Παρά το γεγονός ότι βρισκόμαστε μόλις στις πρώτες ημέρες του Ιανουαρίου, η εικόνα που παρουσιάζουν τα ελαιοτριβεία στη Λέσβο θυμίζει περισσότερο τέλος ελαιοκομικής περιόδου παρά την καρδιά του χειμώνα. Οι αυλές των περισσότερων μονάδων είναι άδειες, χωρίς σακιά ή καφάσια με καρπό, ενώ σε πολλές περιπτώσεις τα ελαιοτριβεία εργάζονται, αν εργάζονται, μόλις μία φορά την εβδομάδα. Η απουσία ελιάς είναι εμφανής ακόμη και στον διερχόμενο επισκέπτη, αποτυπώνοντας με τον πιο γλαφυρό τρόπο το μέγεθος της φετινής δυσπραγίας στον ελαιοκομικό τομέα του νησιού μας.
Η φετινή ελαιοκομική χρονιά εξελίσσεται σε μία από τις χειρότερες της τελευταίας δεκαετίας για τη Λέσβο. Η παραγωγή ελαιόκαρπου είναι εξαιρετικά περιορισμένη και αυτό έχει ως άμεση συνέπεια τη δραματική μείωση της παραγωγής ελαιολάδου και του εισοδήματος των αγροτών και όχι μόνο για τους κατά κύριο επάγγελμα, αλλά και τους ετεροεπαγγελματίες που είναι παραγωγοί που εργάζονται στο Δημόσιο ή σε άλλους τομείς και καλλιεργούν παράλληλα και ελιές από τα χωράφια των προγόνων τους, οι οποίοι έχουν ένα πρόσθετο σημαντικό εισόδημα, που διοχετεύεται στην τοπική αγορά και φέτος αυτό το εισόδημα δεν υπάρχει. Χαρακτηριστικό είναι ότι ακόμη και την περίοδο των γιορτών του Δεκεμβρίου, όταν παραδοσιακά παρατηρείται αυξημένη προσκόμιση καρπού, φέτος καταγράφηκε κάθετη πτώση. Το φαινόμενο αυτό επιβεβαιώνει ότι η Λέσβος ουσιαστικά «δεν έχει ελιές», όπως σημειώνουν άνθρωποι της αγοράς.
Την ίδια στιγμή και ενώ τόσο το νησί μας όσο και συνολικά η χώρα αντιμετωπίζουν χαμηλή παραγωγή, οι τιμές στα φρέσκα ελαιόλαδα παραμένουν αμετάβλητες. Στην ελληνική αγορά επικρατεί αμηχανία, με τις εμπορικές πράξεις να έχουν ουσιαστικά παγώσει. Οι αγοραπωλησίες είναι περιορισμένες και οι τιμές διατηρούνται σταθερές, χωρίς να καταγράφεται η άνοδος που πολλοί παραγωγοί ανέμεναν λόγω της έλλειψης προϊόντος. Παράλληλα, στην Ισπανία, τη μεγαλύτερη ελαιοπαραγωγό χώρα του κόσμου, παρατηρείται υποχώρηση των τιμών σε σχέση με τις μέσες τιμές αλλά και τα ανώτατα επίπεδα των προηγούμενων εβδομάδων, σε ορισμένες μάλιστα περιοχές σε καθημερινή βάση, γεγονός που επηρεάζει έμμεσα και την ελληνική αγορά.
Εκτός αγοράς τα περσινά
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατάσταση για τους ελαιοπαραγωγούς της Λέσβου που διατήρησαν αποθέματα ελαιολάδου από την περσινή παραγωγή, ελπίζοντας σε περαιτέρω βελτίωση των τιμών. Οι εξαγωγικές επιχειρήσεις του νησιού μας έχουν αποσύρει τους τιμοκαταλόγους για τα περσινά λάδια και δεν δέχονται πλέον ελαιόλαδα προηγούμενης εσοδείας. Αυτό σημαίνει ότι όσοι παραγωγοί κράτησαν «παρακαταθήκες» λαδιού βρίσκονται σήμερα αντιμέτωποι με σοβαρό πρόβλημα διάθεσης και ρευστοποίησης της παραγωγής τους.
Τα φρέσκα λάδια στη Λέσβο είναι επίσης ελάχιστα, γεγονός που εξηγεί γιατί τα ελαιοτριβεία λειτουργούν μόνο λίγες ημέρες τον μήνα. Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελαιοτριβέων Λέσβου, Γιώργος Κατζανός, εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξος, εκτιμώντας ότι το επόμενο διάστημα ενδέχεται να υπάρξει μια μικρή αναθέρμανση της κίνησης. Όπως επισημαίνει, «πολλοί αγρότες δεν έχουν λόγο να βιάζονται να μαζέψουν τις ελιές τους, καθώς οι ποσότητες είναι περιορισμένες». Ωστόσο, παραδέχεται ότι μέχρι στιγμής η κίνηση στα ελαιοτριβεία παραμένει εξαιρετικά χαμηλή και οι παραγωγοί που προσκομίζουν καρπό είναι ελάχιστοι.
«Αποζημιώσεις»
Από την πλευρά του, το μέλος της διοίκησης του Συνδέσμου Ελαιοτριβείων, Βασίλης Κοκκινοφόρος, επαναφέρει με έμφαση το ζήτημα των αποζημιώσεων προς τους ελαιοπαραγωγούς. Υπογραμμίζει ότι για άλλη μία χρονιά η Λέσβος βρίσκεται με την παραγωγή ελαιολάδου στο ναδίρ και εκτιμά ότι φέτος η συνολική παραγωγή δεν θα ξεπεράσει το 5% της συνολικής δυναμικότητας του λεσβιακού ελαιώνα. «Με τέτοια δεδομένα», σημειώνει χαρακτηριστικά, «πληρούμε κατά κραυγαλέο τρόπο όλους τους όρους και τις προϋποθέσεις ώστε η Περιφέρεια να διεκδικήσει και να καταβληθούν αποζημιώσεις στους ελαιοπαραγωγούς για απώλεια παραγωγής».
Η έλλειψη παραγωγής, η στασιμότητα των τιμών και η αβεβαιότητα στην αγορά συνθέτουν ένα δύσκολο σκηνικό, που καθιστά επιτακτική την ανάγκη στήριξης του πρωτογενούς τομέα. Το επόμενο διάστημα θα κρίνει αν θα υπάρξει έστω και περιορισμένη ανάκαμψη των τιμών σε μια χρονιά που είναι έτσι κι αλλιώς «χαμένη, για χαμένη» για τη Λέσβο, από τις πιο δύσκολες για την ύπαιθρο. Το μόνο ελπιδοφόρο είναι οι φετινές βροχοπτώσεις στο νησί μας, οι οποίες καθορίζουν από τώρα την παραγωγή ελαιολάδου που θα έχουμε ένα χρόνο μετά, πράγμα που σημαίνει ότι καθώς φέτος έχουμε βροχές η επόμενη παραγωγική χρονιά θα πρέπει να αναμένεται ιδιαίτερα σημαντική κι αυτό και μόνο σαν σκέψη κρατά τους αγρότες να καλλιεργούν τα χωράφια τους.
