Η υπόθεση της διαχείρισης των κοιμητηρίων στη Μυτιλήνη, που έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα της τοπικής Αυτοδιοίκησης και της σχέσης της με την Εκκλησία, περνά στο επόμενο νομικό της κεφάλαιο. Σύμφωνα με ανεπίσημες δημοσιογραφικές πληροφορίες, απορρίφθηκε η προσφυγή που είχαν καταθέσει τα Φιλανθρωπικά Καταστήματα Μυτιλήνης και η Ιερά Μητρόπολη στο Πρωτοδικείο Μυτιλήνης, κατά της απόφασης του Δήμου για ανάληψη της διαχείρισης των κοιμητηρίων.
Η προσφυγή αυτή επιδιωκόταν να αποτελέσει μια πρώτη, έστω προσωρινή, νομική “ασπίδα” υπέρ των Φιλανθρωπικών, ενόψει των κεντρικών δικαστικών διαδικασιών που εξελίσσονται στο Διοικητικό Εφετείο Πειραιά και αναμένεται να φτάσουν ως το Συμβούλιο της Επικρατείας. Αν και η απόφαση δεν έχει ακόμα επίσημα κοινοποιηθεί στον Δήμο, η απόρριψη θεωρείται δεδομένη, σηματοδοτώντας ένα πρώτο ρήγμα στις θέσεις των εκκλησιαστικών ιδρυμάτων.
Το διακύβευμα
Η υπόθεση δεν είναι ούτε απλή, ούτε περιορισμένη στα τυπικά όρια μιας δικαστικής διαμάχης. Τα δύο μεγαλύτερα κοιμητήρια της πόλης, της Αγίας Κυριακής και του Αγίου Παντελεήμονα, αποτελούν για την Εκκλησία πηγή σημαντικών εσόδων που αξιοποιούνται – όπως υποστηρίζεται – για το φιλανθρωπικό της έργο. Η απώλειά τους θα σημάνει απώλεια εσόδων, αλλά και ελέγχου σε ένα πεδίο που μέχρι τώρα είχε τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο η Εκκλησία.
Από την άλλη πλευρά, ο Δήμος Μυτιλήνης, υπό τον Δήμαρχο Παναγιώτη Χριστόφα και με αρμόδιο Αντιδήμαρχο τον Χρήστο Τσιβγούλη, ο οποίος με τη δουλειά του (και στα κοιμητήρια) τα πρώτα δυο χρόνια της Δημοτικής Αρχής κατάφερε να ξεχωρίσει, επικαλείται σαφώς τον ισχύοντα νόμο περί διαχείρισης κοιμητηρίων από τους ΟΤΑ. Τονίζει, μάλιστα, ότι πρόκειται για δημόσια υποδομή που θα πρέπει να διέπεται από διαφάνεια, ενιαία τιμολογιακή πολιτική και δημοτική εποπτεία.
Η αφετηρία και η παρέμβαση Ζερδελή
Το ζήτημα ήρθε για πρώτη φορά στην επιφάνεια επί δημαρχίας Σπύρου Γαληνού, χωρίς όμως τότε να ληφθούν αποφάσεις που θα έφερναν τον Δήμο σε μετωπική σύγκρουση με την Εκκλησία. Η κατάσταση άλλαξε όταν, το 2023, ο πρώην βουλευτής και γιατρός Γιάννης Ζερδελής κατήγγειλε δημόσια την εκταφή της μητέρας του από το κοιμητήριο της Χρυσομαλλούσας, παρά την αίτηση παράτασης που είχε υποβάλει η οικογένειά του.
Η υπόθεση αυτή λειτούργησε ως θρυαλλίδα αναδεικνύοντας τα προβλήματα στη διαχείριση των εκκλησιαστικών κοιμητηρίων, αλλά και το θολό νομικό πλαίσιο της εποπτείας τους. Το Δημοτικό Συμβούλιο Μυτιλήνης, το Μάρτιο του 2025, αποφάσισε ομόφωνα να προχωρήσει στη διεκδίκηση της διαχείρισης όλων των κοιμητηρίων εντός των διοικητικών του ορίων.
Τα Φιλανθρωπικά συνεχίζουν
Παρά την αρνητική εξέλιξη στο Πρωτοδικείο, τα Φιλανθρωπικά Καταστήματα Μυτιλήνης δεν αποσύρονται από τη μάχη. Αντιθέτως, έχουν ήδη προσφύγει στο Διοικητικό Εφετείο Πειραιά και ετοιμάζουν την τεκμηρίωσή τους για το Συμβούλιο της Επικρατείας, προσδοκώντας ότι εκεί θα βρουν νομικά ερείσματα ικανά να ανατρέψουν τις εξελίξεις. Εκκλησιαστικοί κύκλοι τονίζουν πως διαθέτουν ιστορικά και ιδιοκτησιακά τεκμήρια που καθιστούν τα κοιμητήρια «καθαρές εκκλησιαστικές υποθέσεις».
Ο Δήμος από την πλευρά του δηλώνει αποφασισμένος να προχωρήσει στην εφαρμογή του νόμου και να αναλάβει τη διαχείριση, εκτιμώντας ότι θα βελτιωθεί η παροχή υπηρεσιών προς τους δημότες, θα μειωθεί το κόστος για τις οικογένειες και θα ενισχυθεί η διαφάνεια.
Τοπικό ζήτημα με… εθνικές προεκτάσεις
Η υπόθεση αυτή δεν αφορά μόνο τη Μυτιλήνη. Αναδεικνύει ευρύτερα ερωτήματα για τη σχέση Εκκλησίας και Κράτους, για την αυτοτέλεια της τοπικής αυτοδιοίκησης και για το κατά πόσο ο δημόσιος τομέας μπορεί να παρέχει δίκαιες και ίσες υπηρεσίες σε ευαίσθητους τομείς, όπως τα κοιμητήρια.
Το επόμενο διάστημα, η υπόθεση θα κριθεί σε ανώτερα δικαστήρια. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν εκεί ενδέχεται να δημιουργήσουν προηγούμενο και για άλλες παρόμοιες περιπτώσεις σε όλη τη χώρα.
Η “μάχη των νεκροταφείων” στη Μυτιλήνη συνεχίζεται και κάθε νέο επεισόδιο κρίνεται όχι μόνο στα δικαστήρια, αλλά και στη συνείδηση της τοπικής κοινωνίας.
