Του Γρηγόρη Δουμούζη – Θεολόγου, MSc Θεολογίας, Κοινωνιολόγου
Στο ευαγγέλιο της Κυριακής (Μτ. ιδ΄ 22-34), ο Κύριος ανέβηκε στο όρος για να προσευχηθεί. Την ίδια στιγμή, οι μαθητές Του μέσα στη θάλασσα ταλαιπωρούνται, εξαιτίας του δυνατού ανέμου. Έχουμε να κάνουμε με δύο καταστάσεις: Η μία κατάσταση είναι της «ησυχίας», δηλαδή της «προσευχής», όπου ο Χριστός μάς δείχνει μια στάση ζωής: Την αναφορά του ανθρώπου στο Θεό, όπου εκεί η ψυχή αναπαύεται και γεμίζει. Μια κατάσταση σήμερα που ο κόσμος αγνοεί. Η άλλη κατάσταση είναι η «ταραχή», η «αγωνία» και ο «φόβος» των μαθητών, με πρωταγωνιστή τον Πέτρο. Ο Πέτρος προσπαθεί να έχει τον έλεγχο των καταστάσεων και μόλις αρχίσει να χάνει αυτό τον έλεγχο, αγωνιά, τον πιάνει φόβος και καταποντίζεται.
Είναι δύο καταστάσεις ζωής. Αυτή που προτείνει ο Κύριος, και το οποίο αγνοούμε, είναι αυτό που εσωτερικά μάς ενδυναμώνει. Ο άνθρωπος δεν ζει αληθινά, αν δεν έχει αυτές τις προσωπικές στιγμές με το Θεό. Αυτό είναι που δίνει ζωή και δύναμη στον άνθρωπο, μιας και του «γεννά» την αίσθηση της προσωπικής κοινωνίας και σχέσης με το Θεό και με κάθε άνθρωπο. Δεν μπορεί ο άνθρωπος να δημιουργήσει καμιά «υγιή» σχέση, αν δεν έχει αυτές τις προσωπικές στιγμές της εσωτερικής ησυχίας και της επαφής με την καρδιά του. Δυστυχώς, όταν η πνευματική μας ζωή έχει εκπέσει απλώς σ’ ένα εξωτερικό γεγονός μέσα σ’ ένα θόρυβο και σε μια επίδειξη, χάνει αυτό το ουσιαστικό στοιχείο. Καμιά πνευματική ζωή δεν έχει αλήθεια, αν δεν έχει αυτές τις προσωπικές στιγμές που μας αποκαλύπτει με το κυριακάτικο ευαγγέλιο ο Κύριος. Μας φανερώνει εκείνον τον τρόπο ζωής, μέσα απ’ τον οποίο βρίσκουμε τη χαρά και το φως.
Σε αντιδιαστολή αυτού του τρόπου, βλέπουμε τους μαθητές να παιδεύονται μέσα στην ταραχή της θάλασσας και να τους πιάνει φόβος. Όμως, πάντοτε η ειρήνη έρχεται να «υποτάξει» την ταραχή. Έρχεται η ειρήνη του Κυρίου να επιβάλει γαλήνη στην ταλαιπωρία των ανθρώπων. Λέει το ευαγγέλιο πως ο Χριστός «έρχεται σαν φάντασμα να περπατάει πάνω στη θάλασσα». Πάντοτε η ειρήνη, η οποία είναι κατάσταση προσευχής, ξεφεύγει απ’ τη λογική του κόσμου. Μια λογική του κόσμου, που τι λέει; «Δεν μπορείς να περπατήσεις πάνω στη θάλασσα. Είσαι φάντασμα».
Μέσα στην Εκκλησία λέμε διάφορους λόγους και κάνουμε διάφορα έργα, αλλά χάσαμε το ουσιώδες: «Την κατ’ ιδίαν επαφή σε όρος υψηλό». Αυτή είναι η εκκοσμίκευση της Εκκλησίας. Γινόμαστε, έτσι, σαν «φαντάσματα» του ίδιου του εαυτού μας. Ο Κύριος, όμως, είναι άλλου είδους «φάντασμα», το οποίο δίνει ελπίδα στον κόσμο. Οι μαθητές διαβάζουμε πως «φοβήθηκαν». Γιατί; Γιατί μπροστά σ’ αυτό το εκπληκτικό γεγονός, να περπατάει ο Χριστός στη θάλασσα, τους δημιουργήθηκε μια αίσθηση φόβου. Ποιου φόβου; Όχι ότι ο Χριστός ξεπέρασε τους φυσικούς νόμους, αλλά ο εξής: «Πώς γίνεται να συμβαίνει σε μας αυτό;». Να η ένδειξη ταπείνωσης. Υπάρχει ο «φόβος της δειλίας», που θα δούμε αργότερα με τον Πέτρο, και υπάρχει ο «φόβος της ταπείνωσης»: «Δεν αξίζω κάτι τέτοιο». Έρχεται ο Κύριος και λέει: «Έχετε θάρρος. Εγώ είμαι». Υπάρχει ο λόγος του Θεού.
Υπάρχει, όμως, και η αδυναμία μας, που εκφράζεται με τον αυθορμητισμό του Πέτρου. Πάντα ίδιος ο Πέτρος, αυθόρμητος. Βάζει στην άκρη το λόγο και τη βεβαίωση του Χριστού, ο Οποίος ήθελε να τους παρηγορήσει, και έρχεται ο λογισμός και τι λέει; «Αν δεν είσαι εσύ; Απόδειξέ μου ότι είσαι εσύ. Κάνε να περπατήσω πάνω στα κύματα, για να σε πλησιάσω». Αυτό είναι το βάσανό μας. Η αιτία κάθε πειρασμού είναι η περιέργεια του νου μας: «Άραγε, είναι αυτός; Πρέπει να ελέγξω τα πράγματα και να έχω βεβαιότητα». Δεν αφηνόμαστε στην έκπληξη του Θεού. Πίσω απ’ την ανάγκη που έχουμε να «ανοίγουμε» διάλογο με το λογισμό μας, κρύβεται ο εγωισμός μας. Ποιος εγωισμός; «Εγώ πρέπει να έχω τον έλεγχο των καταστάσεων. Εγώ πρέπει να είμαι ο θεός. Δεν είμαι σίγουρος για την αγάπη του Θεού».
Παρ’ όλα αυτά, πίσω απ’ αυτή την αδυναμία του Πέτρου, υπάρχει και μια τόλμη: Ρίσκαρε να βουλιάξει. Αυτή είναι η αρετή του Πέτρου: «Ναι, τα βάζω μαζί σου Θεέ μου. Ναι, θέλω να έχω σιγουριά. Όμως, τολμώ και θέλω να «οικοδομήσω» προσωπική σχέση μαζί σου, έστω και μ’ αυτό τον λανθασμένο τρόπο». Τολμά ο Πέτρος και ζητά να περπατήσει στη θάλασσα. Περπατά κανονικά διαβάζουμε. Πότε αρχίζει να βουλιάζει; Όταν ήρθε ο φόβος. Ο φόβος είναι η πτώση μας. Πάλι θα επαναλάβουμε: Ο φόβος είναι «γέννημα» του λογισμού μας και ο λογισμός μας είναι ο εγωισμός μας να ελέγξουμε τα πράγματα.
Βουλιάζει, λοιπόν, ο Πέτρος. Θα πει κάποιος: «Έτσι τελειώνει η ιστορία; Έχουμε τους λογισμούς και τις αμφιβολίες μας. Τι μπορεί να μας σώσει;». Η κραυγή: «Κύριε, σώσε με». Τι κάνει ο Χριστός; Ανταποκρίνεται. Παρ’ όλο που έχουμε λογισμούς, όταν συνειδητοποιήσουμε το αδιέξοδό μας και το φόβο μας, ο Κύριος έρχεται να μας βοηθήσει. Τι μας λέει; «Ολιγόπιστε, γιατί δίστασες;». Μας δίνει, όμως, το χέρι Του και μας βοηθάει. Τα πάντα κάνει ο Θεός. Αν θέλουμε γνήσια σχέση μαζί Του, ένα πράγμα χρειάζεται να πάρουμε απόφαση: Να μην ακούμε κανένα λογισμό. Να είμαστε αφημένοι στο Θεό. Τα περισσότερα προβλήματα στη ζωή μας οφείλονται στην αγωνιώδη προσπάθεια που καταβάλλουμε να ελέγξουμε τη ζωή μας με τη δική μας λογική. Στην έσχατη αυτή στιγμή μπορούμε να πούμε: «Κύριε, σώσε με». Ένα πράγμα χρειάζεται: Να είμαστε «ανοιχτοί» στο Θεό και ν’ αφεθούμε στο έλεός Του.
Γι’ αυτό, πολλοί άνθρωποι στην Εκκλησία παιδεύονται με λογισμούς, σκέψεις και ενοχές. Κάνουμε αυτό που κάνει και ο Πέτρος: Θέλουμε να ελέγχουμε τα πράγματα και, τελικά, καταποντιζόμαστε απ’ το φόβο. Χρειάζεται άφημα και εμπιστοσύνη στο Θεό. Φυσικά, αυτή η εμπιστοσύνη δεν είναι μια πίεση στον εαυτό μου, αλλά είναι μια φυσική κατάσταση του ανθρώπου που έχει μάθει να προσεύχεται σε «όρος υψηλό», στον χώρο της καρδιάς του.
