρές διορθώσεις και όχι με θεαματικές παρεμβάσεις, στέλνει μήνυμα εμπιστοσύνης στους συνεργάτες του, αλλά και μήνυμα σταθερότητας προς τους πολίτες. Στο παρασκήνιο συζητείται ότι ενδεχόμενες μετακινήσεις αρμοδιοτήτων θα στοχεύουν κυρίως στην καλύτερη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων, στη γρηγορότερη ωρίμανση έργων και στη μεγαλύτερη διασύνδεση των κοινωνικών πολιτικών με τις αναπτυξιακές πρωτοβουλίες.
Στη Δυτική Λέσβο, ο ανασχηματισμός, όσο κι αν ακούγεται βαρύς ως όρος, συζητείται περισσότερο ως διαδικασία «αναπροσαρμογής» παρά ως αλλαγή κατεύθυνσης. Ο δήμος έχει να αντιμετωπίσει τεράστιες χωρικές ανισότητες, διαφορετικές ανάγκες ανά περιοχή και μια κοινωνία που απαιτεί καθημερινή παρουσία των αιρετών. Σ΄ αυτό το πλαίσιο, ακόμη και μια μικρή μεταβολή αρμοδιοτήτων μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη, αν βελτιώσει τον συντονισμό ή επιταχύνει τις παρεμβάσεις. Αυτό που τελικά διαφαίνεται είναι ότι οι δύο δήμοι επιλέγουν έναν δρόμο λιγότερο θορυβώδη, αλλά ενδεχομένως πιο ουσιαστικό. Έναν δρόμο όπου οι αλλαγές δεν θα γίνουν για να δημιουργήσουν εντυπώσεις, αλλά για να απαντήσουν σε πραγματικές ανάγκες.
