Στο επίκεντρο του θρησκευτικού ενδιαφέροντος βρίσκεται σήμερα η Λέσβος και ιδιαίτερα η περιοχή της Θερμής, όπου πλήθος πιστών τιμά τη μνήμη και το μαρτύριο των Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης. Στον λόφο των Καρυών τελείται η καθιερωμένη πανηγυρική Θεία Λειτουργία, ενώ ακολουθεί η περιφορά της Τιμίας Κάρας του Αγίου Ραφαήλ γύρω από τη μονή, σε κλίμα βαθιάς κατάνυξης.
Η ιστορία των Αγίων ανάγεται στο 1463, λίγα χρόνια μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, όταν το μοναστήρι δέχθηκε βίαιη επιδρομή, με αποτέλεσμα τον μαρτυρικό θάνατο των μοναχών και της νεαρής Ειρήνης. Τα γεγονότα εκείνης της περιόδου έχουν χαραχθεί έντονα στη θρησκευτική συνείδηση των πιστών, αποτελώντας σημείο αναφοράς για την Ορθοδοξία.
Το μοναστήρι των Καρυών, με ρίζες που φτάνουν έως τον 9ο αιώνα, γνώρισε περιόδους ακμής, καταστροφής και εγκατάλειψης, μέχρι τη σύγχρονη αναβίωσή του στα μέσα του 20ού αιώνα. Οι αποκαλύψεις που σημειώθηκαν τη δεκαετία του 1950, μέσα από μαρτυρίες πιστών και ανασκαφές που έφεραν στο φως ιερά λείψανα και ιστορικά ευρήματα, συνέβαλαν καθοριστικά στην ανασύσταση της μονής.
Σήμερα, η Ιερά Μονή στις Καρυές αποτελεί σημαντικό προσκυνηματικό προορισμό, προσελκύοντας επισκέπτες από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό. Οι εκδηλώσεις μνήμης και τιμής αναδεικνύουν τη διαχρονική σημασία του τόπου, ο οποίος συνεχίζει να αποτελεί σύμβολο πίστης, ελπίδας και πνευματικής αναγέννησης.
