Η Αναπτυξιακή Εταιρεία της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου «τρέχει» αυτή την περίοδο μια σειρά από έργα που αφορούν υποδομές, παρεμβάσεις τοπικής ανάπτυξης και υποστήριξη δήμων και φορέων. Έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη, έχουν συμβασιοποιηθεί ή προγραμματίζεται να ξεκινήσουν μέσα στο επόμενο διάστημα. Ωστόσο, όλα αυτά ενδέχεται να βρεθούν κυριολεκτικά «στον αέρα», αν τελικά η κυβέρνηση προχωρήσει στην ένταξη των Αναπτυξιακών Εταιρειών των Περιφερειών στους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης.
Το ενδεχόμενο αυτό έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στις Περιφέρειες όλης της χώρας και ήδη έχει ανοίξει ένα σοβαρό θεσμικό μέτωπο. Αφορμή αποτελεί γνωμοδότηση της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), με την οποία οι Αναπτυξιακές Εταιρείες αντιμετωπίζονται ως φορείς που πρέπει να υπαχθούν στο στενό πλαίσιο της Γενικής Κυβέρνησης. Μια εξέλιξη που, σύμφωνα με τους περιφερειάρχες, αλλάζει πλήρως τον τρόπο λειτουργίας τους.
Στο Βόρειο Αιγαίο, ο περιφερειάρχης Κώστας Μουτζούρης παίρνει ξεκάθαρη θέση. Με δήλωσή του στα «Νέα της Λέσβου», υπογραμμίζει ότι η Περιφέρεια θα συμπορευτεί πλήρως με τη γραμμή της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας (ΕΝΠΕ), τονίζοντας πως «είμαστε έτοιμοι να αντιδράσουμε με κάθε μέσο». Η δήλωση αυτή αποτυπώνει το κλίμα που επικρατεί στους κόλπους της αυτοδιοίκησης, όπου η συγκεκριμένη απόφαση θεωρείται ευθεία απειλή για τον αναπτυξιακό ρόλο των περιφερειών.
Σύμφωνα με τα επιχειρήματα που προβάλλονται, η ένταξη των Αναπτυξιακών Εταιρειών στη Γενική Κυβέρνηση θα σημάνει αυστηρούς δημοσιονομικούς περιορισμούς, πρόσθετους ελέγχους, χρονοβόρες διαδικασίες και ουσιαστική απώλεια ευελιξίας. Με απλά λόγια, εργαλεία που δημιουργήθηκαν για να κινούνται γρήγορα και να καλύπτουν ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, κινδυνεύουν να εγκλωβιστούν σε ένα βαρύ κρατικό πλαίσιο.
Το θέμα συζητήθηκε εκτενώς σε συνεδρίαση της ΕΝΠΕ, όπου οι τόνοι ανέβηκαν αισθητά. Ο πρόεδρος της Ένωσης και περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου, Γιώργος Χατζημάρκος, έθεσε το ζήτημα στο τραπέζι, ενώ ιδιαίτερα δυναμική ήταν η παρέμβαση του περιφερειάρχη Αττικής, Νίκου Χαρδαλιά. Ο τελευταίος ζήτησε να υπάρξει σκληρή και ξεκάθαρη ανακοίνωση καταδίκης της απόφασης και δεν απέκλεισε ακόμη και νομικές ενέργειες.
Όπως επισημαίνεται από τις περιφέρειες, η επίμαχη γνωμοδότηση της ΕΛΣΤΑΤ εκδόθηκε χωρίς να προηγηθεί ουσιαστικός διάλογος και, κατά την άποψή τους, αγνοεί το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των Αναπτυξιακών Εταιρειών. Βασικό σημείο τριβής αποτελεί το γεγονός ότι οι προγραμματικές συμβάσεις αντιμετωπίζονται ως κρατική επιχορήγηση, κάτι που οι περιφέρειες απορρίπτουν κατηγορηματικά, κάνοντας λόγο για εσφαλμένη και αυθαίρετη ερμηνεία.
Για το Βόρειο Αιγαίο, όπου οι αναπτυξιακές ανάγκες είναι αυξημένες λόγω νησιωτικότητας, γεωγραφικής απομόνωσης και δημογραφικών πιέσεων, το διακύβευμα είναι ακόμη μεγαλύτερο. Τυχόν μπλοκάρισμα έργων ή καθυστερήσεις μπορεί να έχουν άμεσες επιπτώσεις σε τοπικές κοινωνίες, δήμους και επαγγελματικούς φορείς.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο, καθώς οι περιφερειάρχες δηλώνουν αποφασισμένοι να εξαντλήσουν κάθε πολιτικό και νομικό μέσο, με στόχο να αποτραπεί μια απόφαση που, όπως υποστηρίζουν, αφαιρεί από την αυτοδιοίκηση ένα από τα βασικά της εργαλεία ανάπτυξης. Το αν η κυβέρνηση θα επανεξετάσει τη στάση της, μένει να φανεί. Για την ώρα, το μήνυμα από το Βόρειο Αιγαίο είναι σαφές και δεν είναι άλλο από το «υποχώρηση δεν υπάρχει».
Για τις τοπικές κοινωνίες, μια τέτοια εξέλιξη σημαίνει στην πράξη καθυστερήσεις σε έργα που αφορούν στην καθημερινότητα των πολιτών, αρχής γενομένης από τις μικρές αλλά κρίσιμες υποδομές, μέχρι παρεμβάσεις στήριξης της τοπικής επιχειρηματικότητας, του τουρισμού και του πρωτογενούς τομέα. Οι Αναπτυξιακές Εταιρείες λειτουργούν ως ενδιάμεσος μηχανισμός που γεφυρώνει τις ανάγκες των δήμων με τα χρηματοδοτικά εργαλεία και τα προγράμματα. Αν αυτός ο μηχανισμός «παγώσει» μέσα στη γραφειοκρατία της Γενικής Κυβέρνησης, οι συνέπειες θα είναι άμεσες. Οι δήμοι, ειδικά σε νησιωτικές περιοχές, όπως το Βόρειο Αιγαίο, θα χάσουν ένα ευέλικτο εργαλείο τεχνικής και διοικητικής υποστήριξης. Παράλληλα, τοπικοί επαγγελματίες, μελετητές και εργαζόμενοι που συνδέονται με αυτά τα έργα θα δούνε τη δραστηριότητά τους να περιορίζεται.
