Ανήκουμε στη γενιά που ακόμα λέγαμε τα κάλαντα στις γειτονιές. Αν και δεν ήταν αγαπημένη μου συνήθεια δεν κρύβω τη χαρά που έχω όταν μου χτυπήσουν την πόρτα παιδιά με το τριγωνάκι για να «μας τα πουν».
Τα κάλαντα αποτελούν ένα από τα πιο αγαπημένα και αναγνωρίσιμα έθιμα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, ιδιαίτερα στον ελληνικό πολιτισμό. Πρόκειται για τραγούδια με ευχές, που συνήθως ψάλλονται από παιδιά, τα οποία επισκέπτονται σπίτια και καταστήματα, μεταφέροντας το μήνυμα της χαράς, της ελπίδας και της αναγέννησης.
Η λέξη «κάλαντα» προέρχεται από τη λατινική λέξη calendae, που αναφερόταν στην πρώτη ημέρα κάθε μήνα στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Κατά τις Καλένδες του Ιανουαρίου, οι Ρωμαίοι συνήθιζαν να ανταλλάσσουν ευχές για τον νέο χρόνο με τραγούδια και δώρα. Με την εξάπλωση του Χριστιανισμού, το έθιμο αυτό προσαρμόστηκε στη νέα θρησκευτική πραγματικότητα και συνδέθηκε με τις μεγάλες εορτές, κυρίως τα Χριστούγεννα, την Πρωτοχρονιά και τα Θεοφάνια.
Στην Ελλάδα, τα κάλαντα έχουν μακρά ιστορία που φτάνει έως τα βυζαντινά χρόνια. Τραγουδιούνται παραδοσιακά με τη συνοδεία τριγώνου και περιλαμβάνουν θρησκευτικά στοιχεία, ιστορικές αναφορές αλλά και ευχές για υγεία, ευημερία και καλοτυχία. Κάθε περιοχή της χώρας έχει τις δικές της παραλλαγές, τόσο στη μελωδία όσο και στους στίχους, γεγονός που αναδεικνύει τον πλούτο της ελληνικής λαϊκής παράδοσης.
Παρόμοια έθιμα συναντώνται και σε πολλές άλλες χώρες. Στην Αγγλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, τα χριστουγεννιάτικα τραγούδια είναι γνωστά ως carols και τραγουδιούνται από ομάδες ανθρώπων σε εκκλησίες ή στους δρόμους. Στη Γερμανία, τα Weihnachtslieder αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εορταστικής περιόδου, ενώ στην Ισπανία και τη Λατινική Αμερική συναντάμε τα villancicos, με έντονα λαϊκά και θρησκευτικά στοιχεία.
Κάλαντα υπάρχουν επίσης στη Γαλλία, στην Ιταλία, στις σκανδιναβικές χώρες και στα Βαλκάνια, με κάθε λαό να δίνει το δικό του πολιτισμικό στίγμα. Παρά τις διαφορές στη γλώσσα και στη μουσική, το κοινό στοιχείο παραμένει το ίδιο: Η ανάγκη του ανθρώπου να μοιραστεί ευχές, χαρά και αισιοδοξία. Έτσι, τα κάλαντα συνεχίζουν μέχρι σήμερα να ενώνουν γενιές και λαούς, διατηρώντας ζωντανή μια παράδοση αιώνων.
Γεμιστή γαλοπούλα με κάστανα (κλασική γιορτινή συνταγή)
Μερίδες: 8-10
Χρόνος: περίπου 3,5-4 ώρες
Υλικά
Για τη γαλοπούλα
- 1 γαλοπούλα 4-5 κιλά
- 80 γρ. βούτυρο, σε θερμοκρασία δωματίου
- 4 κ.σ. ελαιόλαδο
- Χυμός από 2 πορτοκάλια
- 1 πορτοκάλι κομμένο στα τέσσερα
- 2 κρεμμύδια κομμένα στα τέσσερα
- 3 σκελίδες σκόρδο
- 1 ποτήρι λευκό κρασί
- Αλάτι, φρεσκοτριμμένο πιπέρι
- 2 κλαδάκια δεντρολίβανο ή θυμάρι
Για τη γέμιση με κάστανα
- 500 γρ. κάστανα βρασμένα και καθαρισμένα
- 300 γρ. κιμά μοσχαρίσιο ή ανάμεικτο
- 1 μεγάλο κρεμμύδι ψιλοκομμένο
- 2 κ.σ. ελαιόλαδο
- 1 φλιτζάνι ρύζι καρολίνα ή γλασέ
- 1/2 φλιτζάνι λευκό κρασί
- 1/2 φλιτζάνι σταφίδες (προαιρετικά)
- 1/2 φλιτζάνι κουκουνάρι (προαιρετικά)
- 1/2 κ.γ. κανέλα
- 1/4 κ.γ. μοσχοκάρυδο
- Αλάτι, πιπέρι
- 1-1½ φλιτζάνι ζωμό κοτόπουλου ή νερό
Εκτέλεση
- Ετοιμασία γέμισης
Σε βαθύ τηγάνι ζεσταίνετε το ελαιόλαδο και σοτάρετε το κρεμμύδι μέχρι να μαλακώσει. Προσθέτετε τον κιμά και τον σοτάρετε μέχρι να αλλάξει χρώμα. Σβήνετε με το κρασί.
Ρίχνετε το ρύζι, τα κάστανα χοντροκομμένα, τις σταφίδες, το κουκουνάρι, τα μπαχαρικά, αλάτι και πιπέρι. Προσθέτετε τον ζωμό και σιγοβράζετε 8-10 λεπτά, μέχρι να απορροφηθούν τα υγρά. Αφήνετε τη γέμιση να κρυώσει.
- Γέμισμα γαλοπούλας
Αλατοπιπερώνετε τη γαλοπούλα μέσα κι έξω. Γεμίζετε την κοιλιά με τη γέμιση (όχι πιεστικά) και κλείνετε με οδοντογλυφίδες ή ράβετε. Δένετε τα πόδια με σπάγκο.
- Ψήσιμο
Τοποθετείτε τη γαλοπούλα σε ταψί. Τρίβετε το δέρμα με το βούτυρο και το ελαιόλαδο. Γύρω της βάζετε το πορτοκάλι, τα κρεμμύδια, το σκόρδο και τα μυρωδικά. Περιχύνετε με τον χυμό πορτοκαλιού και το κρασί.
Ψήνετε σε προθερμασμένο φούρνο στους 170°C, σκεπασμένη με αλουμινόχαρτο για 2,5 ώρες. Αφαιρείτε το αλουμινόχαρτο και συνεχίζετε το ψήσιμο για άλλη 1-1,5 ώρα, αλείφοντας συχνά με τα υγρά του ταψιού, μέχρι να ροδίσει.
- Ξεκούραση
Αφήνετε τη γαλοπούλα να σταθεί 20 λεπτά πριν την κόψετε, ώστε να μείνει ζουμερή.
