- Κώστας Αρώνης: «Το ποτάμι δεν πλημμύρισε γιατί δεν έγιναν εργασίες καθαρισμού. Πλημμύρισε γιατί ο όγκος νερού ήταν μεγάλος και τα φερτά υλικά έφραξαν τη δίοδο του νερού»
- Γιώργος Αλάνης: «Είναι κωμικοτραγικό να είναι πλημμυρισμένη η Καλλονή και η Σκάλα Καλλονής κι εμείς ως ΔΕΥΑΛ ν’ αναθέτουμε την υπηρεσία καθαρισμού των φρεατίων»
Η πλημμύρα που έπληξε την Καλλονή και τη Σκάλα Καλλονής φέρνει στο φως καθυστερήσεις, παραλείψεις κι αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων μεταξύ ΔΕΥΑΛ, περιφέρειας και δήμου κι ένα προαναγγελθέν σοβαρό πρόβλημα στην αντιπλημμυρική προστασία της Λέσβου.
Η Καλλονή της Λέσβου βρέθηκε για άλλη μια φορά στο επίκεντρο της καταστροφής. Η σφοδρή βροχόπτωση των δύο ωρών μετέτρεψε τους δρόμους σε χειμάρρους, πλημμύρισαν σπίτια και καταστήματα, γεγονός που επανέφερε το “φάντασμα” των πλημμυρικών φαινομένων, που εδώ και χρόνια πλανάται πάνω απ’ την περιοχή. Όμως, αυτή τη φορά, τα νερά δεν έφεραν μόνο λάσπη και ζημιές, αλλά έφεραν κι ευθύνες.
Η Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Λέσβου (ΔΕΥΑΛ), που φέρει τον κύριο ρόλο στη συντήρηση και τον καθαρισμό των φρεατίων υδροσυλλογής, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο σκληρής κριτικής. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το Διοικητικό Συμβούλιο της επιχείρησης ενέκρινε μόλις στις 29 Σεπτεμβρίου 2025 τη μελέτη καθαρισμού των φρεατίων και την ανάθεση της σχετικής υπηρεσίας σε εργολάβο, έναντι ποσού 34.413 ευρώ (με Φ.Π.Α.), για διάστημα ενός έτους.
Σε δημόσια ανάρτησή της σε κοινωνικό δίκτυο η ΔΕΥΑΛ ανακοίνωσε, μια ημέρα πριν την υπογραφή της σύμβασης με τον εργολάβο, ότι το έργο καθαρισμού των φρεατίων ξεκίνησε από την Καλλονή και την Αρίσβη. Ωστόσο, η πλημμύρα σημειώθηκε μια ημέρα μετά, με τον εργολάβο να έχει ξεκινήσει τις εργασίες, χωρίς όμως να έχει προηγηθεί η επίσημη έγκριση της σύμβασης από το Διοικητικό Συμβούλιο. Απόφαση που ελήφθη την ημέρα που η Καλλονή είχε πλημμυρίσει.
Όπως δήλωσε στα Νέα της Λέσβου ο αντιπρόεδρος της ΔΕΥΑΛ κι αντιδήμαρχος του δήμου Δυτικής Λέσβου, Γιώργος Αλάνης, «είναι κωμικοτραγικό να είναι πλημμυρισμένη η Καλλονή και η Σκάλα Καλλονής κι εμείς ως ΔΕΥΑΛ ν’ αναθέτουμε την υπηρεσία καθαρισμού των φρεατίων, ενώ η απόφαση για την έγκριση μελέτης και του τρόπου ανάθεσης της γενικής υπηρεσίας και την έγκριση ανάληψης υποχρέωσης δαπάνης «καθαρισμού φρεατίων όμβριων στις δημοτικές ενότητες Πέτρας, Μήθυμνας, Αγίας Παρασκευής, Μανταμάδου, Πολιχνίτου, Καλλονής κι Ερεσού-Αντίσσης, ελήφθη στις 29 Σεπτεμβρίου 2025».
Επίσης, τίθεται εύλογα το ερώτημα το πώς γίνεται να ξεκινήσει μια εργολαβία χωρίς να έχει τη σχετική απόφαση, ζήτημα στο οποίο οφείλει ν΄ απαντήσει η διοίκηση της ΔΕΥΑΛ. Ωστόσο, το κύριο ερώτημα που υπάρχει στα χείλη των περισσοτέρων και το οποίο θέσαμε υπόψη της διοίκησης της ΔΕΥΑΛ αλλά απάντηση δεν λάβαμε, είναι το γιατί αφού είχαν πάρει απόφαση από τις 29 Σεπτεμβρίου δεν ξεκίνησε το έργο, μ’ αποτέλεσμα σήμερα να μετράμε, εξαιτίας της πλημμύρας, τεράστιες καταστροφές στην Καλλονή και στη Σκάλα Καλλονής.
Σοβαρά ερωτήματα
Η χρονική αυτή αστοχία εγείρει σοβαρά ερωτήματα για το πώς αντιλαμβάνεται η ΔΕΥΑΛ την έννοια της ετοιμότητας, ιδίως σε μια περιοχή, όπως η Καλλονή, που έχει ιστορικό σοβαρών πλημμυρικών φαινομένων. Οι κάτοικοι μιλούν για «ανυπαρξία συντονισμού» και «καθυστέρηση στα αυτονόητα», καθώς τα φρεάτια παρέμειναν φραγμένα και τα δίκτυα ομβρίων ανέτοιμα την ώρα που η κακοκαιρία βρισκόταν προ των πυλών.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των «Νέων της Λέσβου» στις 28 Αυγούστου 2025, 2,5 μήνες πριν την καταστροφή, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας είχε αποστείλει σαφείς οδηγίες προς τις Περιφέρειες και τους δήμους όλης της χώρας. Το έγγραφο ζητούσε άμεσα μέτρα πρόληψης και ετοιμότητας ενόψει της χειμερινής περιόδου 2025-2026. Ειδικότερα, η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου και οι δύο δήμοι της Λέσβου καλούνταν να προβούν σε καθαρισμό φρεατίων, συντήρηση δικτύων ομβρίων και καθαρισμό ρεμάτων, προκειμένου να αποφευχθούν πλημμύρες.
Παράλληλα, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας όριζε συγκεκριμένο πλαίσιο δράσης που αφορούσε στην καταγραφή μηχανημάτων έργου και διαθέσιμων χειριστών, στον προσδιορισμό χώρων φιλοξενίας πολιτών σε περίπτωση εκκένωσης, στην τοποθέτηση σήμανσης σε επικίνδυνα σημεία και στον προγραμματισμό ασκήσεων Πολιτικής Προστασίας.
Ωστόσο, δεν πρέπει να μην ληφθεί σοβαρά υπόψη ο κεντρικός ρόλος που είχε η ΕΜΥ, καθώς και το Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ), που θα έπρεπε να ενεργοποιηθεί άμεσα σε περίπτωση αυξημένου κινδύνου και που ωστόσο, στη Λέσβο φαίνεται πως η προειδοποίηση έμεινε στα χαρτιά.
Στο ίδιο δημοσίευμα, επισημαινόταν ότι η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου όφειλε να προχωρήσει σε καθαρισμούς και συντηρήσεις κοιτών υδατορεμάτων, ιδίως σε λεκάνες απορροής, που είχαν πληγεί από πυρκαγιές ή όπου η απορροφητικότητα του εδάφους ήταν μειωμένη. Επιπλέον, είχε υποχρέωση να επιταχύνει ημιτελή έργα, να συντηρήσει το δίκτυο ομβρίων και να συγκαλέσει έως τις αρχές Σεπτεμβρίου το Περιφερειακό Συντονιστικό Όργανο Πολιτικής Προστασίας (ΠΕΣΟΠΠ) για συντονισμό όλων των εμπλεκομένων.
Ο αρμόδιος αντιπεριφερειάρχης Πολιτικής Προστασίας, Κώστας Αρώνης, είχε τότε δηλώσει πως «η Περιφέρεια θα προβεί άμεσα στη σύγκληση του ΠΕΣΟΠΠ για ενημέρωση και συντονισμό όλων των φορέων», ενώ ανέφερε ότι είχαν ήδη προγραμματιστεί εργασίες καθαρισμού, ύψους 800.000 ευρώ, από τη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών της Περιφέρειας.
Η θέση της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου
Αναφορικά με τα όσα όφειλε να κάνει η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, ο αντιπεριφερειάρχης, αρμόδιος σε θέματα Πολιτικής Προστασίας, Κώστας Αρώνης, με δήλωσή του στα Νέα της Λέσβου, διευκρινίζει ότι «για τον καθαρισμό είχε αποφασιστεί η πρώτη εργολαβία, ύψους 800.000 ευρώ και είχε ανατεθεί σ΄ εργολάβο, ο οποίος ωστόσο την αρνήθηκε, μ’ αποτέλεσμα να την αναλάβει ο δεύτερος μειοδότης, πριν περίπου 15 ημέρες. Επίσης, υπήρχε και μια άλλη εργολαβία σ΄ εξέλιξη, ύψους 200.000 ευρώ για τον καθαρισμό του Τσικνιά. Μάλιστα το μηχάνημα της εταιρείας που έχει αναλάβει το έργο τη μέρα της πλημμύρας υπέστη μεγάλη καταστροφή, μιας και τα ορμητικά νερά του ποταμού το αναποδογύρισαν».
Σύμφωνα με όσα υποστήριξε ο κ. Αρώνης «το ποτάμι δεν πλημμύρισε γιατί δεν έγιναν εργασίες καθαρισμού. Πλημμύρισε γιατί ο όγκος νερού ήταν μεγάλος και τα φερτά υλικά έφραξαν τη δίοδο του νερού μ’ αποτέλεσμα το νερό να περάσει τ’ αναχώματα».
Να υπενθυμίσουμε επίσης ότι με πρωτοσέλιδο δημοσίευμα των Νέων της Λέσβου στις 8 Οκτωβρίου με τίτλο «Οι χείμαρροι περιμένουν» θέταμε υπόψη των αρμοδίων τους σοβαρούς κινδύνους που ελλοχεύουν, ιδιαίτερα στον ποταμό Τσικνιά και στον παραπόταμο Αχερώνα, καθώς όπως είχε δηλώσει ο αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας του δήμου Δυτικής Λέσβου, Ανδρέας Αξής «ο Αχερώνας έχει στο παρελθόν προκαλέσει μεγάλες καταστροφές στην Καλλονή, αφού η κοίτη του έχει γεμίσει από καλάμια και φερτά υλικά που εμποδίζουν τη φυσική ροή του νερού. Αν δεν καθαριστεί άμεσα, κινδυνεύουμε να ξαναζήσουμε τα ίδια. Ο εργολάβος που ανέλαβε το έργο των 250.000 ευρώ, πρέπει να ξεκινήσει από τον Αχερώνα. Εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη απειλή».
Ο ρόλος της ΔΕΥΑΛ και η ευθύνη που δεν αναλήφθηκε
Σύμφωνα με τις οδηγίες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, η ΔΕΥΑΛ είχε τον ρόλο του «πρώτου αναχώματος» απέναντι στις πλημμύρες, καθώς ήταν υπεύθυνη για τον καθαρισμό των φρεατίων υδροσυλλογής και την προστασία των κρίσιμων υποδομών του νησιού. Η συνεργασία της με τις εθελοντικές οργανώσεις Πολιτικής Προστασίας και τους Οργανισμούς Εγγείων Βελτιώσεων, θα μπορούσε να λειτουργήσει προληπτικά. Όμως, ο συντονισμός αυτός δεν φάνηκε ποτέ στην πράξη. Αποκαλυπτική είναι και η δήλωση του αντιδημάρχου Πολιτικής Προστασίας του δήμου Δυτικής Λέσβου, Ανδρέα Αξή, ο οποίος, είχε ξεκαθαρίσει πριν το συμβάν ότι «ο δήμος Δυτικής Λέσβου έχει ολοκληρώσει τον σχεδιασμό της Πολιτικής Προστασίας και ήδη έχει λάβει την απαραίτητη έγκριση. Όσον αφορά στα φρεάτια, ξεκαθαρίζουμε ότι η ευθύνη ανήκει στη ΔΕΥΑΛ». Η δήλωση αυτή αποκτά σήμερα βαρύνουσα σημασία, καθώς επιβεβαιώνει πως όλοι γνώριζαν ποιος είχε την αρμοδιότητα, αλλά κανείς δεν μερίμνησε εγκαίρως.
Η πλημμύρα στην Καλλονή δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Ήταν το αποτέλεσμα ενός γνωστού και επαναλαμβανόμενου μοτίβου που αφορά στις προειδοποιήσεις που δεν εισακούγονται, σε έργα που καθυστερούν, σε αρμοδιότητες που μετακυλίονται από υπηρεσία σε υπηρεσία. Η τοπική κοινωνία πληρώνει σήμερα το τίμημα ενός… ασυντόνιστου συντονισμού, όπου η γραφειοκρατία αποδείχθηκε ισχυρότερη από την πρόληψη. Ενώ προβλέπονταν σχέδια, επιτροπές και επιχειρησιακές ασκήσεις, η πραγματικότητα έδειξε πως ούτε τα φρεάτια είχαν καθαριστεί, ούτε οι κρίσιμες υποδομές είχαν ελεγχθεί. Η Καλλονή και η Σκάλα Καλλονής πνίγηκαν ξανά, όχι μόνο από τη βροχή, αλλά από την αδράνεια, τις καθυστερήσεις και την έλλειψη ευθύνης. Και όσο οι αποφάσεις θα λαμβάνονται «μία μέρα μετά», η Λέσβος θα παραμένει έρμαιο των καιρικών φαινομένων.
