- Διανύουμε τον τρίτο μήνα χωρίς καμία ανακοίνωση για την έναρξη των δηλώσεων ΟΣΔΕ από τις οποίες εξαρτάται η ενεργοποίηση των δικαιωμάτων των επιδοτήσεων
- Σε μετάβαση ακόμα το καθεστώς των αγροτικών ενισχύσεων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ με σοβαρές ελλείψεις προσωπικού
Στον τρίτο μήνα του έτους έχουν φτάσει αγρότες και κτηνοτρόφοι χωρίς να υπάρχει ακόμη σαφής εικόνα για το πότε θα ξεκινήσει η διαδικασία υποβολής των δηλώσεων ΟΣΔΕ για το 2026, μια εξέλιξη που εντείνει την αβεβαιότητα στον πρωτογενή τομέα και δημιουργεί ερωτήματα για την πορεία των αγροτικών επιδοτήσεων.
Παραδοσιακά, η προετοιμασία για την ενεργοποίηση των δικαιωμάτων μέσω της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης ξεκινά ήδη από τους πρώτους μήνες του έτους, ώστε οι παραγωγοί να μπορούν εγκαίρως να υποβάλουν τα στοιχεία τους και να διασφαλιστεί η ομαλή καταβολή των κοινοτικών ενισχύσεων. Φέτος, όμως, η διαδικασία παραμένει σε εκκρεμότητα, ενώ κανείς δεν φαίνεται να μιλά ακόμη για το χρονοδιάγραμμα των δηλώσεων του 2026.
Το κενό αυτό δημιουργείται σε μια περίοδο μεγάλων αλλαγών στο σύστημα διαχείρισης των επιδοτήσεων, καθώς ο ΟΠΕΚΕΠΕ έχει ενσωματωθεί στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημόσιων Εσόδων, με στόχο, τουλάχιστον σε επίπεδο σχεδιασμού, την ενίσχυση της διαφάνειας και την επιτάχυνση των ελέγχων. Η μεταφορά αυτή περιλαμβάνει και το προσωπικό του οργανισμού, με περισσότερες από 600 οργανικές θέσεις να περνούν στη νέα δομή που διαχειρίζεται πλέον τους ελέγχους και τις πληρωμές των αγροτικών ενισχύσεων.
Στην ελληνική πραγματικότητα
Παρά τις προσδοκίες που είχαν δημιουργηθεί ότι η νέα διοικητική δομή θα βελτίωνε την ταχύτητα και την αξιοπιστία των διαδικασιών, η εικόνα που διαμορφώνεται μέχρι στιγμής είναι διαφορετική. Η νέα υπηρεσία καλείται να διαχειριστεί παθογένειες πολλών ετών, συσσωρευμένα διοικητικά προβλήματα αλλά και εκκρεμότητες προηγούμενων πληρωμών, γεγονός που μεταθέτει χρονικά τις επόμενες κινήσεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η διαδικασία διορθώσεων για τις δηλώσεις ΟΣΔΕ των ετών 2024 και 2025, η οποία ολοκληρώθηκε μόλις χθες ως προς την υποβολή των στοιχείων από τους παραγωγούς. Η πλατφόρμα παρέμεινε ανοικτή ώστε αγρότες και κτηνοτρόφοι να προχωρήσουν σε διορθώσεις στοιχείων που είχαν δημιουργήσει προβλήματα στην πληρωμή των επιδοτήσεων.
Οι διορθώσεις αφορούσαν κυρίως ζητήματα ιδιοκτησίας αγροτεμαχίων, φορολογικών στοιχείων, παραστατικών, οικολογικών προγραμμάτων αλλά και μετακινήσεων ζωικού κεφαλαίου. Στην πράξη δόθηκε μια «δεύτερη ευκαιρία» σε παραγωγούς που είχαν υποβάλει οριστική αίτηση, αλλά δεν κρίθηκαν επιλέξιμοι για πληρωμή λόγω διοικητικών ασυμφωνιών ή ελλείψεων στα στοιχεία τους.
Μεταξύ των περιπτώσεων που μπορούσαν να διορθωθούν ήταν οι αποκλίσεις μεταξύ της έκτασης που δηλώθηκε στο ΟΣΔΕ και των στοιχείων του Ε9 των ιδιοκτητών, οι οποίες συχνά οδηγούν σε μπλοκάρισμα της πληρωμής. Στις διορθώσεις περιλαμβάνονταν η καταχώρηση νέου ΑΤΑΚ, η επικαιροποίηση στοιχείων ιδιοκτητών ή ακόμη και η εξαίρεση ΑΤΑΚ σε περιπτώσεις εκτάσεων που ανήκουν σε φορείς χωρίς υποχρέωση υποβολής Ε9.
Παράλληλα, παραγωγοί που συμμετέχουν σε συνδεδεμένες ενισχύσεις ή οικολογικά προγράμματα είχαν τη δυνατότητα να διορθώσουν φορολογικά παραστατικά που εμφάνιζαν ασυμφωνίες μετά από διασταυρώσεις με το σύστημα myData.
Ειδική κατηγορία αποτελούν και τα λεγόμενα «κίτρινα» αγροτεμάχια που εντοπίζονται από το σύστημα παρακολούθησης γης (monitoring). Σε αυτές τις περιπτώσεις οι παραγωγοί μπορούσαν να τροποποιήσουν τη γεωμετρία των αγροτεμαχίων, να αλλάξουν καλλιέργεια ή ακόμη και να αποσύρουν αιτήματα για συνδεδεμένες ενισχύσεις ή οικολογικά σχήματα, εφόσον συμφωνούσαν με τα ευρήματα του συστήματος.
Μετά την ολοκλήρωση των διορθώσεων θα ακολουθήσουν διοικητικοί και διασταυρωτικοί έλεγχοι, ώστε να απεγκλωβιστούν επιδοτήσεις που παραμένουν σε εκκρεμότητα. Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα ανακοινώσεις, πληρωμές που αφορούν τη βασική εισοδηματική στήριξη του 2025, τη στήριξη νέων γεωργών, την αναδιανεμητική ενίσχυση, καθώς και συνδεδεμένες ενισχύσεις αναμένεται να καταβληθούν μέχρι την περίοδο του Πάσχα.
Ωστόσο, οι διαδικασίες αυτές δείχνουν ότι υπάρχει ακόμη σημαντικός δρόμος μπροστά για την εκκαθάριση των εκκρεμοτήτων. Οι υπηρεσίες καλούνται ταυτόχρονα να ολοκληρώσουν τους ελέγχους των παλαιότερων ετών, να διορθώσουν χιλιάδες αιτήσεις και παράλληλα να προετοιμάσουν το νέο κύκλο δηλώσεων.
Χωρίς προσωπικό
Σε αρκετές περιοχές της χώρας, μάλιστα, τα προβλήματα εντείνονται λόγω ελλείψεων προσωπικού στις περιφερειακές υπηρεσίες. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της υπηρεσίας του ΟΠΕΚΕΠΕ στη Μυτιλήνη, όπου οι τρεις υπάλληλοι αποχώρησαν λόγω συνταξιοδότησης, αφήνοντας ουσιαστικά το γραφείο να λειτουργεί μόνο με έναν συμβασιούχο, χωρίς το απαραίτητο έμπειρο προσωπικό για τον έλεγχο των αιτήσεων.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι αγρότες και κτηνοτρόφοι παρακολουθούν με ανησυχία τις εξελίξεις. Οι παραγωγοί περιμένουν το πότε θα ξεκινήσει η διαδικασία των δηλώσεων ΟΣΔΕ για το 2026, καθώς από αυτή εξαρτάται η ενεργοποίηση των δικαιωμάτων και η ροή των ευρωπαϊκών ενισχύσεων που αποτελούν βασικό μέρος του αγροτικού εισοδήματος.
Μέχρι στιγμής, όμως, το μόνο βέβαιο είναι ότι το νέο σύστημα βρίσκεται ακόμη σε μεταβατική φάση και ότι η πολυπόθητη κανονικότητα στις πληρωμές των επιδοτήσεων φαίνεται να αργεί.
