Του Δρ. Γιάννη Σουβατζή
Μέσα στην πολιτική δίνη της ελληνικής πραγματικότητας, διερωτάται κανείς εάν στην εποχή της ψηφιοποίησης και της τεχνητής νοημοσύνης τα πολιτικά κόμματα χρησιμοποιούν την δύναμη και την εφευρετικότητα του πολιτικού μάρκετινγκ στον βαθμό που θα έπρεπε.
Μια σειρά γεγονότων, πολιτικών στρατηγικών και ενεργειών φανερώνουν ότι τα κόμματα δεν αποδεσμεύτηκαν ή παραμένουν πιστά στην πεπαλαιωμένη πρακτική της «απλής πολιτικής ύπαρξης» τους, στην μονόπλευρη πολιτική ενημέρωση του κοινού τους, και στην κατά περίπτωση προετοιμασία και επικοινωνία με τους ψηφοφόρους τους πριν από κάθε επερχόμενη εκλογική αναμέτρηση. Με άλλα λόγια παραμένουν απλώς οντότητες του πολιτικού κατεστημένου κατά την διάρκεια της πολιτικής ζωής τους, καταστρατηγώντας τις περισσότερες φορές διαχειριστικά πρότυπα και δημιουργώντας επίπλαστες μελλοντικές καταστάσεις και σχέδια.
Η άγνοια του πολιτικού μάρκετινγκ
Το πρόσφατο παρελθόν των πολιτικών ενεργειών και μανουβρών απέδειξε ότι αν και προσπαθούν τα κόμματα να υιοθετήσουν τις επιταγές του δομημένου πολιτικού μάρκετινγκ, όπως συμβαίνει στο υπόλοιπο πολιτισμένο και επιστημονικό πολιτικό πεδίο, εφαρμόζουν πρακτικές που δεν ταυτίζονται με την πρακτική του εφαρμογή. Ακόμα περισσότερο παρερμηνεύουν την θεωρία και τροποποιούν την πρακτική του εσφαλμένως. Το rebranding και το positioning (δήλωση τοποθέτησης), δυο όροι του παραδοσιακού μάρκετινγκ και κατ’ επέκταση του πολιτικού μάρκετινγκ, χρησιμοποιούνται εσφαλμένα και το πιο παράξενο που συμβαίνει από όλα, είναι ότι οι ειδικοί του μάρκετινγκ σιωπούν για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας.
Η εμπειρία του πρόσφατου παρελθόντος φανερώνει ότι μόνο μερικές πολιτικές παρατάξεις εκμεταλλεύονται την μεθοδολογική προσέγγιση του επιστημονικού πολιτικού μάρκετινγκ στο ελάχιστο και κατά κάποιο τρόπο.
Μερικές όμως από τις παλαιές και αναδυόμενες πολιτικές παρατάξεις, χρησιμοποιούν τις εκφάνσεις του πολιτικού μάρκετινγκ «ατζαμίδικα» και με εσφαλμένο τρόπο. Κανείς όμως από τους ειδικούς δεν επισημαίνει τον αιρετικό τρόπο χρησιμοποίησης αυτού του πολιτικού εργαλείου μάρκετινγκ. Η απάντηση είναι απλή. Καλώς ή κακώς, καμία πλευρά δεν ενοχλήθηκε, ούτε επηρεάστηκε πολιτικά, αφού και η ίδια η παράταξη που το χρησιμοποίησε εσφαλμένα, δεν θεώρησε την πρακτική του υπαίτια αποτυχίας, λόγω άγνοιας του αντικειμένου.
Υπάρχουν όμως και πολιτικές παρατάξεις, που παραμένουν πιστές στις πεπαλαιωμένες παραδοσιακές, επικοινωνιακές τους προσεγγίσεις και πρακτικές. Ακόμα και στην ύστατη στιγμή της έναρξης της περιόδου της εκλογικής αναμέτρησης, αυτές περιορίζονται στις τετριμμένες πρακτικές πολιτικής επικοινωνίας, στην προβολή των απολιθωμένων πολιτικών τους ταυτοτήτων, στην ανιαρή παρουσίαση των ανούσιων πολιτικών προϊόντων και υπηρεσιών τους και εμμένουν στην εξαγγελία ανεφάρμοστων πολιτικών πρακτικών ακόμα για τα πλέον απλά, οικονομικά, πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα.
Ο σκοπός, η ουσία και το μείγμα του πολιτικού μάρκετινγκ
Το πολιτικό μάρκετινγκ απαιτεί γνώση και μαεστρία, αφού αποτελεί παράγωγο της παραδοσιακής φιλοσοφίας του μάρκετινγκ, που σκοπό έχει στρατηγικά να επιδείξει και να πληροφορήσει το κοινό (ψηφοφόρους) για το ρόλο, την συνεισφορά, και τα οφέλη των προγραμμάτων της πολιτικής παράταξης για την πλήρωση των εθνικών αναγκών. Το πολιτικό μάρκετινγκ στοχεύει στην εξαγγελία των καλομελετημένων προγραμμάτων για την καλυτέρευση του βιοτικού επιπέδου, την διαβεβαίωση της διατήρησης της ανάπτυξης, κάτω από το φάσμα της σωστής διαχείρισης, της ακριβούς κοστολόγησης των προγραμμάτων αυτών, που θα μετουσιωθούν σε ενέργειες που θα ωφελήσουν οικονομικούς, πολιτικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντολογικούς τομείς. Το πολιτικό μάρκετινγκ προσπαθεί να δημιουργήσει σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ της πολιτικής παράταξης και του κοινού, θέτει τις βάσεις για την εγκυρότητα των προγραμμάτων και δημιουργεί ένα συμβόλαιο τιμής μεταξύ των πλευρών.
Αυτή είναι η ουσία και το μείγμα του πολιτικού μάρκετινγκ που πρέπει να επικοινωνηθεί σωστά διαμέσου ενός ολοκληρωμένου μοντέλου επικοινωνίας (political integrated communication model) από πλευράς των κομμάτων.
Στην Ελλάδα πνέει ήδη ένας εκλογικός οίστρος πολιτικού περιεχομένου με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά την ασάφεια, την προβολή μη υλοποιήσιμων υποσχέσεων, εύκολων διατυπωμένων πολιτικών απολογιών και τοποθέτηση διλημμάτων άμετρου εγωισμού εκατέρων των πολιτικών πλευρών.
Τα δήθεν μοντέρνα κόμματα στην Ελλάδα προσπαθούν να υιοθετήσουν την φιλοσοφία του «πολιτικού μάρκετινγκ» δυστυχώς ανεπιτυχώς.
Πολιτικό μάρκετινγκ à la Grecque
Αποτελεί παραφωνία, η προσπάθεια μίξης των μηχανισμών του παραδοσιακού πολιτικού μάρκετινγκ με την «à La Grecque εφαρμογή του. Διατυπώσεις και ισχυρισμοί πολιτικών διλημμάτων συνοδευόμενων από εγωιστικές συμπεριφορές (εμείς ή κανείς) είναι ανεπίτρεπτες. Επίσης, ρετρό στρατηγικές συμβολικού περιεχομένου (πυρσός) αποτελούν αναποτελεσματικές στρατηγικές συσπείρωσης.
Το «à la Grecque συνταγολόγιο του πολιτικού μάρκετινγκ στην Ελλάδα» αποτελεί μείγμα παραδοσιακών πελατειακών σχέσεων, υπερβολικού λαϊκισμού, προσωποπαγών προτιμήσεων, χαλαρών μεθόδων παραδοσιακής και ψηφιακής επικοινωνίας του πολιτικού σκοπού και περιεχομένου, επικοινωνίας μετέωρου, ακοστολόγητου κυβερνητικού προγράμματος με ορφανούς αποδεκτές της προσδοκώμενης ωφέλειας. Αυτό πράγματι είναι το μείγμα του πολιτικού à La Grecque μάρκετινγκ στην Ελλάδα.
Η ελληνική πολιτική σκηνή είναι πρόσωπο-κεντρική όπου ψηφίζεται το πρόσωπο του αρχηγού της παράταξης ή του τοπικού υποψήφιου βουλευτή, καθώς υπολογίζεται λιγότερο η ιδεολογία της παράταξης.
… και το ίδιο έργο επαναλαμβάνεται!
Η πολιτική κληρονομικότητα κυριαρχεί, η άγουρη πολιτική νέα εμφάνιση υπερθεματίζεται, το «image-making» και το πολιτικό χάρισμα αποτελούν κριτήρια επιλογής και προτίμησης περισσότερο από την ολική θεώρηση της πολιτικής πρότασης (political value proposition) της παράταξης.
Ο πελατειακός λόγος και υποσχέσεις κυριαρχούν αφού πρώτα εστιάζονται και προσαρμόζονται στο προσωπικό συναίσθημα και στην μελλοντική επίλυση προσωπικών ή τοπικών προβλημάτων με αντάλλαγμα την ανταποδοτικότητα της ψήφου.
Το προεκλογικό, περιστασιακό, καθημερινό μάρκετινγκ «à La Grecque ενεργοποιείται με την αναγγελία των εκλογών και πολύ πιο πριν με χειραψίες, επισκέψεις, προσωπικές συναντήσεις, κατά περίπτωση τηλεοπτικές εμφανίσεις παραμένουν βασικός πυλώνας της εκλογικής μηχανής.
Δυστυχώς άλλο επιστημονικό πολιτικό μάρκετινγκ για την δημιουργία σχέσεων αξιοπιστίας, εμπιστοσύνης, αξιοπρέπειας και αλληλοκατανόησης και άλλο πολιτικό μάρκετινγκ «à La Grecque.
Δρ. Γιάννης Σουβατζής PhD
Καθηγητής / Business Executive
Brand Marketing & Corporate Identity Expert
PhD in Brand Marketing & Corporate Identity
MBA in Operations Management
MSc. in Marketing
M.A. in Management
Β. Α. Economics / Finance
