- Αδιευκρίνιστος παραμένει ο λόγος για τον οποίο δεν ενταφιάστηκε μαζί με τους άλλους τρεις κι ο τέταρτος νεκρός του ίδιου ναυαγίου
- Η διαχείριση των νεκρών των ναυαγίων αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση της Ελληνικής Πολιτείας
Τρεισήμισι μήνες μετά τον θάνατό τους, τρεις μετανάστες που έχασαν τη ζωή τους στο ναυάγιο της 27ης Οκτωβρίου 2025, νοτιοδυτικά του ακρωτηρίου της Αγριλιάς, οδηγήθηκαν χθες στην τελευταία τους κατοικία. Ο ενταφιασμός τους πραγματοποιήθηκε στον χώρο ταφής μουσουλμάνων στο Κάτω Τρίτος, παρουσία ομοεθνών τους που διαμένουν στο ΚΥΤ του Καρά-Τεπέ, σε μια λιτή και σιωπηλή τελετή, χωρίς επίσημες παρουσίες.
Οι τρεις σοροί παρέμειναν επί μακρόν στα ψυγεία του νεκροτομείου του Βοστάνειου. Σύμφωνα με ακριβείς πληροφορίες, η παρατεταμένη αυτή παραμονή οφείλεται, αρχικά, στις προβλεπόμενες από τον νόμο διαδικασίες. Συγκεκριμένα, εντός 45 ημερών από τον θάνατο θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η αναγνώριση των νεκρών και στη συνέχεια να εκδοθούν οι απαραίτητες άδειες ταφής από τον οικείο δήμο.
Ωστόσο, παρότι από την ημέρα της ανάσυρσής τους είχε παρέλθει το χρονικό περιθώριο που ορίζει η νομοθεσία, οι τρεις μουσουλμάνοι παρέμειναν στο νεκροτομείο και μετά τις 30 Δεκεμβρίου. Ο λόγος, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, σχετίζεται με διαδικαστικά ζητήματα του Δήμου Μυτιλήνης, ο οποίος δεν είχε τη δυνατότητα να προχωρήσει στην ταφή τους πριν από την αλλαγή του έτους. Για να καταστεί εφικτή η διαδικασία, απαιτούνταν νέα απόφαση εντός του 2026, η ψήφιση του προϋπολογισμού του δήμου και κατόπιν η ολοκλήρωση των σχετικών ενεργειών.
Ερωτήματα
Η εξέλιξη αυτή γεννά εύλογα ερωτήματα. Το γεγονός ότι οι σοροί παρέμειναν για περίπου τρεισήμισι μήνες στα ψυγεία του νεκροτομείου, όχι λόγω εκκρεμούς αναγνώρισης αλλά εξαιτίας διοικητικών και οικονομικών διαδικασιών, αναδεικνύει τα όρια και τις δυσλειτουργίες του θεσμικού πλαισίου στη διαχείριση τέτοιων τραγικών περιστατικών.
Παράλληλα, αδιευκρίνιστος παραμένει ο λόγος για τον οποίο δεν ενταφιάστηκε μαζί με τους άλλους τρεις κι ο τέταρτος νεκρός του ίδιου ναυαγίου, ο οποίος, εξακολουθεί να βρίσκεται στο ψυγείο του νεκροτομείου. Μέχρι στιγμής δεν έχει δοθεί επίσημη εξήγηση, γεγονός που εντείνει την αίσθηση ασάφειας γύρω από τη συνολική διαχείριση της υπόθεσης.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν συνδεθεί με τις τελευταίες εξελίξεις στο προσφυγικό. Χθες το πρωί έφθασαν στο λιμάνι του Πειραιά οι σοροί των 15 νεκρών από το πρόσφατο ναυάγιο στη Χίο, ενώ επτά παιδιά που νοσηλεύονταν στο νοσοκομείο του νησιού, διακομίστηκαν σε νοσοκομεία της Αθήνας. Δύο ναυάγια, δεκάδες νεκροί και μια επαναλαμβανόμενη πραγματικότητα που φέρνει στο προσκήνιο όχι μόνο την ανθρώπινη τραγωδία, αλλά και τις αντοχές των θεσμών απέναντι στον θάνατο, την αξιοπρέπεια και τη στοιχειώδη διαχείριση του πένθους.
Η διαχείριση των νεκρών των ναυαγίων αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση της Ελληνικής Πολιτείας, που απορρέει από το κράτος δικαίου, τις διεθνείς συμβάσεις και τον στοιχειώδη σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Το κράτος οφείλει να διαθέτει σαφές, ενιαίο και χρηματοδοτημένο πρωτόκολλο για την ταφή αγνώστων ή μη αναγνωρισμένων μεταναστών, χωρίς να μετακυλίεται η ευθύνη στους δήμους και χωρίς οι διαδικασίες να εξαρτώνται από προϋπολογισμούς και ημερολογιακές αλλαγές.
Να σημειωθεί ότι το ελληνικό κράτος δεσμεύεται από το εθνικό δίκαιο για την αξιοπρεπή μεταχείριση των νεκρών, ανεξαρτήτως ιθαγένειας ή νομικού καθεστώτος, καθώς κι από διεθνείς συμβάσεις που κατοχυρώνουν τον σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια ακόμη και μετά θάνατον. Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και οι σχετικές προβλέψεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου επιβάλλουν την έγκαιρη ταυτοποίηση, την αξιοπρεπή φύλαξη και την ταφή των νεκρών, καθώς και τη διαφάνεια στη διαχείριση των σορών. Παράλληλα, η ελληνική νομοθεσία προβλέπει σαφείς διαδικασίες για την έκδοση αδειών ταφής και την ευθύνη των αρμόδιων αρχών, χωρίς αυτές να μπορούν ν΄ αναστέλλονται λόγω διοικητικών ή δημοσιονομικών εμποδίων.
Η απουσία ενιαίου κρατικού μηχανισμού για τη διαχείριση των νεκρών από ναυάγια μετατρέπει κάθε περιστατικό σε αυτοσχέδια άσκηση διαχείρισης κρίσης. Αρμοδιότητες διαχέονται μεταξύ νοσοκομείων, δήμων, λιμενικών αρχών και υπουργείων, χωρίς σαφή συντονισμό και χωρίς θεσμικά κατοχυρωμένο χρονοδιάγραμμα. Το αποτέλεσμα είναι οι νεκροί να «παγιδεύονται» σε διοικητικά κενά, ενώ οι τοπικές αρχές καλούνται να καλύψουν ευθύνες που δεν τους αναλογούν. Σε μια χώρα πρώτης γραμμής στο προσφυγικό, η έλλειψη μόνιμων δομών, ειδικών κονδυλίων και προκαθορισμένων διαδικασιών αποτελεί συστημικό έλλειμμα πολιτικής βούλησης. Όσο οι νεκροί «περιμένουν», η πολιτεία εκτίθεται. Όχι μόνο για τις ζωές που χάθηκαν στη θάλασσα, αλλά και για τον τρόπο που αντιμετωπίζει τον θάνατό τους.
